Giảm tác hại từ thuốc lá

Việt Nam vẫn nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới, với hơn 15 triệu người sử dụng, do đó, việc cần bổ sung "Giảm yếu tố nguy cơ" vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang trở thành nhu cầu cấp thiết.

Quyền Giám đốc Trung tâm sản phẩm thuốc lá FDA (Hoa Kỳ) Bret Koplow nhấn mạnh về việc cần phân loại rủi ro nicotine. (Ảnh: Tobacco Reporter)
Quyền Giám đốc Trung tâm sản phẩm thuốc lá FDA (Hoa Kỳ) Bret Koplow nhấn mạnh về việc cần phân loại rủi ro nicotine. (Ảnh: Tobacco Reporter)

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, bên cạnh hỗ trợ cai nghiện, cần các giải pháp thay thế ít độc hại hơn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt khi tỷ lệ cai thành công chỉ khoảng 9,5%.

Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng lớn từ thuốc lá, khi khói đốt từ thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại gây ung thư, tim mạch và hô hấp. Theo khảo sát 2019-2020 tại 34 tỉnh thành, chỉ 9,5% người nghiện cai được, trong khi dữ liệu mới từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc giảm nhẹ từ 45,3% năm 2015 xuống 38,9% năm 2023, nhưng vẫn còn khoảng 15 triệu người ở độ tuổi hợp pháp.

Khảo sát của Báo VnExpress năm 2021 với hơn 4.000 tham gia tiết lộ, 93% từng nghĩ đến bỏ thuốc, song 43% thử thất bại và 26% tái nghiện, 94% đồng tình giảm tác hại khói thuốc là quan trọng.

Nhiều chuyên gia lưu ý, cần cân nhắc mô hình kiểm soát theo mức độ nguy hại, thay vì cấm tuyệt đối, như nhiều nước áp dụng để tăng tính khả thi. Hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang thiếu giải pháp cho nhóm chưa sẵn sàng cai, dẫn đến gánh nặng y tế hàng năm lên đến 108 nghìn tỷ đồng, theo nghiên cứu Hội Kinh tế y tế Việt Nam năm 2022.

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2026 đang được Bộ Y tế xây dựng, tập trung cấm thuốc lá điện tử và nung nóng từ 2025, mở rộng cấm trưng bày tại điểm bán và tăng cường hậu kiểm, nhằm giảm phơi nhiễm thụ động.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đã khởi xướng giảm tác hại thuốc lá từ Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) năm 2003, với ba trụ cột: giảm cung, giảm cầu và giảm hại. Nhóm TobReg của WHO khẳng định hiệu quả chỉ đạt khi chuyển sang sản phẩm ít độc hơn thuốc điếu truyền thống, dưới giám sát chặt chẽ.

Tuy nhiên, Giáo sư Tikki Pang, cựu Giám đốc WHO chỉ ra thách thức ở châu Á khiến tiến trình chậm, trong khi Hoa Kỳ dẫn đầu với chiến lược của Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khi tích hợp giảm hại vào khung quản lý.

Mới đây, tại Hội nghị Chính sách Thuốc lá và Nicotine do Viện Luật Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ tổ chức, ông Bret Koplow - Quyền Giám đốc Trung tâm sản phẩm thuốc lá (CTP) thuộc FDA nhấn mạnh rằng, giảm tác hại thuốc lá là nguyên tắc được tích hợp trong toàn bộ khung quản lý của FDA.

Tuyên bố này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận quản lý thuốc lá của Hoa Kỳ sau nhiều năm duy trì các biện pháp truyền thống.

Theo các chuyên gia y tế công cộng trên thế giới, cách tiếp cận của FDA được kỳ vọng sẽ giúp giảm dần sự phụ thuộc vào thuốc lá điếu ở những người đang sử dụng các sản phẩm chứa nicotine. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu sử dụng nicotine không nhất thiết phải gắn liền với việc hút thuốc lá điếu, sản phẩm gây hại cao nhất.

Song song với đó, Hoa Kỳ cũng triển khai kiểm soát toàn diện đối với cả thuốc lá điếu và các sản phẩm thuốc lá khác. Một mặt, quốc gia này hỗ trợ cai nghiện, cảnh báo tác hại, cấm quảng cáo và tăng thuế thuốc lá điếu. Mặt khác, FDA thực hiện thẩm định khoa học nghiêm ngặt và cho phép lưu hành có điều kiện một số loại thuốc lá không đốt cháy như là lựa chọn thay thế rủi ro thấp hơn cho người hút thuốc.

Hoa Kỳ còn áp dụng cơ chế hậu kiểm chặt chẽ, yêu cầu doanh nghiệp minh bạch thông tin, kiểm soát thông điệp truyền thông, tiếp thị nhằm bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận thông tin chính xác về tác động sức khỏe của sản phẩm.

Dữ liệu mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) giai đoạn 2017-2023 cho thấy, dù tổng số người trưởng thành sử dụng nicotine không thay đổi nhiều, nhưng hành vi tiêu dùng đã có sự dịch chuyển khi tỷ lệ hút thuốc lá điếu giảm.

Trong bối cảnh tỷ lệ cai thuốc lá còn khiêm tốn và số người hút thuốc vẫn lớn, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần được tiếp cận toàn diện hơn. Bên cạnh mục tiêu giảm cung, giảm cầu và hỗ trợ cai nghiện, cần cân nhắc bổ sung các giải pháp giảm tác hại dựa trên bằng chứng khoa học cho nhóm người chưa thể hoặc chưa sẵn sàng cai thuốc, nhằm giảm phơi nhiễm khói thuốc và gánh nặng y tế.

Cách tiếp cận này phù hợp với khuyến nghị của WHO và kinh nghiệm quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá tại Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh cuộc họp.

Tăng cường phúc lợi động vật đồng hành trong tiếp cận Một Sức khỏe

Ngày 27/1, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Đối tác Một Sức khỏe về phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Phúc lợi động vật toàn cầu - FOUR PAWS tổ chức Cuộc họp lần thứ ba của Nhóm công tác kỹ thuật về Động vật đồng hành.

Công nghệ phẫu thuật tật khúc xạ SMILE Pro Vision ID giúp dự báo xu hướng thay đổi thị lực.

Công nghệ phẫu thuật tật khúc xạ mới giúp dự báo xu hướng thay đổi thị lực

Bạn Trang Nhung (sinh năm 2016) vừa rời phòng mổ cận bằng công nghệ phẫu thuật tật khúc xạ SMILE Pro Vision ID lúc 11 giờ trưa nay, 26/1. Nhung tâm sự vốn là người sợ đau, nhưng bằng phương pháp này, Nhung không thấy đau gì, thời gian mổ nhanh, phục hồi nhanh và cô còn được dự báo sự thay đổi thị lực trong tương lai. 

Danone Anh thông báo thu hồi sản phẩm sữa Aptamil First Infant Formula 800g trên website hôm 24/1. (Ảnh: Aptamil)

Yêu cầu ngừng kinh doanh sữa Aptamil First Infant Formula do nghi nhiễm độc tố trên các sàn thương mại điện tử

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa có văn bản gửi Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) đề nghị phối hợp quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên các sàn thương mại điện tử, liên quan sản phẩm sữa công thức Aptamil First Infant Formula 800g có nguy cơ mất an toàn.

Người bệnh tiểu đường nên tăng cường các loại thực phẩm giàu protein. (Ảnh minh họa)

Dinh dưỡng đúng cách: Tuyến phòng thủ quan trọng trước biến chứng đái tháo đường

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết kéo dài, có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát tốt. Bên cạnh điều trị bằng thuốc, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng.

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo.

Sớm xây dựng Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số, hoàn thành các nhiệm vụ đề ra

Chiều 22/1, Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025, triển khai kế hoạch năm 2026. Năm 2025, là năm “về đích”, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng quyết định trong việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Cục Dân số đã đề ra.

Ê-kíp bác sĩ thực hiện ca phẫu thuật.

Điều trị kịp thời thai phụ 34 tuần bị u buồng trứng xoắn hoại tử

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp u buồng trứng xoắn hoại tử trên thai phụ 34 tuần, thuộc nhóm cấp cứu sản phụ khoa phức tạp. Ca bệnh được xử trí thành công một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của chẩn đoán sớm và can thiệp đúng thời điểm.