Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị được ví như “cú huých” lớn cho hệ thống y tế Việt Nam - mở ra niềm tin mới không chỉ cho ngành y, mà cho hàng chục triệu người dân mong mỏi được bảo vệ sức khỏe từ gốc.
Những kỳ vọng
Gặp chúng tôi khi vừa khám xong, trên tay là một túi thuốc mới, bà Nguyễn Thị Thu Hiền (phường Tân Mai, Hà Nội) cho biết bị mắc bệnh tim, đều đặn đi khám và lấy thuốc tại Bệnh viện Hữu Nghị suốt hai năm nay. Tuy nhiên, bà chỉ tập trung theo dõi bệnh tim mà chưa từng nghĩ đến việc tầm soát bệnh khác. “Nếu không có vấn đề gì thì tôi không đi khám, vì vừa mất thời gian chờ đợi, vừa lo phát hiện thêm bệnh,” chia sẻ của bà Hiền cũng giống với tâm lý “ngại khám bệnh” của rất nhiều bệnh nhân khác. Tất nhiên là còn vướng mắc bởi nhiều lý do.
Tâm lý “có bệnh mới đi chữa” cũng gặp ở không ít người. Anh Phạm Viết Hùng, một nông dân ở tỉnh Ninh Bình tâm sự, gia đình anh chỉ đi khám khi thật cần thiết vì bận rộn và chi phí cao. “Vì vậy, khi nghe tin từ năm 2026 sẽ có khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí, cả nhà rất vui. Chính sách này sẽ giúp người dân được kiểm tra tổng quát, phát hiện sớm các bệnh âm thầm như tiểu đường, tim mạch, ung thư”, anh Hùng bày tỏ kỳ vọng.
Trong khi đó, với người sử dụng lao động, các doanh nghiệp thì Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều tác động tích cực, thậm chí là lợi ích trực tiếp, khi người lao động có điều kiện được quan tâm, chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Ông Nguyễn Tiến Khởi, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH MTV Minh Tuyết (Đắk Lắk) chia sẻ niềm vui khi biết thông tin và đã nghiên cứu khá kỹ Nghị quyết. “Doanh nghiệp của chúng tôi hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông-lâm nghiệp với hàng trăm nhân viên, lao động cả chính thức và thời vụ. Việc Trung ương ban hành Nghị quyết lần này, đã gián tiếp hỗ trợ doanh nghiệp trong việc khuyến khích người lao động tham gia BHYT toàn dân, chăm sóc sức khỏe định kỳ. Công nhân khỏe mạnh, năng suất lao động tăng, tất cả cùng được hưởng lợi”, ông Khởi vui mừng.
“Luồng sinh khí mới” cho ngành y
Vừa là đối tượng thụ hưởng vừa mang trách nhiệm thực thi Nghị quyết, ngành y và nòng cốt chính là các bệnh viện, cả công lập và tư nhân, đều đang sẵn sàng đón nhận các chủ trương, chính sách lần này với nhiều giải pháp thiết thực.
Nói về ý nghĩa của Nghị quyết 72, PGS, TS Nguyễn Mạnh Khánh, Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức cho rằng: “Rất rõ ràng từ mục tiêu cho đến giải pháp. Đây không chỉ là một văn kiện chính trị quan trọng, Nghị quyết được xem như lời cam kết toàn diện của Đảng về sức khỏe của mỗi người dân Việt Nam. Trong bối cảnh ngành y vừa trải qua giai đoạn đầy biến động - từ hậu quả dịch Covid-19, thiếu hụt nhân lực, cho đến niềm tin xã hội cần được khôi phục - thì nghị quyết này được giới chuyên môn ví như một “luồng sinh khí mới”, mở ra hướng đi đột phá để khơi thông các điểm nghẽn về nhân lực, chính sách đãi ngộ, mô hình khám chữa bệnh, và huy động nguồn lực xã hội.
Một trong những điểm đột phá quan trọng của Nghị quyết là khẳng định lại vị thế của Y học cổ truyền (YHCT) - vốn được xem là kho báu của dân tộc - trong hệ thống y tế quốc gia. Thay vì chỉ coi YHCT là phương pháp điều trị bổ sung, hoạt động song song với y học hiện đại, thì lần này, nghị quyết đã đưa ra một cách tiếp cận mới: kết hợp YHCT và y học hiện đại trong đào tạo nhân lực, phòng bệnh và khám bệnh, chữa bệnh.
Từ góc nhìn của người trong cuộc, PGS, TS Lê Mạnh Cường, Phó Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Tuệ Tĩnh, nhận định: “Nghị quyết 72 thể hiện rõ chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng về phát triển toàn diện YHCT. Lần này, không chỉ dừng lại ở việc khẳng định vai trò của YHCT như những văn kiện trước, mà còn đưa ra những giải pháp đột phá và mục tiêu cao hơn”. Theo đó, YHCT cần được ứng dụng mạnh mẽ hơn trong điều trị không dùng thuốc, sử dụng thuốc nam cho người dân và tập trung phòng bệnh hơn chữa bệnh, nhất là ở tuyến cơ sở.
Nếu YHCT là gốc rễ truyền thống, thì y tế tư nhân chính là dư địa cho những đổi mới mang tính hội nhập. Nghị quyết 72 đã xác định rõ vai trò của khu vực y tế tư nhân - không chỉ là “bổ trợ” cho y tế công, mà là một trụ cột vững chắc trong chiến lược y tế quốc gia.
Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, Giám đốc điều hành Bệnh viện Đông Đô nhận định: “Nghị quyết 72 mở ra cơ hội phát triển đột phá cho khu vực y tế ngoài công lập. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là sự khẳng định rõ ràng về vị thế của y tế tư nhân trong chiến lược y tế quốc gia, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư an tâm phát triển cơ sở hạ tầng, công nghệ y tế hiện đại và kỹ thuật chuyên sâu thay vì chỉ dừng ở các dịch vụ thông thường. Bệnh viện hiện đang đầu tư mạnh vào các chuyên khoa mũi nhọn như Tim mạch, Mắt, Hỗ trợ sinh sản, hướng đến tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.”
Không chỉ có Đông Đô, nhiều hệ thống bệnh viện tư nhân khác như Vinmec, Tâm Anh, Hồng Ngọc... cũng đang đón nhận Nghị quyết đột phá này như một hành lang pháp lý, tạo môi trường đầu tư tích cực. Khi được phát huy đúng hướng, khu vực tư nhân không chỉ giúp giảm tải bệnh viện công, mà còn góp phần giữ chân người Việt chữa bệnh trong nước, đồng thời thu hút bệnh nhân quốc tế đến Việt Nam - điều mà ngành du lịch y tế đang kỳ vọng.
Lời giải toàn diện cho bài toán nhân lực
Sau giai đoạn dịch bệnh, vấn đề nhân lực y tế trở thành một thách thức lớn. Theo thống kê của Bộ Y tế, chỉ trong ba năm (2020-2023), hàng nghìn cán bộ y tế đã rời khu vực công, khiến nhiều bệnh viện rơi vào tình trạng quá tải. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 72 được coi là lời giải toàn diện khi nhấn mạnh đến chính sách đãi ngộ vượt trội và nâng cao đời sống cán bộ y tế.
Theo PGS, TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Nghị quyết 72 đã chú trọng tăng phụ cấp và chính sách đãi ngộ cho bác sĩ, cán bộ y tế, nhất là ở tuyến đầu và các bệnh viện trọng điểm. Chính sách mới sẽ là động lực để đội ngũ y bác sĩ yên tâm cống hiến, các cơ sở y tế có điều kiện tập trung đào tạo chuyên sâu, có cơ chế vượt trội để thu hút, giữ chân thầy thuốc giỏi. Chỉ khi có nguồn nhân lực chất lượng cao, ngành y mới phát triển bền vững. “Tôi tin rằng, với sự quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và một lộ trình bài bản, chúng ta sẽ thực hiện thành công chủ trương này, mang lại lợi ích thiết thực cho mọi người dân”, bác sĩ Cơ nhấn mạnh.
Quan tâm đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đây là “chìa khóa của sự phát triển bền vững”, PGS, TS Lê Mạnh Cường đề xuất: “Thời lượng đào tạo YHCT cho sinh viên học y học hiện đại còn hạn chế, trong khi sinh viên YHCT lại chưa được tiếp cận đủ kiến thức y học hiện đại.” Để giải quyết nghịch lý này, bác sĩ Cường đề xuất một mô hình đào tạo mới - nơi người học được trang bị 50% kiến thức y học hiện đại và 50% kiến thức YHCT. Khi đó, “người thầy thuốc mới có thể hiểu, và hiểu mới có thể kết hợp đúng để chữa bệnh hiệu quả.” Cũng theo nhiều chuyên gia, đây không chỉ là thay đổi trong chương trình giảng dạy, mà còn là sự chuyển dịch trong tư duy quản lý và hành nghề y học ở Việt Nam: từ “bổ sung” sang “song hành”, từ “kinh nghiệm” sang “khoa học”.
Ở tuyến y tế cơ sở - “nền móng” của hệ thống y tế quốc gia - cũng là đối tượng thụ hưởng trực tiếp của Nghị quyết lần này. Bà Vương Thị Loan, Phó Trạm trưởng phụ trách Trạm Y tế Phan Đình Phùng (phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên) chia sẻ: “Chúng tôi rất mong Nghị quyết 72 sớm đi vào cuộc sống, đặc biệt là chính sách đầu tư trang thiết bị, nâng cao năng lực chuyên môn và cải thiện cơ chế đãi ngộ cho nhân viên y tế. Khi tuyến y tế cơ sở mạnh lên, gánh nặng cho tuyến trên sẽ giảm đi, và người dân được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt hơn”. Những tiếng nói từ cơ sở cho thấy nghị quyết không chỉ mang ý nghĩa ở tầm chiến lược, mà còn chạm đến nhu cầu thực tiễn - nơi người dân cần nhất và đội ngũ y tế đang ngày đêm gắn bó.
Nghị quyết 72 lần này kỳ vọng tạo “cú huých” đột phá cho hệ thống y tế Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị của nó sẽ chỉ được khẳng định khi đi vào thực tiễn đời sống; người dân được khám, chữa bệnh thuận tiện hơn; tuyến y tế cơ sở mạnh lên và bác sĩ được trả công xứng đáng. Chỉ khi đó, kỳ vọng nâng cao chất lượng bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người Việt mới thật sự trở thành hiện thực và bệnh viện công - tư cùng phát triển hài hòa.
