Giải bài toán kiểm soát lạm phát

Giá dầu, chi phí logistics và áp lực tỷ giá đang khiến bài toán kiểm soát lạm phát của Việt Nam trở nên phức tạp hơn so với các giai đoạn trước.

Đồ họa: ANH QUÂN
Đồ họa: ANH QUÂN

Giới chuyên gia cho rằng, việc giữ được ổn định vĩ mô sẽ không thể chỉ dựa vào các công cụ tiền tệ truyền thống mà đòi hỏi sự phối hợp sâu hơn giữa chính sách tài khóa, cải cách cấu trúc và nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 tăng 0,84% so với tháng trước, tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước và tăng 3,31% so với cuối năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu do giá gas trong nước tăng theo diễn biến giá nhiên liệu thế giới, cùng với giá dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển leo thang.

Nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu

Mặc dù CPI bình quân bốn tháng đầu năm vẫn ở mức 3,99%, nằm trong ngưỡng mục tiêu kiểm soát của Chính phủ (4,5-5%), nhưng lạm phát theo tháng đã cho thấy áp lực giá tăng đáng kể do giá năng lượng tăng và những tác động lan tỏa sang chi phí vận chuyển, sản xuất và giá đầu vào.

Là quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng, giá xăng dầu nội địa Việt Nam sẽ chịu áp lực đáng kể khi giá dầu trên thị trường thế giới tăng cao.

Tại báo cáo “Đánh giá lạm phát tháng 4/2026 và dự báo cả năm 2026”, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng, trong kịch bản cơ sở với xác suất khoảng 70%, giá dầu Brent bình quân năm 2026 sẽ dao động quanh 85-95 USD/thùng do tác động từ nguồn cung dầu khó khăn. Trên cơ sở đó, KBSV dự báo CPI bình quân năm 2026 của Việt Nam tăng khoảng 4,8%, cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% của Chính phủ. Mức lạm phát này vẫn nằm trong vùng có thể chấp nhận được và chưa gây áp lực quá lớn lên ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy vậy, ở kịch bản tiêu cực với xác suất khoảng 30%, nếu giá dầu bình quân năm 2026 lên mức 100 USD/thùng, KBSV dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam có thể tăng lên khoảng 5,4%.

Tại báo cáo Triển vọng vĩ mô tháng 4, Công ty Chứng khoán MB (MBS) nhận định, CPI năm 2026 còn chịu áp lực từ nhiều yếu tố khác. Trong đó, giá điện được dự báo duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) điều chỉnh tăng giá từ tháng 5/2025. Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng có xu hướng tăng khi nhu cầu triển khai các công trình hạ tầng và bất động sản dân cư gia tăng mạnh, trong đó giá thép được dự báo tăng khoảng 7% so với cùng kỳ…

231.jpg
Phát triển công nghiệp hỗ trợ và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đầu vào là một trong những giải pháp kiểm soát lạm phát. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Không thể chỉ dựa vào các công cụ truyền thống

Từ góc độ cơ quan thống kê, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá (Cục Thống kê) cho rằng, trong trường hợp giá dầu tiếp tục leo thang do căng thẳng Trung Đông kéo dài, yếu tố này có thể làm CPI tăng thêm khoảng 1-2 điểm %. Khi đó, việc kiểm soát lạm phát để đạt mục tiêu Quốc hội đề ra cho năm nay sẽ trở nên thách thức hơn.

Bà Oanh đề nghị, cần theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu thế giới và trong nước để kịp thời đưa ra các giải pháp điều hành phù hợp. Đồng thời, các bên liên quan cần bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định cho thị trường trong nước.

Cục Thống kê cũng kiến nghị Chính phủ cần xem xét các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc điều hành linh hoạt giá nhiên liệu, phí vận tải và một số loại phí liên quan đến logistics. Đồng thời, có thể nghiên cứu giảm hoặc giãn một số loại phí, lệ phí trong hoạt động xuất khẩu, đặc biệt đối với các ngành chịu tác động lớn như nông sản, thủy sản và dệt may.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần chỉ đạo các tổ chức tín dụng mở rộng khả năng tiếp cận vốn, xem xét cơ chế giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giảm lãi suất cho vay đối với các doanh nghiệp xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi chi phí đầu vào tăng và thời gian vận chuyển hàng hóa kéo dài. Các bộ, ngành cần đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm thị trường thay thế hoặc mở rộng sang các thị trường ít bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị…

Theo TS Nguyễn Quốc Việt, Trưởng nhóm Nghiên cứu vĩ mô, Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, áp lực từ môi trường quốc tế, đặc biệt là chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài của các nền kinh tế lớn đã làm gia tăng rủi ro tỷ giá và hạn chế khả năng điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước.

Cụ thể, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có khả năng không cắt giảm lãi suất như dự kiến ban đầu mà sẽ duy trì lãi suất ở mức cao (3,5-3,75%) trong phần lớn năm 2026 để đưa lạm phát ở Mỹ về 2% vào năm 2027. Điều này khiến áp lực tỷ giá USD/VND có thể gia tăng, buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải thận trọng trong việc hạ lãi suất, chưa nói có thể phải điều chỉnh tăng lãi suất do áp lực thanh khoản nội bộ. Nhưng việc duy trì lãi suất cao lúc này lại làm tăng chi phí vốn, bóp nghẹt các doanh nghiệp đang vật lộn với chi phí đẩy nhập khẩu và các chi phí đầu vào gia tăng do điều chỉnh chính sách.

Đầu tháng 5/2026, hàng loạt tổ chức quốc tế đã điều chỉnh tăng mạnh dự báo giá dầu Brent. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) nâng dự báo giá bình quân lên 96 USD/thùng, thay cho mức 79 USD/thùng trước đó. Trong khi đó, Goldman Sachs nâng dự báo giá dầu Brent quý IV/2026 lên 90 USD/thùng và Morgan Stanley dự báo giá dầu có thể lên tới 110 USD/thùng trong quý II.

Khác với các giai đoạn lạm phát trước vốn chủ yếu xuất phát từ tăng trưởng tín dụng nóng và cầu nội địa gia tăng, áp lực giá hiện nay mang tính “nhập khẩu” rõ nét hơn khi chịu tác động mạnh từ giá năng lượng, chi phí logistics, tỷ giá và các đứt gãy địa chính trị toàn cầu. Điều này khiến hiệu quả của các công cụ điều hành truyền thống như lãi suất hay kiểm soát cung tiền bị thu hẹp đáng kể, bởi nhiều yếu tố gây áp lực lạm phát nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của nền kinh tế trong nước.

Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát lạm phát đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện và mang tính cấu trúc hơn. Chính sách tài khóa cần đóng vai trò chủ đạo trong việc giảm chi phí sản xuất và hỗ trợ doanh nghiệp, trong khi cải cách thể chế cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và giảm chi phí tuân thủ.

Đặc biệt, quản trị kỳ vọng lạm phát cần được xem là một trụ cột quan trọng trong điều hành chính sách vĩ mô. Việc minh bạch hóa thông tin, công bố rõ ràng lộ trình điều chỉnh giá và tăng cường truyền thông chính sách sẽ giúp ổn định tâm lý thị trường và hạn chế các hành vi đầu cơ.

Về dài hạn, bài toán kiểm soát lạm phát cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với mục tiêu tăng trưởng bền vững. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, phát triển công nghiệp hỗ trợ và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đầu vào. Chỉ khi giải quyết được các nguyên nhân cấu trúc của lạm phát, nền kinh tế mới có thể duy trì được sự ổn định vĩ mô một cách bền vững.

“Ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn hiện nay không chỉ là việc giữ chỉ số CPI trong một ngưỡng mục tiêu, mà còn là việc củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào sức mua của đồng tiền và triển vọng phát triển dài hạn của nền kinh tế”, TS Nguyễn Quốc Việt khẳng định.

Có thể bạn quan tâm

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi. Ảnh: NAM NGUYỄN

Không để bị động trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chỉ còn ít tuần nữa, hơn 1,22 triệu học sinh trên cả nước sẽ bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đây là năm đầu tiên kỳ thi được tổ chức tại 34 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cơ quan quản lý đã chủ động đối thoại, lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tốc độ và tính dự báo trong hoàn thiện pháp luật kinh doanh

Năm 2025 đánh dấu tốc độ hoàn thiện pháp luật kinh doanh cao chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua và nhiều thủ tục được cắt giảm. Cùng với những kết quả tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về tính ổn định, khả năng dự báo và sự tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách.

Người dân mua xăng E10 tại một cửa hàng tại Hà Nội.Ảnh: THÀNH ĐẠT

Những vấn đề cần lưu tâm khi phủ sóng xăng E10 toàn quốc

Xăng E10 (loại nhiên liệu được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol) đã được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống. Trong những ngày đầu triển khai, do không có thêm lựa chọn nào khác, người dân vẫn mua xăng E10 sử dụng bình thường. Tuy nhiên, dư luận hiện đang dành sự quan tâm rất lớn đến chất lượng của loại nhiên liệu mới, đặc biệt là khả năng tương thích với phương tiện đang lưu thông, cũng như những tác động lâu dài đối với độ bền của động cơ.

Dạy dỗ và rèn giũa

Ở thời điểm hiện tại, trẻ em có lẽ là nhóm được xã hội dành nhiều sự quan tâm hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đây. Nếu như một thời, quan niệm “yêu cho roi cho vọt” từng được xem là cách rèn người trong hoàn cảnh thiếu thốn, thì ngày nay, việc nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ em được nhìn nhận toàn diện hơn.

Sản phẩm ba-lô kỳ lân gây tranh cãi. Ảnh: ABC NEWS

Australia siết an toàn sản phẩm trẻ em

Cơ quan Quản lý Cạnh tranh và Người tiêu dùng Australia (ACCC) mới đây khởi kiện Tập đoàn bán lẻ Amazon với cáo buộc vi phạm các quy định bắt buộc về tiêu chuẩn an toàn trong một sản phẩm dành cho trẻ em. Vụ việc được xem là phép thử pháp lý quan trọng đối với trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong việc bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Các đại diện của Jugendschutz.net tại một buổi họp báo về lạm dụng trực tuyến. Ảnh: DW

Số vụ lạm dụng trực tuyến cao kỷ lục tại Đức

Theo báo cáo công bố cuối tuần trước của Tổ chức bảo vệ thanh - thiếu niên Jugendschutz.net, tình trạng lạm dụng trẻ em và thanh - thiếu niên trên không gian mạng tại Đức đang gia tăng đáng báo động, trong khi các biện pháp kiểm soát mạng xã hội vẫn chưa phát huy hiệu quả rõ rệt.

LHQ nhấn mạnh bảo vệ trẻ em trên internet là nhiệm vụ cấp bách. Ảnh: GETTYIMAGES

An toàn cho trẻ em trên không gian mạng

LHQ nhấn mạnh, việc bảo đảm “thế giới kỹ thuật số” an toàn cho trẻ em phải là ưu tiên cấp bách. Phát biểu ý kiến khi công bố tài liệu hướng dẫn của LHQ về các nguyên tắc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, Cao ủy Nhân quyền LHQ Volker Turk nêu rõ, các quốc gia cần có biện pháp buộc các tập đoàn công nghệ lớn tích hợp các biện pháp an toàn cho trẻ em trong môi trường trực tuyến.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Đông đảo các lực lượng cùng tiếp sức mùa thi.

Những khoảnh khắc trong cuộc “vượt vũ môn”

Sau ba ngày, gần 125 nghìn thí sinh tại Hà Nội đã hoàn thành Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập. Đằng sau những con số là cuộc đua thật sự, bởi chỉ tiêu vào trường công lập luôn thấp hơn nhiều so số thí sinh dự thi.

Tình nguyện viên giúp sức cho thí sinh kỳ thi vào 10 tại Hà Nội năm 2026.

Áp lực vẫn ở phía trước

11 giờ 30 phút ngày 31/5, cánh cổng Trường THCS Trần Duy Hưng (phường Yên Hòa, Hà Nội) từ từ mở. Giữa dòng học sinh ùa ra sau môn thi cuối cùng, một nữ sinh ôm chầm lấy mẹ rồi bật khóc: “Con vẫn bỏ sót một câu hình học mẹ ạ!”. Cách đó vài mét, một nam sinh hồ hởi bước nhanh ra cổng, ánh mắt tìm bố mẹ, trên tay vẫn cầm tờ nháp môn thi Toán.

Ảnh, đồ họa: KHIẾU MINH

Khi cánh cửa đã mở

Hai mươi năm sau ngày gia nhập WTO, phần lớn những mục tiêu hội nhập kinh tế mà Việt Nam đặt ra đã trở thành hiện thực. Nhưng trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, câu chuyện không còn chỉ là mở cửa thị trường hay gia tăng xuất khẩu.

Một ca cấp cứu bệnh nhân sốc nhiệt tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

Nắng nóng cực đoan, nhiều người nhập viện

Đã gần một tuần nay, Hà Nội liên tục trải qua các đợt nắng nóng gay gắt. Từ sáng sớm, mặt đường đã hầm hập hơi nóng. Đến giữa trưa, nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C.

Săn hàng khuyến mại hoặc giảm giá đang được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: NAM NGUYỄN

Tiêu dùng nội địa cần thêm lực đẩy

Việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa không thể chỉ dựa vào các chương trình giảm giá ngắn hạn mà cần gắn với nâng cao thu nhập và niềm tin của người dân vào triển vọng kinh tế.

Lựa chọn một chiều

Ngày 1/6 tới là thời điểm ấn định cho việc thay thế xăng A92 và A95 (xăng khoáng, xăng không chì) bằng xăng sinh học E10 (hàm lượng ethanol = 10% so với xăng cũ). Càng thấy nhiều ý kiến liên quan tới việc làm sao sử dụng loại xăng này cho an toàn, hiệu quả.

Đo thân nhiệt nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bệnh dịch. Ảnh: AP

Chủng Ebola chưa có vaccine điều trị

Ngày 22/5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nâng mức đánh giá rủi ro đối với dịch Ebola ở CHDC Congo lên mức cao nhất do số ca bệnh và tử vong tiếp tục gia tăng.

Ca sĩ Long Nhật cùng Sơn Ngọc Minh và 69 đối tượng bị bắt. Ảnh: CATPHCM

Sống lệch chuẩn sau ánh hào quang

Thời gian qua, liên tiếp nhiều nghệ sĩ, người nổi tiếng bị bắt giữ vì sử dụng ma túy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn trong một bộ phận giới giải trí. Chính ánh hào quang, danh tiếng và sự tung hô đôi khi che lấp đi trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ.

Đầu tư công càng lớn, kỷ luật thực thi càng phải nghiêm

Đầu tư công càng lớn, kỷ luật thực thi càng phải nghiêm

Giải ngân vốn đầu tư công đã tăng tốc từ quý II/2026. Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm, vấn đề không chỉ nằm ở tỷ lệ giải ngân. Quan trọng hơn là hiệu quả của từng đồng vốn ngân sách đối với nền kinh tế. Báo Thời Nay phỏng vấn GS, TS, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long (ảnh dưới) về nội dung này.

Khi hộ kinh doanh sợ lớn lên

Khi hộ kinh doanh sợ lớn lên

Áp lực chi phí và tuân thủ đang khiến nhiều hộ kinh doanh co cụm, ngại mở rộng. Giảm gánh nặng thủ tục, tạo môi trường dễ tuân thủ hơn được xem là chìa khóa để khu vực này phục hồi và phát triển bền vững.

Bản quyền chiếm chỗ trước

“Tôi đã quá quen với việc bị ăn cắp chất xám”, câu nói chua xót của một nhạc sĩ trong nước hé lộ mảng màu tối ở môi trường được coi là văn hóa. Người ta “ăn cắp” sau lưng tác giả và không chỉ dừng lại ở đó. Hàng loạt nghệ sĩ bị cảnh báo vi phạm bản quyền chính tác phẩm của mình trên các nền tảng số phổ biến như YouTube.

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm BRICS. Ảnh: FINANCIAL EXPRESS

Iran hoan nghênh nỗ lực ngoại giao của Bắc Kinh

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang tại Eo biển Hormuz và nguy cơ đối đầu Mỹ - Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Tehran bất ngờ phát đi tín hiệu “xuống thang” khi xác nhận đã nhận được thông điệp từ Washington về khả năng nối lại đàm phán.

Hai nhà lãnh đạo Trung Quốc (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Bắc Kinh. Ảnh: BBC

Định vị mới của quan hệ Trung-Mỹ

Không đạt kết quả đột phá trong các vấn đề gai góc là thuế quan hay công nghệ, song Hội nghị thượng đỉnh tuần trước giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump được hai bên đánh giá là bước đi quan trọng duy trì ổn định quan hệ Trung-Mỹ. 

Mở cao điểm tấn công tội phạm

Từ ngày 15/5 đến 30/6, Công an Thành phố Hồ Chí Minh phát động cao điểm 45 ngày đêm “Tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn - Xây dựng nền tảng phục vụ công tác chuyển hóa địa bàn phức tạp về an ninh trật tự”.

Tăng lương cơ sở, lương hưu và trợ cấp từ 1/7

Tăng lương cơ sở, lương hưu và trợ cấp từ 1/7

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 162/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026, điều chỉnh tăng 8% mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Theo đó, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng kể từ ngày 1/7/2026.

Họa sĩ Phạm Thị Hường trong lần hóa trang hình tượng Bác Hồ cho diễn viên NSƯT Minh Hải.

Cô gái hóa trang hình tượng Bác Hồ

Tôi biết Phạm Thị Hường là khi cô đứng lên xin hát một bài quan họ. Và Hường đã hát dân ca miền Kinh Bắc trong tiếng đệm của đàn ghita và kèn saxophone. Giọng quan họ rất “mầu” của cô hóa ra lại rất hợp với thứ nhạc cụ ngỡ chỉ dành cho những ca khúc tân nhạc hoặc bài hát nước ngoài.

Bác Hồ và Anh hùng Nguyễn Thị Kim Huế. Ảnh tư liệu

Về bức ảnh Bác Hồ tặng hoa nữ thanh niên xung phong

Đây là đoạn đời rất đáng nhớ của tôi, trong đó có những kỷ niệm không quên với những đồng đội như liệt sĩ Trần Đức Hè, Anh hùng Nguyễn Thị Kim Huế và Anh hùng Võ Xuân Khuể, người lái ca-nô kéo phà trên sông Gianh mà hàng triệu khán giả vừa có dịp gặp lại qua chương trình “Bản hùng ca trên sông” do VTV1 phát ngày 18/4/2026.