Còn nhớ, ngay từ những ngày giáp Tết, đại diện của một trong hai doanh nghiệp xây dựng có những công trình lớn nhất tại Phú Quốc đã lo lắng bởi họ không thể tìm ra được một đơn vị cung cấp vật liệu xây dựng (VLXD) đáp ứng đủ nhu cầu cho việc tiến hành xây dựng cùng lúc 7 khách sạn nhằm phục vụ hội nghị lớn tại địa bàn này.
Đại diện của đơn vị thi công này cũng thí dụ, người ta cũng đã tính toán việc cung cấp đá cho các công trình trên, tuy nhiên khối lượng cát, đá lấy từ đất liền của Kiên Giang không đủ bởi hầu hết các mỏ đều “vướng” quy định về khối lượng khai thác. Việc tăng công suất khai thác lại không nằm trong thẩm quyền của cơ quan cấp tỉnh mà phải chờ được phép từ phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Có ý kiến cho rằng, việc thì không thể dừng, nhưng giấy phép cũng chẳng phải là có thể xin được trong ngày một ngày hai. Rõ ràng, không phải tới thời điểm này người ta mới lo lắng về đầu vào của VLXD. Nó vẫn là bài toán khó dù rằng đáp án đã được chỉ ra.
VARSI: Nguy cơ chậm tiến độ hàng loạt dự án giao thông trọng điểm
Ông V.D.H, đại diện một nhà thầu đang thi công nhiều dự án đầu tư công tại khu vực phía bắc cho biết, giá vật liệu xây dựng thời gian gần đây biến động mạnh, tăng 30-35%, gây áp lực lớn cho đơn vị thi công. “Giá vật tư thay đổi liên tục theo ngày, trong khi nguồn cung xăng dầu lại bị hạn chế về sản lượng bán ra, khiến việc tổ chức thi công gặp rất nhiều khó khăn, chi phí đội lên nhưng không chủ động được tiến độ”, ông V.D.H chia sẻ.
Trước biến động phức tạp của thị trường năng lượng và vật liệu xây dựng, Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) vừa có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm.
Theo VARSI, từ cuối tháng 2/2026, tình hình xung đột tại Trung Đông diễn biến căng thẳng đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo giá xăng dầu trong nước tăng đột biến. Giá dầu DO - nhiên liệu chủ yếu phục vụ thi công tăng từ mức khoảng 17.629 đồng/lít hồi đầu năm lên hơn 30.230 đồng/lít, tương đương mức tăng tới 72%.
Không chỉ dừng ở nhiên liệu, giá vật liệu xây dựng như đá, cát, nhựa đường, thép, xi-măng… cũng tăng theo hiệu ứng dây chuyền. Đáng chú ý, tại khu vực phía nam xuất hiện tình trạng một số mỏ không bán trực tiếp cho nhà thầu theo giá công bố, mà thông qua trung gian, đẩy giá lên cao hơn từ 1,3 - 1,5 lần. Trong khi đó, việc cập nhật, công bố giá vật liệu ở một số địa phương còn chậm, chưa theo kịp diễn biến thị trường. Bên cạnh đó, nguồn cung nhiên liệu tại nhiều địa phương không đáp ứng đủ nhu cầu thi công.
Chủ tịch VARSI Trần Chủng cho biết, biến động mạnh của giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng đang gây sức ép lớn lên các dự án giao thông, nhất là công trình trọng điểm quốc gia. Nguy cơ vượt tổng mức đầu tư đã rõ rệt khi chi phí đầu vào đồng loạt tăng, trong khi nhiều hợp đồng thi công ký theo đơn giá cố định, chưa tính hết biến động thị trường, khiến chi phí thực tế vượt xa dự toán.
Theo ông, tiến độ thi công cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi nhiều mũi phải dừng hoặc làm cầm chừng do thiếu vật liệu, nhiên liệu, không thể duy trì “3 ca, 4 kíp”. Cùng với đó, áp lực tài chính dồn lên nhà đầu tư, nhà thầu khi chi phí tăng chưa được bù đắp kịp thời, làm gián đoạn dòng tiền và tiềm ẩn nguy cơ đứt gãy thi công.
Trước thực trạng trên, VARSI kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và vật liệu xây dựng, có giải pháp điều hành phù hợp nhằm bình ổn giá, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm. Đồng thời, cần sớm xây dựng cơ chế cập nhật, điều chỉnh kịp thời chỉ số giá xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu theo biến động thị trường; tạo cơ sở pháp lý để các chủ đầu tư và nhà thầu điều chỉnh giá hợp đồng, hạn chế rủi ro tài chính.
Đối với các dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng, VARSI đề xuất xem xét gia hạn tiến độ; đồng thời nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp khi phát sinh vượt tổng mức đầu tư do yếu tố khách quan. Hiệp hội cũng kiến nghị chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu bảo đảm nguồn cung phục vụ thi công, ưu tiên cho các dự án có khối lượng lớn, tiến độ gấp; tạo điều kiện để nhà thầu mua nhiên liệu với số lượng phù hợp, tránh gián đoạn thi công. Bên cạnh đó, cần tăng cường quản lý, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, nâng giá bất hợp lý, nhất là tại các địa bàn phía nam - nơi đang triển khai nhiều dự án lớn.
Những chỉ đạo cụ thể từ Bộ Xây dựng
Mới đây nhất, Bộ Xây dựng vừa có văn bản đề nghị các bộ, ngành và địa phương tăng cường quản lý, bình ổn giá, bảo đảm triển khai các dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các công trình trọng điểm quốc gia.
Theo Bộ Xây dựng, xung đột tại Trung Đông thời gian gần đây đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, kéo theo giá xăng dầu tăng nhanh. Điều này tiềm ẩn nguy cơ tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất, vận chuyển và giá các loại vật liệu xây dựng, nhất là những vật liệu sử dụng khối lượng lớn như cát, đá, đất đắp, xi-măng, thép. Trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quan trọng về giao thông, năng lượng và đô thị, biến động giá vật liệu nếu không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, làm tăng tổng mức đầu tư, gây khó khăn trong thực hiện hợp đồng và tác động đến các mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng; xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, đầu cơ, nâng giá bất hợp lý hoặc đưa tin sai lệch gây nhiễu loạn thị trường. Cùng với đó, các địa phương cần chủ động rà soát nhu cầu, bảo đảm nguồn cung vật liệu, ưu tiên cho các công trình trọng điểm quốc gia và các dự án dân sinh cấp bách; đồng thời đẩy mạnh cấp phép, nâng công suất khai thác các mỏ khoáng sản để đáp ứng nhu cầu thực tế.
Một yêu cầu quan trọng là phải cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng và chỉ số giá xây dựng kịp thời, sát với mặt bằng thị trường. Đối với các loại vật liệu biến động mạnh do ảnh hưởng của giá nhiên liệu, việc công bố giá cần thực hiện theo tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết, tránh tình trạng chậm trễ làm ảnh hưởng đến công tác lập và điều chỉnh dự toán.
Đối với các bộ, ngành và địa phương, Bộ Xây dựng yêu cầu theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường vật liệu, đặc biệt là các vật liệu phục vụ công trình trọng điểm; đồng thời chủ động phân tích, dự báo, xây dựng kịch bản biến động giá và đánh giá tác động đến tổng mức đầu tư của các dự án.
Các ban quản lý dự án, chủ đầu tư được yêu cầu kiểm soát chặt chi phí đầu tư xây dựng, sử dụng hiệu quả chi phí dự phòng, lựa chọn hình thức hợp đồng phù hợp với biến động thị trường. Đồng thời, cần rà soát các hợp đồng đang triển khai, nhất là các hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định, để kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, bảo đảm tiến độ dự án theo quy định.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc chủ động theo dõi, quản lý và bình ổn giá vật liệu xây dựng không chỉ nhằm bảo đảm tiến độ các công trình, dự án trọng điểm quốc gia mà còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thực hiện các mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh áp lực chi phí đầu vào gia tăng, yêu cầu đặt ra là các giải pháp điều hành phải kịp thời, đồng bộ và linh hoạt, qua đó giữ vững nhịp độ triển khai các dự án hạ tầng - động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.
Các công trình lớn liên tục được triển khai song song với nhiều giải pháp đã được Chính phủ yêu cầu các bộ, ban, ngành khẩn trương giải quyết trong đó có cả những giải pháp mang tầm vĩ mô nhằm nhanh chóng đáp ứng nhu cầu khẩn thiết về nguyên liệu, vật liệu xây dựng. Trong đó Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát, xử lý kịp thời các vướng mắc liên quan đến vật liệu xây dựng thông thường như đất, cát, đá, sỏi. Bộ Xây dựng có trách nhiệm theo dõi, tháo gỡ các vấn đề về giá, quy trình, quy định thuộc thẩm quyền. Như vậy, trách nhiệm và quyền hạn của các bên đã được Thủ tướng Chính phủ giao một cách cụ thể. Còn thực tế tới giờ, có lẽ vẫn phải chờ các cơ quan chức năng giải quyết từng việc một. Điều quan trọng ở thời điểm cấp bách này là giải quyết làm sao cho nhanh chóng, thấu đáo và triệt để.
