Gánh nặng của hủ tục

Ngày nay, cuộc sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên từng bước được cải thiện, điều kiện về văn hóa tinh thần cũng được nâng lên. Nhiều hủ tục trong đời sống của đồng bào đã được xóa bỏ, nhưng ở đâu đó vẫn còn những hủ tục biến tướng phát sinh ở một số buôn làng, nhất là tục thách cưới.

Già làng Chu Ru cho biết: Bây giờ, nhiều nhà vẫn còn thách cưới cao, từ 1-2 cây vàng, hoặc chí ít cũng 5 chỉ trở lên. Nhiều gia đình trở thành “chúa chổm” vì lo “kinh phí” bắt chồng cho con.

Chúng tôi được bà Pdum Ma Nhen, người Chu Ru (xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng), kể: Cô con gái đầu của bà “bắt chồng”, nhà trai đòi 8 chỉ vàng, 50 triệu tiền mặt, 10 cái khăn (trị giá khoảng 1 triệu đồng/cái); 15 dây cườm (500 nghìn đồng/dây). Đến con thứ, nhà trai đòi 8 chỉ vàng; 57 triệu đồng; 9 cái khăn; 12 dây cườm. Đám cưới con đầu bà Ma Nhen đi vay cả trăm triệu đồng.

Cô con gái thứ hai “bắt chồng”, bà cho thuê 2 sào ruộng trong 10 năm để đổi lấy 5 chỉ vàng; và vay thêm 5 chỉ nữa, mỗi chỉ vàng phải trả hàng trăm nghìn đồng tiền lãi một tháng… Hiện nay, ở các buôn làng Tây Nguyên, có rất nhiều phụ nữ độc thân, đơn thân do không bắt được chồng vì nghèo, không có tiền, vàng, vì hình thức không đẹp, vì cha mẹ không có con trai để “trao đổi” cho nhau.

Từ chế độ mẫu hệ, phụ nữ có quyền lực và được quý trọng hơn nam giới, nhưng trước gánh nặng của tập tục thách cưới, giờ đây nhiều gia đình dân tộc thiểu số muốn sinh cả con trai con gái để thực hiện “giải pháp” có qua, có lại. Tục bắt chồng, thách cưới đã gây hệ lụy đến kế hoạch hóa gia đình. Và hơn hết, hủ tục đã làm cho sự nghèo túng mãi đeo bám trên những mái nhà, những buôn làng, những nẻo đường cao nguyên.

Bên cạnh những phong tục truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số ngày nay đã trở thành những nét văn hóa đặc sắc, thì nhiều hủ tục lạc hậu vẫn còn dai dẳng đeo bám. Hủ tục không chỉ cản trở nếp sống văn minh mà còn là những nguyên nhân trực tiếp đẩy không biết bao nhiêu thân phận lâm vào bi kịch.

Tệ thách cưới nói trên là một thí dụ. Vốn là một tập tục truyền thống của những tộc người theo dòng mẫu hệ mà ở nhiều nơi đã biến tướng thành những hành vi thực dụng. Cùng với những hủ tục lạc hậu khác, hệ lụy của tục thách cưới đã gặm nhấm trực tiếp vào cuộc sống đồng bào, từ kinh tế đến đời sống tinh thần xã hội.

Đã đến lúc, cần có sự can thiệp của bộ máy chính quyền và các đoàn thể, mà trước hết là đẩy mạnh công tác vận động, tuyên truyền, với mục tiêu mang lại hạnh phúc bền vững cho những lứa đôi, giảm bớt sự bần cùng cho các gia đình vốn đã nghèo mà còn phải bán chác, cầm cố, vay mượn và bằng mọi cách để hòng “mua hạnh phúc” cho con cái mình

Có thể bạn quan tâm

Xây dựng, củng cố biên giới vững chắc

Nhằm xây dựng, củng cố khu vực biên giới vững chắc, thực hiện chủ trương của Đảng ủy Bộ đội Biên phòng và Tỉnh ủy các địa phương, Bộ đội Biên phòng các tỉnh Tây Nguyên đã phân công cán bộ, đảng viên đồn biên phòng tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, buôn và phụ trách giúp đỡ các hộ gia đình khó khăn.

Những người tiên phong

Ngày nay, nhiều bạn trẻ các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên đã mạnh dạn khởi nghiệp và gặt hái thành công ngay trên chính quê hương mình. Từ buôn làng thân thuộc, họ nuôi dưỡng ý chí vươn lên, đổi mới tư duy và cách làm kinh tế để xây dựng cuộc sống ngày càng đủ đầy, văn minh.

Đẩy mạnh liên kết du lịch

Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam tầm nhìn đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đã xác định Duyên hải miền trung và Tây Nguyên là một vùng du lịch trọng điểm.

Một Tây Nguyên đa sắc màu văn hóa

Trong dòng chảy cư dân từ nhiều nguồn cùng tụ về, văn hóa Tây Nguyên ngày nay đã đậm in những gam màu tươi sắc từ nhiều miền quê, nhiều tộc người góp mặt.

Đồng bào thay đổi nếp nghĩ, cách làm

Từ đặc điểm cư trú, cuộc mưu sinh hàng nghìn đời nay của đồng bào Tây Nguyên lệ thuộc vào môi trường tự nhiên. Rừng và đất rừng vừa là tài nguyên, là không gian cố kết cộng đồng, vừa quy định ngưỡng hành vi của cư dân miền thượng.

Mô hình góp phần phát huy giá trị văn hóa truyền thống

Thời gian gần đây, ở miền đất đại ngàn Tây Nguyên, nhiều người trẻ các dân tộc thiểu số đã kể những câu chuyện của làng buôn mình, của tộc người mình bằng nhiều phương thức mới. Cách làm này vừa góp phần bảo tồn những giá trị xưa cũ, vừa cải thiện đời sống của người dân trên miền cao nguyên một cách bền vững.

Cần đề cao tính chủ thể của văn hóa tộc người

Thể hiện tình yêu và trách nhiệm đối với Tây Nguyên, điều vô cùng khẩn thiết là phải giữ lấy những gì quý giá nhất trong kho tàng văn hóa cổ truyền, giữ lấy hồn cốt đại ngàn để làm phong phú thêm hệ giá trị văn hóa, nền văn hóa Việt Nam thống nhất và đa dạng bản sắc.

Đầu tư nhiều hơn cho dòng cá nước lạnh

Từ hàng chục năm trước, những con cá hồi, cá tầm có nguồn gốc châu Âu xa xôi đã trở thành những “cư dân” quen thuộc trên miền cao nguyên xứ lạnh Tây Nguyên. Sau Lào Cai, Lâm Đồng là tỉnh thứ hai trong nước di thực và nuôi thành công những loại cá nước lạnh thương phẩm cao cấp này.

Kết nghĩa, hỗ trợ đồng bào vươn lên

Thời gian qua, trên địa bàn Tây Nguyên, công tác kết nghĩa giữa các cơ quan, đơn vị, đoàn thể, lực lượng vũ trang với các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số được triển khai và mang lại hiệu quả cao.

Chung tay bảo tồn di sản văn hóa

Tại Tây Nguyên, công tác sưu tầm, bảo tồn các cổ vật văn hóa vẫn được các bảo tàng công lập, nhiều nhà sưu tập tư nhân thực hiện thường xuyên, góp phần lan tỏa những giá trị hữu ích của cổ vật đến cộng đồng.

Thiếu cán bộ phụ trách công nghệ thông tin

Báo Lâm Đồng, số ra ngày 14/12/2025 đưa thông tin: Nhiều xã, phường ở tỉnh Lâm Đồng cho đến nay vẫn “trắng” nhân sự công nghệ thông tin và đang loay hoay tìm cách giải quyết để đáp ứng nhiệm vụ.

Nâng cao chất lượng nhân lực ngành du lịch

Du lịch là ngành có tốc độ hội nhập quốc tế nhanh, vì vậy tính cạnh tranh cũng rất lớn cả trong và ngoài nước. Sự cạnh tranh về chất lượng du lịch, bên cạnh các vấn đề khác thì chính là cạnh tranh về mặt con người, tức là nguồn nhân lực và doanh nghiệp du lịch mạnh hay yếu phần nhiều phụ thuộc vào trình độ của người lao động.

Đưa pháp luật đến với vùng sâu

Tây Nguyên là khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số và một bộ phận đồng bào cư trú, sinh sống ở các vùng sâu, vùng xa. Rất nhiều người bị hạn chế về trình độ dân trí, nhận thức, hiểu biết về pháp luật.

Quan tâm đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo

Tại các tỉnh Tây Nguyên, những năm vừa qua, đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo đã được kiện toàn, từng bước phát huy vai trò, mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, trong công tác này vẫn còn nhiều khó khăn cần sớm được giải quyết.

Một hướng đi hiệu quả

Tại Tây Nguyên, nơi có hàng chục dân tộc thiểu số sinh sống với kho tàng văn hóa giàu có, đặc sắc và độc đáo, sự nghiệp bảo tồn văn hóa truyền thống trong những năm qua gặp không ít thách thức.

Người có uy tín góp sức bảo tồn di sản văn hóa

Cùng với các cấp, các ngành, nhiều năm qua, với vai trò và trách nhiệm của mình, đội ngũ những người có uy tín trên địa bàn Tây Nguyên đã đóng góp không nhỏ trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của các tộc người. Nhờ sự tham gia tích cực của đội ngũ này mà nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc được gìn giữ, phát huy.

Phát triển du lịch cộng đồng

Theo các nhà quản lý và chuyên gia, du lịch cộng đồng được nhận định sẽ là xu hướng nhiều triển vọng, thay đổi tư duy làm kinh tế cho người dân ở những vùng, miền còn nhiều khó khăn nhưng giàu vốn di sản văn hóa, thiên nhiên.

Khắc phục triệt để lãng phí tài nguyên đất đai

Tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai không chỉ làm thất thoát nguồn lực quốc gia, mà còn bóp nghẹt dòng chảy đầu tư, kìm hãm tăng trưởng bền vững. Khắc phục triệt để “điểm nghẽn” này sẽ khơi thông “mạch ngầm” phát triển, tạo dư địa mới cho nền kinh tế phát triển.

Lan tỏa các mô hình “Dân vận khéo”

Là khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, các tỉnh Tây Nguyên luôn đẩy mạnh phong trào thi đua “Dân vận khéo”. Nhiều năm qua, phong trào đã được các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn, vận động và tổ chức thực hiện.

Chuyên nghiệp hóa du lịch cộng đồng

Tại Tây Nguyên những năm gần đây xuất hiện nhiều mô hình du lịch cộng đồng mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội rõ nét. Các mô hình này góp phần cải thiện sinh kế, giáo dục về nền sản xuất lành mạnh, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Đưa pháp luật đến gần với người dân

Tại các tỉnh Tây Nguyên, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật từng bước được chỉ đạo, triển khai một cách khá bài bản, đổi mới không ngừng và hướng đến đúng các nhóm đối tượng đặc thù.

Đồng bào Tây Nguyên nhớ… lúa

Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số Tây Nguyên, sự biến đổi không gian sinh tồn, phương thức mưu sinh và tác động của các tín ngưỡng du nhập là những lý do quan trọng nhất dẫn đến sự phá vỡ không gian văn hóa bản địa vốn hình thành trong môi trường thiết chế xã hội bộ tộc và kéo dài sang xã hội hiện đại.