Dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt
ECOWAS áp đặt các biện pháp trừng phạt, đồng thời đình chỉ tư cách thành viên của Guinea, Mali và Niger sau khi các quốc gia này xảy ra đảo chính quân sự trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến 2023. ECOWAS thông báo đang dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế, tài chính đối với Guinea và chấm dứt các hạn chế đối với việc tuyển dụng người Mali vào các vị trí chuyên môn trong các cơ quan thuộc ECOWAS.
Tổ chức kinh tế khu vực Tây Phi này cũng cấm giao dịch tài chính với các tổ chức thành viên ở Guinea sau cuộc đảo chính quân sự lật đổ Tổng thống Alpha Conde năm 2021. Các biện pháp trừng phạt kinh tế và tài chính đối với Mali, quốc gia trải qua các cuộc đảo chính năm 2020 và 2021, được dỡ bỏ năm 2022, sau khi quân đội của nước này công bố khung thời gian cho quá trình chuyển đổi trở lại chế độ dân sự. Vùng cấm bay, đóng cửa biên giới và phong tỏa tài sản đối với Niger là một trong những biện pháp mới được dỡ bỏ vì lý do nhân đạo, sau cuộc đảo chính năm ngoái lật đổ nhà lãnh đạo dân cử Mohamed Bazoum. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt chính trị và cá nhân vẫn được áp dụng.
Động thái của ECOWAS báo hiệu mong muốn đối thoại với chế độ quân sự ở các quốc gia thành viên, sau khi Mali, Niger và Burkina Faso tuyên bố quyết định rời khỏi khối. Ba nước này đã thành lập một liên minh, đồng thời cắt đứt quan hệ với Pháp - đối tác an ninh truyền thống.
Tuyên bố rút khỏi ECOWAS
Burkina Faso, Mali và Niger tái khẳng định sẽ rút khỏi ECOWAS lập tức mà không cần thời gian một năm chuẩn bị theo quy định của khối này. Trong một công hàm của Bộ Ngoại giao Burkina Faso gửi ECOWAS, Burkina Faso khẳng định việc rút khỏi ECOWAS là quyết định “không thể đảo ngược”, đồng thời nhấn mạnh nước này không còn bị ràng buộc với việc tuân thủ quy định thời gian chuẩn bị một năm trước khi rút khỏi khối này. Mali cũng tái khẳng định sẽ rút khỏi ECOWAS mà không trì hoãn, không cần thời gian một năm chuẩn bị. Trong thư gửi ECOWAS, giới chức Niger cũng nhấn mạnh ý định nhanh chóng rút khỏi ECOWAS.
Hiệp ước thành lập ECOWAS có điều khoản quy định các nước thành viên tiếp tục tuân thủ các nghĩa vụ trong giai đoạn một năm sau khi chính thức thông báo rút khỏi khối. Ba nước nêu trên đều là những thành viên sáng lập ECOWAS, nên việc rút khỏi ECOWAS làm dấy lên lo ngại các hoạt động thương mại nội khối và tiến trình thúc đẩy chuyển tiếp chính quyền quân sự sang dân sự ở các nước này sẽ gặp khó khăn.
Ngày 19/2 vừa qua, chính quyền quân sự ở Guinea giải tán chính phủ nước này, song không nêu lý do cho động thái trên cũng như thời hạn thông báo về chính phủ mới. Người phát ngôn chính quyền quân sự ở Guinea, Tướng Amara Camara nêu rõ chính phủ nước này đã bị giải tán. Các công việc hiện tại của chính phủ sẽ do những người đứng đầu nội các, các Tổng Thư ký và Phó Tổng Thư ký điều hành cho đến khi chính phủ mới được thành lập.
Guinea nằm dưới sự kiểm soát của quân đội kể từ khi chính quyền quân sự lên nắm quyền sau cuộc đảo chính hồi tháng 9/2021. Tháng 10/2022, các bên liên quan nhất trí về thời gian chuyển tiếp kéo dài 24 tháng. Trước áp lực của cộng đồng quốc tế, người đứng đầu chính quyền quân sự ở Guinea, Mamady Doumbouya cam kết sẽ đưa nước này trở lại chế độ dân sự vào cuối năm nay.
Trong khi đó, ECOWAS bày tỏ quan ngại về tình hình an ninh bất ổn ở Niger, sau khi xảy ra một cuộc tấn công khủng bố liều lĩnh nhằm vào một doanh trại quân đội ở thị trấn Tibiri, thuộc vùng Maradi, miền đông Niger, làm bốn binh sĩ thiệt mạng và hai người bị thương. Đài phát thanh quốc gia Niger cho biết, số phần tử tham gia vụ tấn công lên tới vài trăm người, cho thấy cuộc tấn công này được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Các phần tử vũ trang sử dụng khoảng 100 xe máy và tấn công thẳng vào doanh trại quân đội.
