Dự báo sớm - chìa khóa giảm thiệt hại do thiên tai

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2025 đến nay, một số đợt thiên tai nghiêm trọng đã xảy ra trên phạm vi cả nước. Thiên tai từ đầu năm đã làm 28 người chết, mất tích; thiệt hại về kinh tế, nhà cửa, hoa màu...

Từ đầu tháng 5/2025, Bắc Bộ mặc dù chưa vào giai đoạn cao điểm mùa mưa, nhưng đã xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa cường suất lớn.

Trong đó, đợt mưa lớn giữa tháng 5 và từ đêm 22-26/5 vừa qua tại các địa phương như Lào Cai, Lai Châu, Bắc Kạn, Yên Bái, Quảng Ninh và Hà Tĩnh... gây thiệt hại nặng nề.

Riêng tại Hà Tĩnh, xuất hiện lượng mưa ghi nhận trong 1 giờ đồng hồ lên tới 172mm, chưa từng xuất hiện trong chuỗi số liệu quan trắc của cơ quan khí tượng-thủy văn.

Cùng kỳ tháng 5, trên lưu vực sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố (Hà Tĩnh) xuất hiện 1 đợt lũ lớn nhất trong 30 năm qua. Điều này cũng cho thấy, thời tiết cực đoan ngày càng xảy ra nhiều hơn trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu.

Mưa lớn trong thời gian ngắn không chỉ mang tính chất cục bộ mà có thể xuất hiện ở nhiều khu vực. Do mưa lớn, lại trên phạm vi hẹp, cho nên gây nhiều khó khăn cho công tác cảnh báo, dự báo, khó có thể dự báo xa toàn bộ thiên tai cho cả mùa.

Thực tế cho thấy, một hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả sẽ tạo điều kiện cho người dân và chính quyền địa phương chủ động các biện pháp phòng ngừa và ứng phó. Cảnh báo sớm phải đi trước thiên tai một bước, không chỉ về mặt thời gian mà còn về độ chính xác, tính cụ thể và mức độ dễ hiểu, dễ tiếp cận với cộng đồng.

Chia sẻ về vấn đề này, Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia Mai Văn Khiêm cho biết: “Một bước tiến quan trọng mà chúng tôi đã đạt được là triển khai hệ thống mô hình dự báo số trị phân giải cao WRF-ARW, được vận hành trên siêu máy tính CRAY hiện đại.

Với khả năng tính toán vượt trội, hệ thống này cho phép mô phỏng chi tiết trạng thái khí quyển trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Đồng thời, còn tích hợp kỹ thuật đồng hóa dữ liệu đa nguồn nhằm nâng cao độ chính xác và khả năng cập nhật tức thời của các trường dự báo”.

Bên cạnh các mô hình vật lý truyền thống, ngành khí tượng-thủy văn cũng đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong bài toán dự báo cực ngắn.

Nhờ áp dụng công nghệ Học máy và xử lý ảnh thời gian thực đã tạo ra bản đồ mưa, cập nhật mỗi giờ 1 lần. Đây chính là nền tảng để triển khai các cảnh báo mưa dông, sạt lở đất và lũ quét đến cấp xã, với thời gian cảnh báo từ 1 đến 6 giờ trước khi thiên tai xảy ra.

Song song các mô hình dự báo, ngành khí tượng-thủy văn cũng đang phát triển hệ thống giám sát mưa, lũ, sạt lở đất và vận hành hồ chứa theo thời gian thực, tích hợp cảm biến thực địa với mô hình tính toán và hệ thống truyền dữ liệu tức thời. Hệ thống này đã bước đầu được thử nghiệm tại các lưu vực sông lớn như sông Hồng, sông Đà, sông Mã; góp phần hỗ trợ ra quyết định trong các tình huống điều hành thủy lợi và phòng, chống thiên tai khẩn cấp.

Theo dự báo, mùa mưa, bão năm nay, các khu vực Việt Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, Bắc-Trung Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến có tổng lượng mưa cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 15-30%, có nơi hơn 80 %.

Từ nay đến hết năm 2025 sẽ có khoảng 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên Biển Đông, trong đó khả năng có 5-6 cơn ảnh hưởng đất liền.

Mưa vừa, mưa to sẽ tập trung từ tháng 6 đến tháng 8. Mặc dù lượng mưa năm nay xấp xỉ trung bình nhiều năm, nhưng khả năng sẽ xảy ra những cơn mưa lớn cục bộ, vượt mức lịch sử.

Để chủ động phòng, chống thiên tai, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia cần cập nhật các bản tin theo đúng quy định. Cố gắng có bản tin dự báo ở độ chính xác cao, trước 3 tiếng, 6 tiếng.

Đồng thời, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cần nghiên cứu phương thức thông tin nhanh nhất để ra quyết định nhanh chóng, kịp thời phục vụ công tác phòng, chống.

Bên cạnh đó, cần phải đưa thông tin đến với người dân nhanh, rộng rãi nhất.

Theo Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia, hiện trung tâm đang hướng tới mô hình cảnh báo đa nền tảng kết hợp ứng dụng di động, nền tảng web, tin nhắn SMS, mạng xã hội, truyền hình, loa phát thanh cơ sở… Đồng thời, đẩy mạnh cảnh báo theo vị trí, chi tiết đến từng địa phương, khu dân cư và sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, dễ tiếp cận.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ trong mạng lưới quan trắc và xử lý dữ liệu. Nhiều vùng, đặc biệt là miền núi và trung du Bắc Bộ còn thiếu trạm đo mưa tự động hoặc thiết bị quan trắc; nguồn nhân lực công nghệ cao, đặc biệt là các chuyên gia AI, mô hình hóa, phân tích Big Data còn thiếu; kinh phí cho nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ mới còn thấp; thiếu cơ chế khuyến khích, xã hội hóa và kết nối với các tổ chức khoa học, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước

Có thể bạn quan tâm

Khu du lịch biển Ba Động, phường Trường Long Hòa ngút ngàn rừng phòng hộ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo xử lý phản ánh đăng trên Báo Nhân Dân “Nhếch nhác khu du lịch biển Ba Động”

Sau khi Báo Nhân Dân đăng tải phản ánh “Nhếch nhác khu du lịch biển Ba Động” ngày 18/12/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo các sở, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân phường Trường Long Hòa, kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền, đúng quy định pháp luật.

Bốc xếp hàng hóa tại Cảng Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. (Ảnh ĐỨC TÙNG)

Thu gom rác từ tàu thuyền tại cảng biển

Mỗi con tàu cập bến, bên cạnh hàng hóa và thủ tục ra-vào cảng, luôn có lượng rác thải phát sinh cần xử lý. Nếu không được tiếp nhận kịp thời, rác thải sẽ trở thành nguồn gây ô nhiễm tại khu vực cảng. Thu gom rác ở cảng biển không chỉ là một dịch vụ hậu cần, mà là một mắt xích bắt buộc trong kỷ luật môi trường của cảng.

[Video] Không khí Hà Nội và nhiều địa phương tiếp tục ở mức xấu

[Video] Không khí Hà Nội và nhiều địa phương tiếp tục ở mức xấu

Hôm qua (25/1), các hệ thống quan trắc chất lượng không khí tại Hà Nội và một số địa phương khu vực đồng bằng sông Hồng tiếp tục cảnh báo diễn biến xấu, nhiều thời điểm ở ngưỡng có hại và rất có hại cho sức khỏe, đặc biệt đối với các nhóm đối tượng nhạy cảm.

Đỉnh Mẫu Sơn xuất hiện băng giá.

Sáng nay, 12 tỉnh, thành phố nhiệt độ xuống dưới 10 độ C, đặc biệt, đỉnh Mẫu Sơn -0,1 độ C

Từ 19 giờ tối qua (22/1) đến 7 giờ sáng nay, nhiều khu vực tại 12 tỉnh, thành phố trên cả nước ghi nhận nhiệt độ thực đo thấp nhất dưới 10 độ C, không khí lạnh tiếp tục gây rét đậm, rét hại ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Đặc biệt, đỉnh Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn, nhiệt độ có lúc xuống -0,1 độ C.

Toàn cảnh Hội thảo.

Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp hướng tới sản xuất xanh

Lĩnh vực công nghiệp hiện đang tiêu thụ năng lượng lớn và phát thải cao. Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp được xem là giải pháp quan trọng góp phần thúc đẩy sản xuất xanh, bền vững tại Việt Nam.

[Video] Mẫu Sơn rét gần 0 độ C

[Video] Mẫu Sơn rét gần 0 độ C

Không khí lạnh tăng cường khiến nhiệt độ tại Mẫu Sơn (Lạng Sơn) giảm sâu. Trước diễn biến rét đậm, rét hại, chính quyền địa phương đã cho học sinh mầm non, tiểu học nghỉ học để bảo đảm sức khỏe.

Buổi diễn tập phòng, chống thiên tai trong trường học ở Trường trung học cơ sở Tam Quan (Gia Lai).

Diễn tập phòng, chống thiên tai trong trường học ở Gia Lai

Ngày 21/1, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, đơn vị cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã phối hợp với Trường trung học cơ sở Tam Quan Bắc (Gia Lai) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai cho học sinh và giáo viên.

(Ảnh minh họa: BẢO LONG)

Từ 22-23/1, trời rét đậm với nhiệt độ thấp nhất ban đêm 10-13 độ C

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày mai (22/1) không khí lạnh tăng cường và từ ngày 23/1 có cường độ ổn định sau suy yếu dần. Khu vực Hà Nội, sáng 22/1 có mưa nhỏ rải rác. Từ ngày 22-23/1, trời rét đậm với nhiệt độ thấp nhất ban đêm 10-13 độ C, cao nhất ban ngày khoảng 14-17 độ C; từ 24-25/1 trời rét.