Chủ động ứng phó diễn biến bất thường của thiên tai

Những năm gần đây, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đã làm gia tăng mạnh mẽ các hiện tượng thời tiết cực đoan cả về cường độ, tần suất và phạm vi ảnh hưởng. Ở nước ta, thiên tai không chỉ xuất hiện với tần suất cao hơn mà còn ngày càng khó lường, không có quy luật rõ ràng.
Huyện Gia Viễn (Ninh Bình) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên sông Hoàng Long. (Ảnh minh họa: HỒNG NAM)
Huyện Gia Viễn (Ninh Bình) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên sông Hoàng Long. (Ảnh minh họa: HỒNG NAM)

Mưa lớn có thể xuất hiện ngay cả trong mùa khô, bão mạnh dị thường, hoặc các tổ hợp rủi ro như mưa lớn kèm lũ quét, sạt lở đất.

Từ đầu năm 2025 đến nay, thiên tai đã làm 29 người chết và mất tích, 67 nhà bị sập đổ, 2.342 nhà bị tốc mái, hư hại. Trong 5 tháng qua, mưa lớn xảy ra thường xuyên hơn, gây ra tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng ở các tỉnh miền núi phía bắc như Yên Bái, Bắc Cạn…

Đặc biệt, đợt mưa lớn lịch sử diễn ra trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã gây sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt cục bộ ở một số địa phương, thiệt hại về người, tài sản, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Hiện nay đã bước vào mùa mưa bão, nguy cơ xảy ra bão, lũ, ngập lụt, sạt lở đất, lũ quét đang ở mức cảnh báo cao. Trong bối cảnh các địa phương đang tập trung sắp xếp lại đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền hai cấp, việc chủ động phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, hạn chế thiệt hại về tài sản của Nhà nước và nhân dân rất quan trọng.

Vì thế, các bộ, ngành địa phương theo chức năng, nhiệm vụ cần tập trung chỉ đạo, chủ động kiểm tra, đôn đốc và tổ chức triển khai kịp thời, hiệu quả công tác phòng chống thiên tai và cứu hộ cứu nạn, không để bị động, bất ngờ, không để gián đoạn trong công tác ứng phó với thiên tai như tinh thần chỉ đạo của Công điện số 76/CĐ-TTg ngày 28/5 của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.

Các địa phương cần rà soát, xây dựng phương án tổ chức lại lực lượng thực hiện nhiệm vụ phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn ở cấp tỉnh và cấp cơ sở theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương để bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả từ ngày 1/7 (sau khi cấp huyện kết thúc hoạt động); hoàn thiện phương án ứng phó từng loại hình thiên tai có thể xảy ra trên địa bàn.

Đặc biệt, tập trung khắc phục ngay những nguy cơ đã được nhận diện qua bão Yagi năm 2024, xây dựng kịch bản sẵn sàng ứng phó, bảo vệ các trọng điểm xung yếu, không để bị động, bất ngờ khi có tình huống xảy ra.

Bộ Công thương bảo đảm việc cung cấp điện, chủ động bảo đảm an toàn cho các hồ, đập thủy điện; khắc phục ngay những nguy cơ đối với hệ thống truyền tải điện, hồ, đập thủy điện; tăng cường sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước phục vụ phát điện trong các tháng cao điểm nắng nóng...

Một yếu tố quan trọng khác giúp công tác phòng chống thiên tai đạt hiệu quả cao, đó là giải pháp công nghệ trong dự báo của ngành khí tượng-thủy văn. Trong đó, việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả sẽ tạo điều kiện giúp người dân và chính quyền địa phương chủ động các biện pháp phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Bên cạnh các mô hình vật lý truyền thống, ngành khí tượng-thủy văn cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo cực ngắn. Đây chính là nền tảng để triển khai các cảnh báo mưa dông, sạt lở đất và lũ quét đến cấp xã, với thời gian cảnh báo từ 1 đến 6 giờ trước khi thiên tai xảy ra.

Về lâu dài, các bộ, ngành chuyên môn cần phát triển hệ thống giám sát thiên tai và vận hành hồ chứa theo thời gian thực, tích hợp cảm biến thực địa với mô hình tính toán và hệ thống truyền dữ liệu tức thời. Hệ thống này bước đầu đã được thử nghiệm tại các lưu vực sông lớn như sông Hồng, sông Đà, sông Mã, góp phần hỗ trợ đơn vị chức năng đưa ra quyết định trong các tình huống điều hành thủy lợi. phòng chống thiên tai khẩn cấp...

Có thể bạn quan tâm

Xí nghiệp Thi công cơ giới ứng trực trên đường Nguyễn Xiển. (Ảnh: Đơn vị cung cấp)

“Thoát nước xanh” giúp chống ngập đô thị

Ngập lụt đô thị đang trở thành vấn đề nghiêm trọng tại các đô thị lớn ở Việt Nam. Theo các chuyên gia, cần giải quyết từ khâu quy hoạch, quản lý nước đến phát triển các giải pháp thoát nước xanh, qua đó giảm tải cho hệ thống cống ngầm và tăng khả năng chống chịu của đô thị.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, Bắc Bộ nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết ngày 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, Bắc Bộ nắng ráo

Hôm nay, thời tiết Bắc Bộ khá thuận lợi với trạng thái tạnh ráo, có nắng và nền nhiệt tăng nhẹ. Trong khi đó, Trung Bộ tiếp tục có diễn biến đáng chú ý khi mưa rất to tập trung từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng. Nam Bộ ngày nắng gián đoạn, chiều tối và đêm có mưa dông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng

Mưa lớn là diễn biến đáng chú ý nhất tại Trung Bộ trong đêm nay và ngày mai. Từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi có mưa rất to, trong đó trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng có nơi trên 300mm. Mưa lớn tiếp tục kéo dài sang ngày mai, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

Hệ thống thủy lợi Rào Nan, tỉnh Quảng Trị bảo đảm nguồn nước cho sản xuất trong mùa khô. (Ảnh: Bảo Hân)

El Nino gia tăng nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn

Theo dự báo, trạng thái El Nino có cường độ rất mạnh với xác suất rất cao xảy ra từ nay đến tháng 12, sau đó khả năng giảm dần và duy trì đến đầu mùa hè năm 2027. Do tác động của El Nino, nguy cơ xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn ha cây trồng ở nhiều địa phương.

Chủ động vận hành điều tiết các hồ chứa thủy lợi nhằm chủ động đón lũ. (Ảnh: Bảo Hân)

Ứng phó với mưa lớn, ngập lụt, lũ quét

Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự quốc gia vừa có Văn bản số 56/BCĐ-BNNMT gửi các địa phương về việc chủ động ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá.

Khu vực Hà Nội không mưa, đêm và sáng trời lạnh. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Không khí lạnh gây mưa to ở miền trung

Chiều nay (5/10), không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết khu vực tây Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến phía bắc tỉnh Quảng Trị. Cảnh báo đêm 5 và ngày 6/10, khu vực từ Hà Tĩnh đến thành phố Huế có mưa to và dông với lượng mưa phổ biến từ 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 200mm.

Chiều 5/10, thủ đô Bangkok tiếp tục có mưa. (Ảnh: XUÂN SƠN)

Thái Lan đối mặt nguy cơ tái ngập

Ngày 5/10, Cục Khí tượng Thái Lan ra Thông báo số 8 cho biết, từ ngày 5-7/10, Thái Lan tiếp tục sẽ có mưa nhiều trên diện rộng, trong đó có thủ đô Bangkok. Trong khi đó, chính phủ Thái Lan tiếp tục thực hiện nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả lũ lụt.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 5/10/2026: Không khí lạnh gây mưa ở Bắc Bộ, Trung Bộ; Nam Bộ chiều tối tăng dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 5/10/2026: Không khí lạnh gây mưa ở Bắc Bộ, Trung Bộ; Nam Bộ chiều tối tăng dông

Không khí lạnh tiếp tục chi phối thời tiết miền Bắc và miền Trung, gây mưa diện rộng tại nhiều nơi. Hôm nay, Bắc Bộ trời nhiều mây, mưa giảm dần ở Tây Bắc Bộ nhưng Đông Bắc Bộ vẫn có mưa rải rác, cục bộ mưa to đến rất to. Trung Bộ tiếp tục có mưa, trong khi Nam Bộ mưa dông gia tăng về chiều tối.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Không khí lạnh tràn về, đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét

Dự báo, đêm nay (4/10), không khí lạnh tràn về, khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa từ đêm nay, trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét, nhiệt độ thấp nhất 14-17 độ C. Khu vực Hà Nội, từ tối đêm nay đến sáng mai (5/10) có mưa, mưa vừa và dông, cục bộ có nơi mưa to, gần sáng trời chuyển lạnh.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

Không khí lạnh tiếp tục dồn xuống phía Nam, ảnh hưởng đến nhiều khu vực ở Bắc Bộ rồi lan xuống Trung Bộ. Đêm nay, Bắc Bộ chuyển xấu với mưa, dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; từ ngày mai, mưa giảm dần. Trung Bộ, đặc biệt từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và Quảng Trị - TP Huế, mưa gia tăng do tác động của không khí lạnh.