Động lực tăng trưởng nông nghiệp từ các FTA

Việt Nam hiện đang tham gia 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước và khu vực trên thế giới. Đây được ví như những con đường cao tốc, kết nối nền kinh tế Việt Nam với các đối tác thương mại lớn trên toàn cầu. Trong lĩnh vực nông nghiệp, các FTA đã và đang trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ, ghi dấu ấn trong những thành tựu mới của toàn ngành.
Thu hoạch lúa trên cánh đồng liên kết của Công ty cổ phần tập đoàn Lộc Trời (An Giang). (Ảnh MINH ANH)
Thu hoạch lúa trên cánh đồng liên kết của Công ty cổ phần tập đoàn Lộc Trời (An Giang). (Ảnh MINH ANH)

Bài 1: “Đòn bẩy” cho sản xuất và xuất khẩu

Nhiều năm qua, nông nghiệp luôn phát huy vai trò trụ đỡ nền kinh tế, với những chỉ số gia tăng mạnh cả về sản lượng, năng suất, chất lượng và kim ngạch xuất khẩu. Điều này có một phần đóng góp quan trọng từ các FTA khi thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam hiện đều là các nước tham gia trong các FTA. Đồng thời FTA có vai trò thúc đẩy nền sản xuất nông nghiệp chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng an toàn, minh bạch.

Năm 2023, GDP toàn ngành nông nghiệp đạt 3,83% - là mức tăng trưởng cao nhất trong 10 năm gần đây; tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 53,01 tỷ USD, xuất siêu đạt mức kỷ lục 12,07 tỷ USD, tăng 43,7% so với năm 2022 và chiếm hơn 42,5% xuất siêu cả nước. Năm 2024, dự kiến GDP ngành nông nghiệp đạt 3,5%; kim ngạch xuất khẩu đạt 55 tỷ USD.

Xuất khẩu tăng mạnh ở các thị trường có FTA

4 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 19,06 tỷ USD, tăng 23,7% so với cùng kỳ năm 2023. Trong đó, thị phần xuất khẩu sang châu Á chiếm cao nhất với 46,5%; tiếp đến là châu Mỹ 21,9% và châu Âu 13,4%. Năm 2023, Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là 4 thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Đây hầu hết là các thị trường và khu vực thị trường có FTA với Việt Nam.

Cụ thể như: Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc (ACFTA); Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN-Nhật Bản (AJCEP); Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam-Nhật Bản (VJEPA); Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP); Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Hàn Quốc (VKFTA); Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA); Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)…

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam Nguyễn Hoài Nam cho biết: Thời gian qua, các FTA đã tác động rất tích cực đến hoạt động xuất khẩu của ngành thủy sản, nổi bật nhất phải kể đến kết quả có được trong năm 2022 khi kim ngạch xuất khẩu đạt mức kỷ lục 11 tỷ USD. Trong đó xuất khẩu sang các nước và khu vực có FTA với Việt Nam như CPTPP, EU, Nhật Bản đều đạt mức tăng trưởng cao, trong đó xuất khẩu vào EU tăng 20% và sang Nhật Bản tăng 28% so với năm 2021.

Riêng thị trường các nước thành viên CPTPP, xuất khẩu thủy sản liên tục tăng trong nhiều năm qua. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu tăng từ 2,2 tỷ USD năm 2019 lên 2,9 tỷ USD năm 2022.

CPTPP là nhóm thị trường có tăng trưởng tỷ trọng xuất khẩu thủy sản tăng mạnh thứ 2 của Việt Nam, sau Trung Quốc. Năm 2018, CPTPP chiếm 25% xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, thì đến năm 2023 chiếm gần 27%.

Đối với mặt hàng gạo, theo thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2023, xuất khẩu gạo sang EU tăng 10% cả về sản lượng và giá trị so với năm 2022, đạt khoảng 104.000 tấn, kim ngạch 71,7 triệu USD - con số cao nhất từ trước đến nay. Điều này thể hiện rõ nỗ lực của các doanh nghiệp Việt Nam trong việc tận dụng hiệu quả lợi thế từ EVFTA.

Trong khi đó, ngành hàng rau quả cũng đang tăng trưởng mạnh xuất khẩu vào EU nhờ các sản phẩm chất lượng cao và chế biến sâu. Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định, mức tăng trưởng xuất khẩu rau quả vào thị trường EU năm 2024 có thể đạt 20%.

Năm 2023, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang EU đạt 227,6 triệu USD, tăng 22,2% so với năm 2022 và chiếm 4,1% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước. Trong đó, chủ yếu xuất sang Hà Lan với kim ngạch 147,1 triệu USD, tăng 25,7%; xuất sang Đức 36,2 triệu USD, tăng 45,6%.

Tại thị trường Hàn Quốc, VKFTA cũng là trợ lực lớn cho các mặt hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam. Quý I/2024, xuất khẩu rau quả sang Hàn Quốc đạt 74,6 triệu USD, tăng tới 59,3% so với cùng kỳ năm 2023. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), các nhóm hàng nông nghiệp xuất khẩu sang Hàn Quốc có tỷ lệ sử dụng ưu đãi FTA tốt nhất gồm: thủy sản 96,32%, rau quả 91,18%, cà-phê 94,54%; hạt tiêu 100%; gỗ và sản phẩm gỗ 73,76%… Tỷ lệ này khá cao do ngoài VKFTA thì hoạt động xuất, nhập khẩu giữa Việt Nam-Hàn Quốc còn được tác động từ hai FTA khác, gồm Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN-Hàn Quốc (AKFTA) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).

Ngoài ra, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Việt Nam là cà-phê cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh vào các thị trường có FTA, gần nhất là quý I/2024, trị giá xuất khẩu cà-phê sang khu vực châu Á và châu Âu tăng mạnh so với quý I/2023. Theo đó, tỷ trọng xuất khẩu cà-phê sang châu Á và châu Âu tăng lần lượt từ 34,28% và 47,63% trong quý I/2023 lên 37,81% và 48,34% trong quý I/2024.

Thúc đẩy sản xuất an toàn, minh bạch

Ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết: Để thâm nhập được vào các thị trường có FTA nhằm tận dụng hiệu quả ưu đãi về thuế quan, thì nông, lâm, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam cũng phải thích ứng với nhiều biện pháp phi thuế quan là các rào cản kỹ thuật với thương mại (TBT) và các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) mà các nước thành viên đưa ra.

Riêng năm 2023, Văn phòng SPS Việt Nam đã tiếp nhận và xử lý 1.164 thông báo dự thảo các biện pháp SPS của thành viên WTO, tăng 20 thông báo so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, các nước có số lượng thông báo nhiều nhất lần lượt là: Nhật Bản, EU, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia. Đây đều là các thị trường có FTA với Việt Nam.

Vấn đề chính mà các thị trường này quan tâm là mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật (MRL), dư lượng kháng sinh và các biện pháp SPS liên quan đến thức ăn chăn nuôi, phụ gia thực phẩm và vật liệu tiếp xúc thực phẩm... Điều này là thách thức nhưng cũng chính là lực đẩy cho sản xuất và chế biến nông sản trong nước có bước chuyển biến mạnh mẽ, đáp ứng các yêu cầu, điều kiện ngày càng cao của nước nhập khẩu. Chính vì vậy, các cảnh báo đối với Việt Nam đã giảm đi rất nhiều.

Cụ thể, trong năm 2023, hệ thống cảnh báo nhanh về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của EU (RASFF) đã phát đi 4.681 cảnh báo đối với tất cả các quốc gia/vùng lãnh thổ nhập khẩu nông sản thực phẩm và thức ăn chăn nuôi vào EU.

Trong khi một số nước có hơn 280 cảnh báo (chiếm khoảng hơn 6% tổng số cảnh báo), thì Việt Nam chỉ có 67 cảnh báo (chiếm khoảng 1,4%), giảm 5 cảnh báo so với năm 2022.

Có được kết quả đó là do chất lượng nông sản đã được đẩy mạnh kiểm soát ngay từ đầu vào sản xuất thông qua việc sử dụng thuốc bảo vệ sinh học và phân bón hữu cơ. Phó Cục trưởng Bảo vệ thực vật Nguyễn Quang Hiếu cho biết: Cuối năm 2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có quyết định phê duyệt Đề án Phát triển sản xuất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, Việt Nam đang phấn đấu trở thành quốc gia có tỷ lệ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học dẫn đầu trong khu vực. Đối với chương trình phát triển sản xuất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học giai đoạn 2021-2025, Cục Bảo vệ thực vật đã phối hợp 12 doanh nghiệp thuốc bảo vệ thực vật tổ chức tập huấn cho 335.124 nông dân và 8.980 đại lý; triển khai xây dựng 825 điểm trình diễn mô hình trên lúa, cây ăn quả, cà-phê, hồ tiêu, cây rau với tổng diện tích hơn 1.249,7 ha. Bên cạnh đó, Cục cũng phối hợp với nhiều địa phương xây dựng các mô hình sản xuất có sử dụng phân bón hữu cơ, phân bón tiết kiệm, cân đối và hiệu quả với diện tích hơn 15.000 ha.

“Ngoài ra, việc phát triển và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được tích cực triển khai nhằm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nhập khẩu của nhiều nước có FTA với Việt Nam. Tính đến cuối năm 2023, Cục Bảo vệ thực vật đã phối hợp với các nước nhập khẩu cấp hơn 6.997 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu tại 56 tỉnh, thành phố; cấp 1.613 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu cho các loại quả tươi được phép xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Australia, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản…” - ông Nguyễn Quang Hiếu thông tin thêm.

Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Israel (VIFTA) đã kết thúc đàm phán từ ngày 2/4/2023 sau hơn 7 năm với 12 phiên đàm phán, và chính thức được ký kết vào ngày 25/7/2023. Hiệp định dự kiến sẽ sớm có hiệu lực trong năm nay. Đây được đánh giá là FTA quan trọng, không chỉ mở ra cơ hội cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Israel mà còn thâm nhập vào thị trường Trung Đông rộng lớn. Cũng trong năm 2023, Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất (UAE) đã kết thúc đàm phán được hầu hết các nội dung của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE, dự kiến sớm kết thúc đàm phán trong năm 2024.

(Nguồn: Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương)

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Một gia đình sẵn sàng cho chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 lựa chọn tàu hỏa chất lượng cao làm phương tiện di chuyển.

Hành khách “đổi gu” di chuyển: Tàu trải nghiệm lên ngôi dịp lễ

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, ngành đường sắt chứng kiến một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân. Không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận tải, những đoàn tàu chất lượng cao như "Hoa Phượng Đỏ" trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng trở thành lựa chọn ưu tiên, mang lại hành trình trải nghiệm cho mọi lứa tuổi.

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo mới quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.

Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Chuyển xanh logistics: Đòn bẩy ứng phó biến động và kiến tạo tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, ngành logistics toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ các cú sốc về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế xanh toàn cầu. (Ảnh: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG)

Phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị: Từ liên kết sản xuất đến kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang dần “chuyển mình” từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, phát triển theo chuỗi giá trị đang không còn là lựa chọn, mà trở thành con đường tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện thu nhập cho nông dân và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Từ một người nông dân từng trải qua biến cố với thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang) đã lựa chọn con đường khó: Xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn.