VỚI chủ đề "ASEAN: Thúc đẩy kết nối và tự cường", Hội nghị cấp cao ASEAN tập trung thảo luận những vấn đề chiến lược sát sườn với Hiệp hội và khu vực, tiếp tục thúc đẩy đối thoại, hợp tác, gắn kết, cùng ứng phó và vượt qua thách thức. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường, tác động mạnh đến ASEAN. Các yếu tố rủi ro vẫn thường trực do xung đột và bất ổn ở Trung Đông và nhiều nơi khác. Kinh tế thế giới và thương mại toàn cầu duy trì xu hướng phục hồi, các xu thế phát triển mang đến động lực tăng trưởng mới, song cũng đặt ra yêu cầu ứng phó các nguy cơ đi kèm về an ninh mạng, quản trị công nghệ... Đặc biệt, sự nổi lên gay gắt của nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, thiên tai là bài toán khó cần sự chung tay để tìm lời giải có hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, ASEAN tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng kinh tế, dự báo vượt xa mức trung bình của thế giới năm 2024. Nhiều khuôn khổ hợp tác ASEAN được thúc đẩy đạt hiệu quả, thể hiện sự chủ động của Hiệp hội trong việc nắm bắt và tận dụng cơ hội, động lực tăng trưởng mới. Hợp tác giữa ASEAN với các đối tác được đẩy mạnh, góp phần đưa quan hệ đối tác, kết nối kinh tế ngày càng sâu sắc, thiết thực. Tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đạt kết quả tích cực, trên cả ba trụ cột là chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội, qua đó củng cố nền tảng, tạo đà quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo, hướng tới mục tiêu Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ và hợp tác sâu rộng.
Trên cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2024 và lựa chọn chủ đề là "ASEAN: Thúc đẩy kết nối và tự cường", Lào đã phát huy vai trò dẫn dắt, triển khai các sáng kiến hợp tác trên cả ba trụ cột, đạt nhiều kết quả tích cực. Tiếp tục khẳng định là thành viên chủ động, tích cực, có trách nhiệm, Việt Nam đã có nhiều đóng góp quan trọng cho hợp tác ASEAN và dành hỗ trợ thiết thực cho Lào trong Năm Chủ tịch ASEAN 2024, góp phần vun đắp quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Thủ tướng Phạm Minh Chính dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự các Hội nghị cấp cao của ASEAN năm nay tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa, đưa các mối quan hệ đối ngoại đi vào chiều sâu. Những sáng kiến, đề xuất của Việt Nam tại Hội nghị chuyển tải nhiều thông điệp quan trọng, nổi bật là: Định hướng hợp tác ASEAN; Định hình tương lai ASEAN; Định vị vai trò của ASEAN.
Cụ thể, Việt Nam đề cao nội hàm chủ đề "ASEAN: Thúc đẩy kết nối và tự cường" là cơ sở kiến tạo tư duy, tầm nhìn và cách tiếp cận sáng tạo, đột phá hơn cho hợp tác và phát triển của ASEAN. Việt Nam tiếp tục chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm và dành ưu tiên cao nhất thúc đẩy hiện thực hóa Cộng đồng ASEAN lấy người dân làm trung tâm; giữ vững lập trường nguyên tắc của ASEAN về các vấn đề quốc tế và khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông. Việt Nam cũng chủ động phối hợp, lồng ghép hài hòa các lĩnh vực hợp tác ưu tiên và quan tâm của các nước trong các lĩnh vực như kết nối hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, kinh tế số, năng lượng tái tạo, kết nối mạng lưới điện, phát triển tiểu vùng, ứng phó biến đổi khí hậu... Phát biểu tại phiên họp toàn thể của Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: ASEAN cần tiếp tục phát huy đoàn kết, lấy tự cường làm nền tảng; bước vào giai đoạn phát triển mới, với tư duy, tầm nhìn, động lực và tâm thế mới. Trong đó, lấy tự cường làm nền tảng để vươn tầm, lấy kết nối làm trọng tâm để bứt phá và lấy đổi mới sáng tạo làm động lực để tiên phong dẫn dắt. Theo Thủ tướng, tự cường và tự chủ là chiến lược nền tảng để ASEAN vững vàng trước biến động và vượt qua thách thức. Kết nối là đột phá chiến lược cho ASEAN phát triển. Đổi mới sáng tạo là sức bật và động lực chính cho ASEAN bắt kịp và vượt lên.
Các Hội nghị cũng là diễn đàn quan trọng để Việt Nam chia sẻ, giới thiệu những thành tựu nổi bật. Tại Hội nghị thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN, chia sẻ về những yếu tố nền tảng phát triển của Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu bật ba trụ cột bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước là xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Quan điểm xuyên suốt là lấy con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực và nguồn lực phát triển; không theo đuổi tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà hy sinh tiến bộ, công bằng và an sinh xã hội.
Trao đổi với các đại diện doanh nghiệp ASEAN, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân tiếp tục đóng góp sáng tạo, hiệu quả cho hợp tác ASEAN, góp phần phát huy sự đoàn kết, thống nhất, tự cường của Hiệp hội. Thủ tướng đề xuất các doanh nhân, doanh nghiệp thực hiện "5 tiên phong", gồm: Tiên phong đóng góp cho một ASEAN tự cường; Tiên phong thúc đẩy kết nối kinh tế; Tiên phong thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; Tiên phong xây dựng hạ tầng chiến lược; Tiên phong thúc đẩy hội nhập.
GẦN ba thập niên tham gia ASEAN, Việt Nam đã thể hiện là thành viên có trách nhiệm, vai trò và tiếng nói của Việt Nam ngày càng được coi trọng. Sự tham gia, đóng góp của Việt Nam trong hợp tác ASEAN, theo Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt, có thể gói gọn là chủ động thực thi, tham gia thực chất, đóng góp thực tâm. Những đóng góp của Việt Nam tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần này tiếp tục khẳng định tinh thần xuyên suốt của Việt Nam ủng hộ và thúc đẩy mạnh mẽ sự đoàn kết, đồng thuận truyền thống và vai trò trung tâm của ASEAN trong hợp tác khu vực và thế giới ■
