Tham dự buổi công bố có đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; đại diện lãnh đạo các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long, Ngân hàng Thế giới và các nhà khoa học, doanh nghiệp gắn bó với vùng.
Báo cáo nhận định, đồng bằng sông Cửu Long đang ở giai đoạn then chốt trong quá trình phát triển. Trong nhiều thập kỷ, vùng này là một trong những khu vực sản xuất nông nghiệp trọng điểm và đóng vai trò trung tâm trong công cuộc giảm nghèo quốc gia. Nhưng trong những năm gần đây, tỷ lệ nghèo bắt đầu tăng trở lại sau nhiều năm giảm liên tục.
Thu nhập nông hộ suy yếu. Các hộ gia đình ngày càng dễ bị tổn thương trước các rủi ro khí hậu và môi trường, đặc biệt là hạn hán, xâm nhập mặn và nắng nóng cực đoan. Điều này làm gia tăng tình trạng người dân di cư khỏi vùng để tìm việc làm, sinh kế.
Vùng đang đối mặt với những thách thức và tổn thương từ hạn hán, xâm nhập mặn và dịch bệnh Covid-19 đã đẩy nhiều hộ gia đình quay trở lại tình trạng nghèo đói và làm suy giảm tài sản. Gần một nửa dân số vùng sống trong khu vực chịu nhiều loại rủi ro, với tình trạng xâm nhập mặn và sụt lún đất ngày càng nghiêm trọng.
Tỷ lệ lao động trong nông nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long vẫn cao hơn đáng kể so với các khu vực khác của Việt Nam. Điều này cho thấy, trong khi Việt Nam đã trải qua quá trình chuyển đổi cơ cấu nhanh chóng, chuyển lao động từ nông nghiệp sang các ngành có năng suất cao hơn, nhưng đồng bằng sông Cửu Long lại chậm hơn.
Nhiều người vẫn làm việc trong các ngành có năng suất thấp. Ngay cả khi rời khỏi nông nghiệp, thu nhập họ nhận được vẫn thấp hơn so với các vùng khác. Điều này hạn chế tăng trưởng thu nhập chung và khiến các hộ gia đình dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc.
Báo cáo cũng khuyến nghị, các cấp, ngành cần quan tâm đầu tư đồng bộ vào con người, hạ tầng và nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu. Nông nghiệp cần chuyển đổi sang cây trồng giá trị cao, hệ thống đa dạng, dịch vụ khuyến nông hiện đại; giảm chi phí logistics, nâng cấp hạ tầng giao thông, năng lượng và số hóa; cần bảo đảm nhà ở, việc làm, dịch vụ để người di cư không bị thiệt thòi…
Phát biểu ý kiến tại hội nghị công bố, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương khẳng định: Nghị quyết số 13-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển đối với đồng bằng sông Cửu Long: chuyển từ cách tiếp cận theo từng ngành, từng địa phương sang cách tiếp cận tích hợp, liên vùng; từ "ứng phó" sang chủ động thích ứng; và nhất quán coi con người là trung tâm của phát triển. Ở phương diện này, có thể thấy những phân tích và khuyến nghị trong báo cáo của Ngân hàng Thế giới rất tương đồng và bổ trợ cho những định hướng lớn của nghị quyết.
Vấn đề của đồng bằng sông Cửu Long không phải là việc người dân "ở lại hay di cư", mà là làm sao để người dân có thể "sống tốt hơn" dù lựa chọn ở đâu.
Từ góc độ chiến lược quốc gia, vấn đề cốt lõi là tạo ra một môi trường phát triển đủ hấp dẫn, an toàn và bao trùm, để người dân đồng bằng sông Cửu Long có thể yên tâm gắn bó, hoặc chủ động tìm kiếm những cơ hội phát triển mới, mà không rơi vào tình thế dễ bị tổn thương. Tinh thần này cũng được thể hiện rõ trong Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng, khi nhấn mạnh yêu cầu phát triển bao trùm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khả năng chống chịu của nền kinh tế-xã hội trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt là biến đổi khí hậu.
