Năm 2025 ghi nhận những chuyển biến mang tính bước ngoặt, tạo nền tảng vững chắc để công tác dân vận tiếp tục phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn phát triển đất nước và kỳ vọng của nhân dân.
Công tác dân vận có bước đổi mới cả về tư duy, nội dung và phương thức, bám sát quan điểm “dân là gốc”, cụ thể hóa cơ chế “Đảng lãnh đạo-Nhà nước quản lý-nhân dân làm chủ”. quy tụ và phát huy sức mạnh, trí tuệ và tình cảm nhân dân trong thực hiện các quyết sách chiến lược của Đảng.
Từ sắp xếp tổ chức đến đổi mới tư duy và phương thức
Năm 2025 ghi dấu bước chuyển quan trọng khi chủ trương hợp nhất ban Tuyên giáo và Dân vận các cấp được triển khai đồng bộ, quyết liệt. Đây là sự điều chỉnh có tính chiến lược trong tổ chức và vận hành công tác tư tưởng-dân vận của Đảng. Bộ máy sau hợp nhất bước đầu đã đi vào ổn định, bảo đảm sự thông suốt trong chỉ đạo, điều hành; không để ngắt quãng công việc, không bỏ trống địa bàn, lĩnh vực, nhất là ở cơ sở.
Từ sự thay đổi về tổ chức, công tác dân vận có sự chuyển biến sâu sắc về tư duy và phương thức tiến hành. Nổi bật là sự chuyển đổi từ dân vận mang tính tuyên truyền, vận động một chiều sang dân vận dựa trên lắng nghe, đối thoại, đồng hành và phục vụ nhân dân.
Tổng kết công tác ngành tuyên giáo và dân vận năm 2025, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chỉ rõ: Công tác dân vận được đẩy mạnh, khẳng định vai trò trọng yếu trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Phong trào “Dân vận khéo” tiếp tục lan tỏa sâu rộng, hình thành hàng nghìn mô hình, điển hình tiên tiến, thúc đẩy phát triển kinh tế và an sinh xã hội. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp dân vận và phát huy dân chủ, những quyết sách lớn của Đảng, Nhà nước nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân, trở thành các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, khơi dậy tinh thần trách nhiệm và ý thức làm chủ của nhân dân.
Đạt được kết quả ấy là nhờ cấp ủy các cấp đã chủ động nắm chắc tình hình, tổ chức đối thoại; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý phản ánh của nhân dân, giúp Đảng, Nhà nước điều chỉnh chính sách kịp thời, sát thực tiễn.
Thực tiễn tại Hà Nội là một minh chứng rõ nét. Từ việc nghiên cứu, tiếp thu ý kiến nhân dân, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 36-CT/TU, ngày 28/11/2024 về đẩy mạnh công tác dân vận trong công tác quy hoạch; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Cùng việc ban hành văn bản chỉ đạo, Hà Nội đã công khai bản đồ quy hoạch, dữ liệu đền bù trên cổng thông tin điện tử, thí điểm trí tuệ nhân tạo phân tích dư luận và điều chỉnh truyền thông. Đây là nền tảng hình thành nhiều mô hình “dân vận số” trên địa bàn thành phố, đáp ứng yêu cầu mới, góp phần thực hiện hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 4-Vùng Thủ đô Hà Nội, các dự án xây cầu qua sông Hồng.
Cùng với đó, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, công tác dân vận ở cơ sở tiếp tục được củng cố, gắn chặt hơn với công tác tư tưởng, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, giữa “nói” và “làm”, giữa chủ trương của Đảng và sự đồng thuận của nhân dân. Các ban xây dựng Đảng ở xã, phường nhanh chóng ổn định tổ chức, bộ máy, phân công cán bộ phụ trách phù hợp; bảo đảm không để “khoảng trống” trong lãnh đạo, chỉ đạo.
Nhận thức rõ yêu cầu mới trong công tác dân vận tại cơ sở, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tập trung nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở, chú trọng các kỹ năng: Dân vận, lắng nghe, giải trình. Thành ủy hướng đến đánh giá cán bộ dân vận bằng sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của nhân dân; thực hiện đúng Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, tạo sự đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân với chủ trương, chính sách của thành phố.
Ở Vĩnh Long, công tác dân vận được triển khai theo hướng tăng cường phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc; phát huy vai trò tiên phong, gần dân của đội ngũ cán bộ, đảng viên; đồng thời chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác tuyên giáo, dân vận ở cơ sở, nhất là kỹ năng tuyên truyền miệng, vận động quần chúng.
Tại Gia Lai và nhiều địa phương khác, công tác dân vận linh hoạt theo hướng sát cơ sở, sát đối tượng; phát huy vai trò người có uy tín, chức sắc tôn giáo, đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cộng đồng dân cư. Những mô hình dân vận thiết thực vừa góp phần ổn định tư tưởng, giữ gìn trật tự xã hội vừa bồi đắp niềm tin, tạo sự gắn kết bền chặt giữa Đảng, chính quyền với nhân dân.
Chuyển biến về “chất” của đội ngũ cán bộ dân vận
Cùng với việc kiện toàn tổ chức và hợp nhất chức năng, năm 2025 ghi nhận dấu ấn quan trọng: Sự thay đổi trong cách làm, trong hành động của đội ngũ cán bộ, đảng viên làm công tác dân vận, nhất là ở cơ sở. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận đã rút ngắn khoảng cách tiếp cận, nâng cao tính tương tác giữa cán bộ và nhân dân. Sự phát triển của công nghệ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với những người làm công tác dân vận. Đó là không chỉ “nghe dân nói” mà phải nỗ lực hơn, trách nhiệm hơn, nêu cao tinh thần gương mẫu để luôn đi trước, tạo sự đồng thuận, góp phần xử lý dứt điểm những bức xúc trong nhân dân ngay từ cơ sở.
Chuyển biến này được phản ánh rõ trong cách làm của nhiều địa phương. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình Đinh Thị Lụa thông tin: Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chủ động phân công các đồng chí tỉnh ủy viên thường xuyên dự họp tại cơ sở, trực tiếp đối thoại, giải đáp vướng mắc của người dân, nhất là trong những lĩnh vực nhạy cảm như quy hoạch đất đai, trật tự xây dựng, môi trường. Cách làm này vừa giúp nắm tình hình, vừa thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm chính trị trong xử lý vấn đề. Nhiều vụ việc được giải quyết sớm, không để tích tụ thành điểm nóng, khiếu kiện kéo dài. Tại nhiều thôn hiệu quả của công tác dân vận được thể hiện qua quá trình triển khai các dự án trọng điểm.
Theo đồng chí Nguyễn Văn Sinh, Bí thư chi bộ thôn Minh Đức, xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình: Đối với các dự án trọng điểm, Chi bộ đã kiên trì thuyết phục người dân hiểu rõ lợi ích kết nối vùng của dự án; đồng thời công khai, minh bạch các phương án bồi thường. Khi thông tin được làm rõ, nhiều hộ dân đã ủng hộ tích cực với mong muốn những dự án kinh tế mới sẽ mang lại lợi ích cho tỉnh nhà. Tiêu biểu là gia đình ông Nguyễn Văn Hóa với hơn 700m² đất thổ cư gồm nhà ở, công trình kiên cố đã giải phóng mặt bằng ngay khi nhận thông báo từ chính quyền.
Sau khi hợp nhất ngành tuyên giáo và dân vận, công tác dân vận nhấn mạnh tính gắn kết giữa công tác tư tưởng với công tác vận động nhân dân, giữa “nói cho dân hiểu” với “làm cho dân tin và dân cùng làm”.
Sau khi hợp nhất ngành tuyên giáo và dân vận, công tác dân vận nhấn mạnh tính gắn kết giữa công tác tư tưởng với công tác vận động nhân dân, giữa “nói cho dân hiểu” với “làm cho dân tin và dân cùng làm”. Người làm dân vận, vì thế, không dừng ở việc giải thích cho nhân dân hiểu chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước mà còn phải hiểu sâu, hiểu kỹ đặc điểm địa bàn, tâm lý xã hội, điều kiện sinh kế của từng nhóm đối tượng để lựa chọn phương thức vận động phù hợp, linh hoạt trên từng địa bàn, từng vấn đề cụ thể.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La Hà Xuân Liêm, Thường vụ Đảng ủy xã luôn ưu tiên đào tạo đội ngũ cán bộ trẻ người dân tộc thiểu số trong công tác dân vận. Đảng ủy xã duy trì nền nếp chào cờ và sinh hoạt tư tưởng dưới cờ, tạo chuyển biến tích cực trong đổi mới phương thức lãnh đạo, phương pháp điều hành.
Trên cơ sở hướng dẫn của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Đảng ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc xã Phiêng Pằn đã xây dựng các mô hình dân vận gắn với thực tiễn địa phương, tập trung tháo gỡ ngay những khó khăn của đồng bào các dân tộc thiểu số. Những mô hình dân vận giúp dân sửa nhà, làm đường, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp thổ nhưỡng được cán bộ chuyên trách và các chi bộ triển khai đồng loạt, sâu sát đến từng hộ gia đình. Nhiều cán bộ xã khắc phục khó khăn về phương tiện đi lại, điều kiện giao thông, bám bản, bám dân, hỗ trợ nhân dân, phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới.
Có thể khẳng định, những đổi mới thực chất trong công tác dân vận thời gian qua là đổi mới tư duy phục vụ nhân dân. Dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục yêu cầu đổi mới công tác dân vận cả về nội dung, phương pháp tuyên truyền; gắn công tác dân vận với thực hiện có hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế- xã hội, nhất là từ cơ sở. Đây là những yêu cầu rất cao, đòi hỏi quyết tâm, nỗ lực rất lớn của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp cùng đội ngũ cán bộ ngành tuyên giáo và dân vận để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Đảng giao phó.
