Đổi mới quản lý hải quan, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các đại biểu Quốc hội đề nghị minh bạch tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Đồng thời, cần kiểm soát việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Chiều 3/7, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Thảo luận tại tổ, các ý kiến đại biểu bày tỏ tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Hải quan nhằm cải cách thủ tục hải quan, thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện trên cơ sở phân loại mức độ tuân thủ pháp luật và mức độ rủi ro của người nộp thuế, người khai hải quan; tăng cường kiểm tra chặt chẽ với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan...

Minh bạch tiêu chí, để tuân thủ trở thành lợi thế của doanh nghiệp

Đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) bày tỏ đồng tình với việc dự thảo bổ sung Điều 17a về quản lý tuân thủ trong quản lý hải quan và áp dụng cơ chế quản lý theo mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp chấp hành tốt sẽ được ưu tiên, giảm kiểm tra; ngược lại, doanh nghiệp không tuân thủ sẽ bị tăng cường kiểm tra, giám sát.

db-dao-chi-nghia.jpg
Đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) phát biểu tại tổ. (Ảnh: AN NHIÊN)

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo Luật vẫn thiếu những quy định nền tảng về tiêu chí đánh giá, nguyên tắc xếp hạng mức độ tuân thủ quyền được biết kết quả đánh giá cũng như quyền khiếu nại hoặc đề nghị xem xét lại. Nếu chỉ giao Chính phủ quy định thì rất dễ phát sinh tâm lý doanh nghiệp không biết vì sao mình bị xếp loại thấp hoặc bị tăng mức kiểm tra.

Vì vậy, để góp phần nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với cơ quan quản lý, đại biểu đề nghị bổ sung vào luật nguyên tắc việc đánh giá mức độ tuân thủ phải công khai tiêu chí, minh bạch quy trình; doanh nghiệp được tiếp cận kết quả đánh giá và có quyền đề nghị cơ quan hải quan xem xét lại khi có căn cứ.

Chung quan điểm, đại biểu Tạ Văn Đẹp (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị bổ sung nguyên tắc công khai, minh bạch về tiêu chí đánh giá tuân thủ ở mức khái quát, đồng thời quy định cơ chế rà soát, cập nhật, giải trình khi thay đổi mức tuân thủ của doanh nghiệp nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người khai hải quan và nâng cao tính minh bạch trong quản lý rủi ro.

ndo_br_chi-6681-sao-chep.jpg
Đại biểu Tạ Văn Đẹp (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) cho rằng, cần biến mức độ tuân thủ thành lợi ích thực tế của doanh nghiệp. Đại biểu phân tích: Một doanh nghiệp hoạt động 15 năm, hàng nghìn tờ khai không vi phạm, dữ liệu minh bạch không nên chịu mức độ kiểm tra gần giống doanh nghiệp mới thành lập, kim ngạch tăng đột biến, thường xuyên thay đổi trị giá hoặc mã hàng.

Trên cơ sở đó, đề nghị dự thảo Luật thể hiện rõ hơn nguyên tắc “phân tầng quản lý theo mức độ tuân thủ và rủi ro”; đồng thời, nếu quy định gia hạn kiểm tra thì phải xác định rõ “điều kiện, căn cứ, thẩm quyền và trách nhiệm giải trình”, tránh để thời hạn tối đa trở thành thời hạn thông thường.

Kiểm soát ứng dụng AI, bảo đảm quyền lợi người dân và doanh nghiệp

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động hải quan.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) đánh giá cao chủ trương đưa AI và dữ liệu lớn vào quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ nhằm hiện đại hóa hoạt động hải quan. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, AI chỉ nên đóng vai trò là công cụ hỗ trợ, không thể trở thành căn cứ duy nhất để đưa ra các quyết định hành chính ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: “Các quyết định hành chính của cơ quan hải quan có ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân phải có sự kiểm soát của công chức có thẩm quyền; trường hợp sử dụng hệ thống tự động thì phải bảo đảm khả năng giải trình”. Đại biểu cho rằng, đây là yêu cầu phù hợp xu hướng quản trị hiện đại, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

ndo_br_chi-6534-sao-chep.jpg
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Trong xu thế chuyển đổi số, việc ứng dụng AI vào quản lý hải quan là tất yếu. Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh), việc chỉ ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn mà không bổ sung các nội dung để xử lý khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong những trường hợp phát sinh nghĩa vụ hay hạn chế các quyền thì sẽ rất khó khăn.

Đại biểu đề xuất phải xác lập nguyên tắc: Việc sử dụng hệ thống tự động hay thuật toán AI trong quản lý hải quan phải bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch, khả năng kiểm tra, truy vết và giám sát của con người. Đặc biệt, đối với các quyết định tự động từ AI làm phát sinh nghĩa vụ và áp dụng biện pháp gây bất lợi hoặc hạn chế quyền của người khai hải quan, phải có cơ chế xem xét lại bởi cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm tính công bằng.

Liên quan tới hồ sơ hải quan, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho hay, thời gian qua, việc triển khai kê khai sử dụng chứng từ điện tử tốt. Chỉ ra một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay khi chúng ta sử dụng hệ thống dữ liệu tập trung, đại biểu đề xuất đưa thẳng vào luật một nguyên tắc: Cơ quan hải quan không yêu cầu người khai hải quan cung cấp lại thông tin, dữ liệu, chứng từ mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác được từ Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ.

Có thể bạn quan tâm

Đoàn Bảo Châu đang bị truy nã đặc biệt. (Ảnh: Nguồn Bộ Công an)

Đoàn Bảo Châu bị phạt 7 năm tù về hành vi tuyên truyền chống Nhà nước

Sáng 3/8, Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội đã xét xử sơ thẩm công khai vắng mặt bị cáo Đoàn Bảo Châu (trú tại phường Giảng Võ, Hà Nội) về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự 2015.

Đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý vi phạm liên quan kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân

Việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thể hiện chính sách nhân văn, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ để xử lý phù hợp.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số...

Công chức hải quan vận hành hệ thống thông quan tự động.

Tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 4, đã hướng đến đổi mới tư duy quản lý doanh nghiệp chủ yếu dựa trên phân luồng hàng hóa sang quản lý theo mức độ tuân thủ pháp luật bằng dữ liệu với hệ thống tích hợp AI tự động ra quyết định.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp báo cáo tình hình tổng rà soát. (Ảnh: H.T)

Hơn 43.000 văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát

Tính đến ngày 30/7, các bộ, cơ quan, địa phương đã tổng rà soát sơ bộ hơn 43.000 văn bản quy phạm pháp luật, xác định nội dung cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục nhận diện, xử lý những “điểm nghẽn” của hệ thống pháp luật, phục vụ yêu cầu hoàn thiện thể chế trong giai đoạn mới.

Phương tiện tàu cá khai thác thủy, hải sản ven bờ của ngư dân xã Mỹ Long, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Thời gian qua, tỉnh Vĩnh Long đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tăng cường tuần tra, giám sát, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, cùng cả nước sớm gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu.

Cơ quan chức năng kiểm tra tại kho hàng Công ty MediPhar. (Ảnh: Bộ Công an)

Nhiều lỗ hổng về thể chế, công tác quản lý thực phẩm chức năng

Không chỉ tuyên phạt các mức án nghiêm khắc với 14 bị cáo trong đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô cực lớn, mới đây, Hội đồng xét xử sơ thẩm Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội còn nhận thấy còn nhiều lỗ hổng về thể chế, quản lý hàng hóa, sản phẩm là thực phẩm chức năng; kế toán tài chính doanh nghiệp,…

Công an Đà Nẵng ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với 2 đối tượng Nguyễn Tiến Trãi, Nguyễn Anh Tuấn. (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng khởi tố, bắt tạm giam 2 đối tượng trong đường dây mua bán trái phép hóa đơn hơn 2.000 tỷ đồng

Ngày 1/8, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị này đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với 2 đối tượng Nguyễn Tiến Trãi (sinh năm 1983; trú tại Thành phố Hồ Chí Minh) và Nguyễn Anh Tuấn (sinh năm 1968; trú phường An Khê) về tội “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn”.

[Video] Tuyên án cựu Chủ tịch Công ty MediUSA hơn 16 năm tù

[Video] Tuyên án cựu Chủ tịch Công ty MediUSA hơn 16 năm tù

Chiều 31/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phạt 14 bị cáo trong vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Cố ý làm lộ bí mật công tác” xảy ra tại Công ty cổ phần Dược phẩm liên doanh MediPhar.

Hội đồng xét xử tuyên án. (Ảnh: HỒNG NGUYÊN)

Hai cựu cán bộ hải quan lĩnh án tù giam

Chiều 31/7, tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, Hội đồng xét xử sơ thẩm đã tuyên án các bị cáo trong vụ án "Đưa, nhận hối lộ; Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định kế toán và Làm lộ bí mật công tác", xảy ra tại Công ty MediPhar và các đơn vị, tổ chức liên quan. 

Công an tỉnh Đồng Tháp bác bỏ thông tin và hình ảnh này đang lan truyền trên mạng xã hội.

Đồng Tháp bác bỏ thông tin xe công vụ lao vào nhà dân, chiến sĩ công an tử vong

Ngày 31/7, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết, thông tin được đăng tải trên mạng xã hội cùng bài viết, kèm theo hình ảnh với nội dung cho rằng xe công vụ truy đuổi phương tiện vi phạm giao thông đã mất lái, lao vào nhà dân khiến một chiến sĩ bị thương nặng và tử vong ở Đồng Tháp là sai sự thật.

Ngành tòa án nỗ lực hoàn thiện Nền tảng Quản lý án toàn trình. (Ảnh: TL)

Hoàn thiện Nền tảng Quản lý án toàn trình - nền tảng số lõi của Tòa án điện tử

Đẩy nhanh tiến độ triển khai Nền tảng Quản lý án toàn trình là nhiệm vụ đang được đặt ra trong toàn ngành tòa án. Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu các đơn vị tiếp tục tập trung tối đa nguồn lực, chia nhỏ tiến độ công việc theo từng ngày, xây dựng "đồng hồ đếm ngược" đối với từng nhiệm vụ, từng sản phẩm cụ thể.