Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Giá đất do Nhà nước quyết định, không để bị thao túng giá
Trình bày Tờ trình, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, trên cơ sở quan điểm, định hướng được Trung ương thông qua tại Nghị quyết 21-NQ/TW, kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách.
Đầu tiên là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp giữa phân bố chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển, phân vùng sử dụng đất và khoanh định các khu vực cần bảo vệ…
Hai là hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư có đủ năng lực và sử dụng đất hiệu quả; kiểm soát chặt chẽ việc chuyển mục đích sử dụng đất; tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát…
Ba là hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất.
Sửa đổi Luật Đất đai lần này chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”; ưu tiên cho người có đất ở bị thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ; không quy định cứng việc thu hồi đất chỉ thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư.
Nhóm chính sách thứ tư là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, kết nối liên thông giữa dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành có liên quan; không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo; điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất…
Năm là hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất theo hướng khơi thông nguồn lực tài nguyên đất thông qua mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích nhưng có cơ chế quản lý, kiểm soát…
Sáu là đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận….
Chính sách thứ bảy là đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái.
Quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất
Thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Đề cập một số nội dung cụ thể, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, cơ quan thẩm tra đề nghị báo cáo làm rõ đối với trường hợp nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất nhưng không có đất ở và quy mô dự án chưa đạt đến khu đô thị thì tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội khóa XV hay đã được luật hóa tại điều khoản nào của dự thảo Luật, đồng thời cung cấp thông tin thực tiễn về trường hợp này.
Điều 35 dự thảo Luật quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng một số trường hợp chưa thể hiện rõ và thuyết phục về tính chất “thật cần thiết”.
Điều này, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng như dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, dự án tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo hợp đồng BT...
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, cần quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ lưỡng những trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư, bảo đảm thật sự cần thiết, cấp bách, vì lợi ích chung do chưa rõ cơ chế để bảo đảm lợi ích hợp pháp và giảm thiểu rủi ro cho người sử dụng đất trong trường hợp này.
Về tài chính đất đai, giá đất, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh bảo đảm hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước; cần quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và các tỷ lệ đều có thể điều chỉnh tăng hoặc điều chỉnh giảm để phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế-xã hội trong từng thời kỳ. Tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại Luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.
