Kỳ vọng cải cách thể chế và củng cố niềm tin của nhà đầu tư
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME), Bí thư Đảng ủy – Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp cho rằng, sau mỗi kỳ bầu cử, điều mà cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư quốc tế quan tâm không chỉ là sự thay đổi về nhân sự lãnh đạo, mà quan trọng hơn là tín hiệu chính sách và tầm nhìn phát triển của quốc gia trong giai đoạn tiếp theo.
Theo ông, tại Việt Nam, các cuộc bầu cử luôn diễn ra trong bối cảnh ổn định chính trị cao. Đây là yếu tố tạo nên lợi thế đặc biệt của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Sự ổn định cùng với tính kế thừa trong đường lối phát triển đã giúp Việt Nam duy trì niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng để triển khai các chiến lược phát triển kinh tế dài hạn.
Xét dưới góc độ kinh tế vĩ mô, ông cho rằng triển vọng của Việt Nam sau bầu cử tiếp tục được đánh giá tích cực. Sau hơn 3 thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã từng bước chuyển mình trở thành một trong những trung tâm sản xuất năng động của châu Á. Nhiều tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và các tổ chức nghiên cứu toàn cầu đều đánh giá Việt Nam là nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng ổn định và tiềm năng phát triển dài hạn. Nếu các định hướng cải cách tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ trong giai đoạn tới, Việt Nam hoàn toàn có khả năng duy trì đà tăng trưởng cao và củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Mạc Quốc Anh cũng cho rằng bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay đang chứng kiến xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Những biến động địa chính trị, xung đột thương mại và các cú sốc toàn cầu trong những năm gần đây khiến nhiều tập đoàn quốc tế điều chỉnh chiến lược sản xuất và đầu tư. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ sự ổn định chính trị, lực lượng lao động trẻ, vị trí địa kinh tế thuận lợi và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng lớn.
Theo ông, nếu các cải cách thể chế được đẩy mạnh hơn sau bầu cử, đặc biệt trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch của môi trường kinh doanh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Việt Nam sẽ có cơ hội thu hút mạnh hơn làn sóng đầu tư mới, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất xanh và kinh tế số.
Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân đối với sự phát triển của nền kinh tế. Trong những năm gần đây, kinh tế tư nhân đã dần khẳng định vị thế là một động lực quan trọng của tăng trưởng. Sự phát triển của hàng trăm nghìn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, không chỉ tạo việc làm cho xã hội mà còn đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thực chất hơn, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Khi khu vực doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngoài ra, xu hướng phát triển bền vững cũng đang trở thành yêu cầu mang tính toàn cầu. Các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp ngày càng được áp dụng rộng rãi trong thương mại và đầu tư quốc tế. Theo ông, nếu tận dụng tốt giai đoạn sau bầu cử để thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp, Việt Nam không chỉ đáp ứng được các yêu cầu mới của thị trường quốc tế mà còn có thể thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Về dài hạn, ông cho rằng triển vọng phát triển của Việt Nam còn gắn với quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang mở ra cơ hội lớn cho những quốc gia biết tận dụng công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế cho khoa học-công nghệ, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đầu tư cho giáo dục-đào tạo sẽ có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tuy nhiên, theo ông, để hiện thực hóa những kỳ vọng đó, cải cách thể chế vẫn là yếu tố then chốt. Trong quá trình phát triển, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do thủ tục hành chính phức tạp, sự chồng chéo của các quy định pháp luật hoặc chi phí tuân thủ còn cao. Nếu những điểm nghẽn này được tháo gỡ quyết liệt trong nhiệm kỳ mới, môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam sẽ trở nên thông thoáng và cạnh tranh hơn.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp ông cho biết, điều quan trọng nhất sau bầu cử không chỉ là những tuyên bố chính sách mà là khả năng biến các định hướng chiến lược thành hành động cụ thể. Khi bộ máy được kiện toàn và các chương trình cải cách được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, Việt Nam sẽ có cơ hội bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới với chất lượng cao hơn, dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và sự phát triển mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân.
Kỳ vọng môi trường chính sách ổn định, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kinh tế số
Bên cạnh yêu cầu cải cách thể chế và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nhiều doanh nghiệp cũng bày tỏ kỳ vọng nhiệm kỳ mới của Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện khung chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển các ngành kinh tế mới.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu, doanh nghiệp cho rằng việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hoàn thiện thể chế cho khoa học-công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Tô Mạnh Cường, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp Bưu chính Viễn thông (VNPT Technology), cho biết trong những năm gần đây Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến đáng kể trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, việc tham gia nghiên cứu, thiết kế và sản xuất các sản phẩm “Make in Vietnam” không chỉ là chiến lược kinh doanh mà còn là trách nhiệm đóng góp vào quá trình xây dựng năng lực công nghệ của quốc gia.
Theo ông Tô Mạnh Cường, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp trong nước đã từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi, từ thiết bị viễn thông, hạ tầng số cho tới các nền tảng công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, để các sản phẩm công nghệ Việt Nam có thể phát triển mạnh mẽ hơn và cạnh tranh với các sản phẩm quốc tế, doanh nghiệp rất cần một môi trường chính sách ổn định cùng các cơ chế khuyến khích nghiên cứu và phát triển một cách thực chất.
Về phía doanh nghiệp, sự ổn định và nhất quán trong định hướng chính sách là yếu tố đặc biệt quan trọng. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ thường là những khoản đầu tư dài hạn, đòi hỏi nguồn lực lớn và thời gian tích lũy tri thức kéo dài nhiều năm. Vì vậy, khi khung pháp lý rõ ràng, minh bạch và ổn định, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin để đầu tư mạnh mẽ hơn vào các hoạt động nghiên cứu, thiết kế và sản xuất sản phẩm công nghệ trong nước.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng kỳ vọng có thêm các cơ chế khuyến khích nghiên cứu, phát triển như chính sách ưu đãi thuế cho hoạt động R&D, hỗ trợ thử nghiệm sản phẩm mới cũng như các chương trình thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Những cơ chế này được cho là có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt rủi ro trong quá trình đầu tư vào công nghệ, đồng thời tạo động lực để nhiều doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào việc phát triển các sản phẩm công nghệ “Make in Vietnam”.
Một yếu tố khác được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là việc mở rộng thị trường cho các sản phẩm công nghệ trong nước. Khi các sản phẩm “Make in Vietnam” có cơ hội tham gia vào các dự án chuyển đổi số quốc gia, các chương trình phát triển hạ tầng số hay hệ sinh thái công nghệ của Việt Nam, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tích lũy kinh nghiệm, hoàn thiện sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng được xem là cách để từng bước xây dựng một hệ sinh thái công nghệ nội địa mạnh mẽ và bền vững.
Với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng số và dịch vụ viễn thông, bà Nguyễn Hiền Phương, Tổng Giám đốc Vietnamobile, cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường pháp lý thuận lợi và ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và phát triển các nền tảng số phục vụ nền kinh tế.
Theo bà Nguyễn Hiền Phương, trong các lĩnh vực hạ tầng số và dịch vụ công nghệ, nhiều dự án có quy mô đầu tư lớn và chu kỳ phát triển dài. Do đó, sự ổn định của chính sách và tính minh bạch của hệ thống pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Khi khung pháp lý rõ ràng, nhất quán và có tính dự báo cao, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đồng thời thu hút thêm nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước cho các dự án hạ tầng và dịch vụ số.
Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, doanh nghiệp cũng kỳ vọng tăng cường vai trò giám sát và hướng dẫn trong quá trình thực thi chính sách. Thực tế cho thấy nhiều chủ trương của Nhà nước được ban hành với tinh thần hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng khi triển khai tại các cấp quản lý đôi khi vẫn phát sinh cách hiểu khác nhau do quy định chưa được hướng dẫn đầy đủ. Vì vậy, nếu công tác giám sát và hướng dẫn được thực hiện rõ ràng và thống nhất, việc triển khai chính sách sẽ hạn chế được tình trạng diễn giải sai lệch hoặc áp dụng không đồng nhất giữa các cấp quản lý.
Trong bối cảnh kinh tế số đang phát triển nhanh chóng, nhiều doanh nghiệp cũng đang từng bước chuyển đổi mô hình hoạt động để thích ứng với xu hướng mới. Điển hình như Vietnamobile hiện đang trong quá trình tái cấu trúc và định hướng phát triển theo mô hình “telco-techco”, tức là từ một doanh nghiệp viễn thông truyền thống từng bước mở rộng sang cung cấp các nền tảng công nghệ và dịch vụ số.
Theo bà Nguyễn Hiền Phương, xu hướng hội tụ giữa viễn thông và công nghệ đang diễn ra ngày càng rõ nét trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp Việt Nam có thể thực hiện thành công quá trình chuyển đổi này, rất cần một môi trường chính sách linh hoạt và phù hợp với thực tiễn phát triển của công nghệ.
Doanh nghiệp kỳ vọng các quy định liên quan đến dịch vụ số, dữ liệu, nền tảng công nghệ và các mô hình kinh doanh mới sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng việc xây dựng hệ sinh thái kinh tế số cần được nhìn nhận như một quá trình phát triển tổng thể, trong đó hạ tầng viễn thông, hạ tầng dữ liệu, các nền tảng công nghệ và hệ sinh thái doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có mối liên kết chặt chẽ với nhau. Khi hệ thống pháp luật được thiết kế đồng bộ và phù hợp với sự phát triển của công nghệ, các nguồn lực xã hội sẽ được huy động và phân bổ hiệu quả hơn, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, sự đồng hành giữa Nhà nước, Quốc hội và khu vực doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng để Việt Nam tận dụng tốt các cơ hội của kỷ nguyên số. Khi chính sách được xây dựng theo hướng kiến tạo, minh bạch và khuyến khích đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để đầu tư, phát triển công nghệ và mở rộng các dịch vụ số.
Theo nhiều doanh nghiệp, với tiềm năng về nguồn nhân lực, quy mô thị trường và khát vọng phát triển của cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội trở thành một trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực những năm tới. Điều quan trọng là tiếp tục duy trì môi trường chính sách ổn định, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước phát huy tối đa năng lực của mình.
