Định vị, hoàn thiện hạ tầng thể chế số

Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn, đẩy mạnh ứng dụng AI trong xây dựng, thi hành pháp luật được xác định là những bước đi cần thiết để cải cách tư pháp và hoàn thiện thể chế pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66/NQ-TW và Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị.

Ngày càng có nhiều người sử dụng trí tuệ nhân tạo trong thực thi pháp luật.
Ngày càng có nhiều người sử dụng trí tuệ nhân tạo trong thực thi pháp luật.

Nghiên cứu của Bộ Tư pháp cho thấy, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng và thực thi pháp luật hiện còn khó khăn, vướng mắc; chưa hình thành được hệ sinh thái dữ liệu pháp luật quốc gia thống nhất do dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa được tích hợp, liên thông đầy đủ giữa các hệ thống. Việc khai thác dữ liệu lớn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo mới dừng ở mức thử nghiệm, chưa được triển khai đồng bộ trong toàn bộ quy trình xây dựng, thẩm định, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Ông Phạm Quang Hiếu, Cục trưởng Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp cho biết, việc ứng dụng AI trong thực tiễn pháp lý còn đối mặt với thách thức về độ chính xác và độ tin cậy. Việc kiểm tra tính hợp hiến, hợp pháp, hay phát hiện xung đột pháp lý liên ngành của các văn bản vẫn chưa được thực hiện hiệu quả. Các hệ thống thử nghiệm vẫn tồn tại tỷ lệ phát hiện sai cao, đòi hỏi sự can thiệp và kiểm tra lại của con người, làm giảm hiệu quả tự động hóa. Trong khi đó, nguồn nhân lực và hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế.

Việc khai thác dữ liệu lớn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo mới dừng ở mức thử nghiệm, chưa được triển khai đồng bộ trong toàn bộ quy trình xây dựng, thẩm định, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Đánh giá bước đầu hiện trạng các nguồn dữ liệu liên quan tới pháp luật và một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành cũng cho thấy: Chính việc phân tán, thiếu liên thông dữ liệu pháp luật cho nên khó có góc nhìn toàn cảnh về hệ thống pháp luật. Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến hoàn thiện hai đề án: “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” và “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật”.

Bộ Tư pháp định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật trở thành hạ tầng dữ liệu quốc gia, tích hợp dữ liệu về văn bản quy phạm pháp luật, án lệ, bản án, hồ sơ xây dựng luật, thủ tục hành chính và dữ liệu phản ánh, kiến nghị. Theo Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, dữ liệu pháp luật là nền tảng tiên quyết; trí tuệ nhân tạo là động lực trí tuệ; nền tảng số pháp luật là giải pháp đột phá. Phát triển nguồn nhân lực dữ liệu và trí tuệ nhân tạo gắn liền với cải cách tư duy quản trị dựa trên dữ liệu.

Mục tiêu là tái cấu trúc cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật và biểu diễn dưới dạng tiêu chuẩn hỗ trợ máy đọc được. Số hóa tất cả các quy trình và hồ sơ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung, hình thành đồ thị tri thức pháp luật quốc gia hỗ trợ các nhu cầu tìm kiếm, phân tích, khai thác thông minh và ứng dụng công nghệ số phục vụ công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật...

Đáng chú ý, cách tiếp cận hợp tác công-tư mở trong triển khai các định hướng lớn này được kỳ vọng tạo không gian cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia, không “bó cứng” trong khu vực công.

Dữ liệu pháp luật là nền tảng tiên quyết; trí tuệ nhân tạo là động lực trí tuệ; nền tảng số pháp luật là giải pháp đột phá. Phát triển nguồn nhân lực dữ liệu và trí tuệ nhân tạo gắn liền với cải cách tư duy quản trị dựa trên dữ liệu.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh

Theo ông Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), việc đổi mới mô hình tăng trưởng đã đặt ra yêu cầu mới cho hệ thống pháp luật. Cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật cần được định vị như hạ tầng thể chế số, vừa tháo gỡ điểm nghẽn thực thi, vừa mở ra mô hình kinh doanh và dịch vụ pháp lý số mới.

Phân tích dưới góc độ người dân, doanh nghiệp, ông Minh cho rằng, điểm nghẽn trong tiếp cận và thực thi pháp luật hiện nay không chỉ nằm ở thiếu thông tin mà ở khả năng biến quy định thành hành động đúng với chi phí thấp. Người dân rất cần những câu trả lời bằng ngôn ngữ đời sống, dễ hiểu, có kiểm chứng để thực thi pháp luật. Doanh nghiệp cần câu trả lời theo tình huống kinh doanh, ngành nghề, địa bàn và rủi ro tuân thủ để kịp thời nắm bắt cơ hội.

Tiến sĩ Chu Thị Hoa, Phó Viện trưởng Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp nhận định, việc xây dựng hạ tầng dữ liệu và ứng dụng AI trong hoạt động quản lý nhà nước đang gặp phải những rào cản pháp lý khi áp dụng các công nghệ chưa có tiền lệ như AI tạo sinh hay dữ liệu lớn. Cơ chế sandbox chính là chìa khóa để thử nghiệm các mô hình hạ tầng dữ liệu dùng chung và các thuật toán AI vào hỗ trợ soạn thảo, rà soát văn bản trước khi chính thức hóa vào quy trình lập pháp. Tuy nhiên, cần quy định rõ cơ chế trách nhiệm và miễn trừ trong thử nghiệm để khắc phục tâm lý e ngại, sợ sai của những người quản lý, thực hiện.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh Trần Thị Hồng Hạnh kiến nghị, xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật theo hướng tích hợp toàn diện từ Trung ương đến địa phương, đồng thời chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế cập nhật, làm sạch dữ liệu để bảo đảm tính “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Có thể bạn quan tâm

Đông đảo đại biểu trong nước và quốc tế tham dự diễn đàn. (Ảnh: HÙNG ANH)

Việt Nam nắm bắt cơ hội mở rộng ứng dụng UAV, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Diễn đàn Kinh tế tầm thấp và Công nghiệp UAV Việt Nam 2026 không chỉ góp phần cập nhật xu hướng và nhận diện các vấn đề chính sách mà còn tạo thêm nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng và từng bước đưa kinh tế tầm thấp trở thành một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo các nước tham dự Phiên chính thức Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ. Ảnh: TTXVN

Ngoại giao công nghệ mở thêm không gian phát triển cho Việt Nam

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành một nội dung quan trọng trong quan hệ đối ngoại, chuyến thăm cấp cao của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới các đối tác lớn như Nga và Pháp mở thêm cơ hội để Việt Nam tiếp cận tri thức, công nghệ, nhân lực và các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long tham dự và phát biểu tại họp báo ngày 10/9. (Ảnh: Thu Phương)

Luật sửa đổi 4 luật về công nghệ, viễn thông: Giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và quản lý bằng dữ liệu

Với việc cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh, bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, tăng phân cấp, phân quyền, sử dụng dữ liệu thay cho yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại giấy tờ, Luật số 20/2026/QH16 cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong phương thức quản lý nhà nước: giảm những rào cản không còn cần thiết, tăng hậu kiểm và giám sát tuân thủ.

Người dân cần nâng cao cảnh giác và có ý thức khi tham gia mạng xã hội.

Mạnh tay để mạng xã hội không còn "ô nhiễm"

Vừa qua, một cuộc chiến “thanh lọc” mạng xã hội đã được lực lượng chức năng mạnh tay xử lý với nhiều vụ việc liên quan các youtuber, tiktoker. Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho người sử dụng mạng xã hội khi thông tin xấu độc có thể lợi dụng môi trường mạng để lan truyền những hình ảnh, nội dung không lành mạnh đến người dân.

Các đại biểu trao đổi tại KOL Summit 2026.

Củng cố sức mạnh mềm quốc gia trên không gian số

Ngày 7/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 1.000 nghệ sĩ, KOL (người có ảnh hưởng), nhà sáng tạo nội dung cùng đại diện cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp công nghệ đã tham gia Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II-KOL Summit 2026.

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Tại triển lãm Secutech+ Vietnam 2026, HTI Group giới thiệu hệ sinh thái các sản phẩm công nghệ được nghiên cứu, phát triển và làm chủ bởi đội ngũ kỹ sư Việt Nam, từ các giải pháp phục vụ an ninh, giám sát, phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cứu nạn đến những ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số...

Từ những em bé thu mình vì mặc cảm, các em ở trường Hy Vọng dần hòa nhập với bạn bè, được ghi nhận bởi những thế mạnh riêng và tìm thấy vị trí của mình trong tập thể.

Có một ngôi trường nhân văn mang tên Hy Vọng

Giáo dục nhân văn ngoài truyền đạt kiến thức, còn cần môi trường để những đứa trẻ có xuất phát điểm khác nhau vẫn được học tập, trưởng thành và xây dựng tương lai. Ở Đà Nẵng có một ngôi trường như vậy - Trường Hy Vọng.

Tham quan Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt. (Ảnh: Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt)

Điện hạt nhân: Xây nhà máy chỉ là điểm khởi đầu

Việt Nam có thể nhập khẩu thiết bị và lựa chọn công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu năng lực quốc gia để vận hành điện hạt nhân an toàn trong hàng chục năm. Bài toán thực sự không chỉ là xây dựng nhà máy, mà là chuẩn bị con người, hệ thống pháp quy và một hệ sinh thái đủ sức tiếp nhận, kiểm soát, từng bước làm chủ công nghệ.

Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội tổ chức diễn tập ứng phó y tế trong sự cố bức xạ và hạt nhân. (Ảnh: Thu Hằng)

Quản lý an toàn bức xạ trước yêu cầu mới

Ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ ngày càng mở rộng, trong khi Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử. Thực tế này đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ hành chính sang kiểm soát theo mức độ rủi ro, tăng cường phân cấp và ứng dụng dữ liệu số.

Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm áp dụng quy chuẩn kỹ thuật có liên quan. (Ảnh: Tô Hội)

Quy chuẩn kỹ thuật: “Hàng rào” bắt buộc bảo vệ người tiêu dùng

Quy chuẩn kỹ thuật không đơn thuần là những giới hạn, yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm, hàng hóa. Đây là công cụ pháp lý bắt buộc giúp Nhà nước kiểm soát các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, môi trường, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra minh bạch, công bằng.