Đề xuất nhiều giải pháp hoàn thiện pháp luật về quân sự, quốc phòng

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn để sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng tại: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.

Làm rõ tổ chức, thẩm quyền ở cấp xã

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho biết, về chức danh bí thư đảng ủy xã kiêm chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đại biểu thống nhất với giải trình của cơ quan soạn thảo và đề xuất của Bộ Quốc phòng về việc tách hai vị trí, chức năng này. Theo đại biểu, Chính trị viên phải là cán bộ quân sự chính quy, được đào tạo chuyên sâu, để thực hiện đúng chế độ một chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên.

Về thẩm quyền giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp, quân nhân dự bị, đại biểu cho rằng dự thảo quy định phù hợp khi phân định thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Đối với sĩ quan, việc giao thẩm quyền cho Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh là phù hợp. Đối với hạ sĩ quan, binh sĩ và quân nhân chuyên nghiệp, quân nhân dự bị, việc phân cấp cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cần thiết.

Đại biểu Huỳnh Văn Ngon (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng, việc sửa đổi các quy định về quân sự, quốc phòng là cần thiết trong bối cảnh đất nước đang thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển từ mô hình 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo đại biểu, trong mô hình mới, khu vực phòng thủ cấp xã, phường trở thành nền tảng của khu vực phòng thủ tỉnh, quân khu. Vì vậy, cần xây dựng khu vực phòng thủ xã, phường vững mạnh toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ.

Đại biểu đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu chính quy hóa cơ quan quân sự cấp xã. Do đó, chức danh bí thư đảng ủy xã được xác định theo cơ chế của Đảng, trong khi chính trị viên cần là cán bộ được đào tạo chuyên sâu về công tác chính trị quân sự.

Đại biểu Phạm Hùng Hưng (Đoàn Phú Thọ) tập trung làm rõ quy định về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và đánh giá tác động giới đối với chức danh chính trị viên. Đại biểu khẳng định đây là một trong những nội dung rất quan trọng của dự án luật, có ý nghĩa trực tiếp đối với chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Theo đại biểu, Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu là cơ quan quân sự ở cơ sở, trực tiếp tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và cơ quan quân sự cấp trên, thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, đồng thời là lực lượng nòng cốt trong xây dựng lực lượng, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, tuyển quân, quản lý lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ và phòng thủ dân sự trên địa bàn.

Đại biểu khẳng định việc kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã không phải thành lập tổ chức mới mà là tổ chức kiện toàn hệ thống quân sự địa phương hiện có.

Về quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tài khoản riêng, đại biểu cho rằng điều này phù hợp với mô hình tổ chức mới, đáp ứng yêu cầu quản lý, tiếp nhận và sử dụng kinh phí phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá dự án luật có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý để xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trong tình hình mới.

Cho ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự, đại biểu cho biết, khoản 1, khoản 2 Điều 2 của dự thảo luật đã bổ sung, làm rõ các hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự. Đại biểu nhấn mạnh, việc quy định cụ thể các hành vi không chấp hành quyết định đăng ký nghĩa vụ quân sự, quyết định sơ tuyển, khám sức khỏe, lệnh gọi nhập ngũ, gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên cũng như hành vi gian dối trong đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe là cần thiết, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tính răn đe đối với các hành vi cố tình vi phạm.

"Tôi đề nghị sau khi luật được thông qua, Chính phủ và Bộ Quốc phòng sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành, quy định rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương, cơ quan chức năng trong việc phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự", đại biểu Trung nói.

Làm rõ nguồn lực, trách nhiệm trong tổ chức lực lượng quân sự cấp xã

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là nguồn lực xây dựng trụ sở, thao trường, bãi tập cho lực lượng quân sự cấp xã.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ quy định ngân sách địa phương bảo đảm kinh phí xây dựng trụ sở làm việc, thao trường, bãi tập. Theo đại biểu, ở nhiều địa phương, việc bố trí quỹ đất để xây dựng thao trường cấp xã không đơn giản.

Liên quan đến Luật Phòng không nhân dân và quản lý phương tiện bay không người lái, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn đề nghị Ban soạn thảo phối hợp với cơ quan được giao xây dựng luật về quản lý thiết bị bay không người lái để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và khuôn khổ pháp lý. Theo đó, vừa phải bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, vừa tạo khuôn khổ pháp lý hỗ trợ phát triển kinh tế tầm thấp.

Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (Đoàn thành phố Đà Nẵng) đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định liên quan đến phân định trách nhiệm chủ trì thực hiện nhiệm vụ duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới, cửa khẩu giữa Bộ đội Biên phòng và Công an nhân dân.

Theo đại biểu, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô, diện tích, dân số và phạm vi địa bàn quản lý của cấp tỉnh, cấp xã có sự thay đổi. Trong khi đó, lực lượng Công an cấp xã chính quy được tăng cường về nhiệm vụ, quyền hạn, biên chế, vũ khí, trang thiết bị.

“Tôi cho rằng cần tiếp tục rà soát các quy định của luật hiện hành và xem đây là một trong những nội dung liên quan trực tiếp đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền các cấp và là vấn đề cần được nghiên cứu hoàn thiện trong lần sửa đổi pháp luật này”, đại biểu nói.

Đại biểu đề nghị phân định rõ hơn trách nhiệm chủ trì trong bảo đảm an ninh, trật tự ở khu vực biên giới, cửa khẩu theo từng nhóm nhiệm vụ, nhất là những nhiệm vụ thuộc chức năng bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm của Công an nhân dân.

Đồng thời, cần bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa Công an nhân dân với Quân đội nhân dân, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng liên quan, tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, nhưng không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia và thực hiện nhiệm vụ biên phòng.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết, việc sửa đổi 9 luật lần này nhằm đáp ứng yêu cầu tổ chức lực lượng quân sự cấp xã, trong đó đã thành lập 3.319 Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Các nội dung khác được đại biểu nêu sẽ tiếp tục được nghiên cứu, sửa đổi trong các luật liên quan như Luật Biên phòng, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật Quốc phòng, Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Dân quân tự vệ và các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Về bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực biên giới, Bộ trưởng Phan Văn Giang cho biết, ông đồng tình với ý kiến của đại biểu về việc khi có Công an chính quy ở cấp xã, lực lượng Công an cấp xã biên giới phải bảo đảm tốt nhiệm vụ an ninh, trật tự. Khu vực biên giới, cửa khẩu, thuộc trách nhiệm của Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Bộ đội Biên phòng.

Bộ trưởng cho biết, Bộ Quốc phòng đồng tình với các ý kiến các đại biểu đều nêu vấn đề Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã không nên do Bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm mà cần là một sĩ quan. Khi có quyết định chính thức, Bộ Quốc phòng sẽ bổ sung quy định vào dự thảo luật.

Về thao trường, bãi tập, Bộ trưởng cho rằng không phải xã, phường nào cũng cần có thao trường để bắn đạn thật. Một tỉnh có thể bố trí một số thao trường phục vụ diễn tập, bắn đạn thật và kiểm tra. Trong khi đó, cấp xã cần có địa điểm phù hợp để huấn luyện kỹ thuật chiến đấu bộ binh, chiến thuật, thể lực và các nội dung huấn luyện khác.

Đối với phương tiện bay không người lái, Bộ trưởng cho biết, việc quản lý cần đồng thời đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và tạo điều kiện cho kinh tế tầm thấp phát triển. Phương tiện bay không người lái phải được định danh và cấp phép. Cấp phép đến đâu thì phải bảo đảm khả năng bảo vệ vùng trời đến đó.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Phan Văn Giang khẳng định Bộ Quốc phòng sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến của đại biểu Quốc hội, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện dự án luật, đồng thời cảm ơn các địa phương đã quan tâm, tạo điều kiện cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và lực lượng dân quân tự vệ thực hiện nhiệm vụ.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng dự kiến được Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày 23/8.