Đề xuất giảm thuế, tháo gỡ khó khăn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp

Đề xuất giảm 30% thuế cho cá nhân, doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ đồng

Trình bày Tờ trình về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Nghị quyết được xây dựng nhằm góp phần tháo gỡ khó khăn, ổn định sản xuất, kinh doanh cho hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp; bảo đảm phù hợp chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước; bảo đảm tính kịp thời để thực hiện kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế; bảo đảm tuân thủ đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành theo quy định của pháp luật.

Về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, ngay từ đầu năm 2026 đến nay, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành một số chính sách hỗ trợ đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ như: các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân; các doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp; đưa các sắc thuế xăng dầu về 0%; gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền sử dụng đất.

Theo khảo sát của VCCI, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân cùng số liệu quản lý thuế cho thấy, ngưỡng doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế là phù hợp. Tuy nhiên, các hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp vẫn còn gặp nhiều khó khăn, cần Nhà nước tiếp tục có chính sách hỗ trợ về thuế.

Bộ trưởng cho biết, có 2 vấn đề nổi bật gồm: Thứ nhất, hiện nay, nếu mức doanh thu dưới 3 tỷ đồng, hộ, cá nhân, doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp, theo phương án đơn giản “thuế suất nhân với doanh thu”. Với doanh thu trên 3 tỷ đồng, tính thuế theo phương pháp doanh thu trừ chi phí.

Như vậy, doanh nghiệp có mức doanh thu trên 3 tỷ đồng thì phải có hệ thống sổ sách ghi chép đầy đủ, chi tiết, cần có kiến thức quản lý kinh tế cao hơn, mất nhiều thời gian hơn.

Bộ trưởng Tài chính cho biết, đa số ý kiến mong muốn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản là “doanh thu nhân với thuế suất” cho mức doanh thu dưới 10 tỷ đồng thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay, để đơn giản hóa sổ sách, hoạt động dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp và người dân kinh doanh. Về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu báo cáo Quốc hội sửa đổi tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ hai, dữ liệu khảo sát cho thấy, hộ, cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn, sức chịu đựng ngày càng thu hẹp, khó tích lũy để tái đầu tư. Để khuyến khích và tạo điều kiện, căn cứ vào khả năng ngân sách, Chính phủ trình Quốc hội xem xét giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027 đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có mức doanh thu không quá 10 tỷ đồng/ năm.

Đây cũng là cụ thể hóa Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 19 của Ban Chấp hành Trung ương, gắn với mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030.

Đánh giá tác động của dự thảo Nghị quyết, Chính phủ cho biết, với đề xuất trên, theo số thu năm 2025, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách Nhà nước năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng.

Trước mắt đây là khoản giảm thu, nhưng về dài hạn đây là nguồn lực được giữ lại để hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp tái đầu tư mở rộng sản xuất tăng thu nhập và khả năng sẽ tăng thu ngân sách trong tương lai.

Về thời gian trình thông qua, Chính phủ trình Quốc hội thông qua ngay tại kỳ họp này và có hiệu lực trong Quý III năm 2026 để tác động tích cực ngay đến người dân, doanh nghiệp, giúp họ chủ động mua sắm, tái đầu tư không bỏ lỡ chu kỳ kinh doanh cuối năm.

Cơ quan thẩm tra lưu ý ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng khi giảm 30% thuế

Theo Báo cáo tóm tắt thẩm tra Dự án Nghị quyết do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo đề xuất của Chính phủ nhằm kịp thời hỗ trợ, góp một phần tháo gỡ khó khăn cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ.

Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc nêu tại Tờ trình và các phản ánh của cử tri, doanh nghiệp, hiệp hội để kịp thời có các giải pháp, chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất giải quyết được các khó khăn của các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Đối với đề xuất giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, về điều kiện để được hưởng ưu đãi giảm thuế, Báo cáo thẩm tra nêu rõ, đa số ý kiến nhất trí với đề xuất của Chính phủ về điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và số thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, năm 2027”. Song, đề nghị Chính phủ chỉ đạo có các giải pháp để bảo đảm kiểm soát hiệu quả, ngăn ngừa các hành vi chia, tách, chuyển doanh thu.

Đồng thời, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ: Cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng và giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và số thuế thu nhập doanh nghiệp cho tất cả lĩnh vực. Cách xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc có thời gian hoạt động chưa đủ 12 tháng;...

Nhiều ý kiến cho rằng, chính sách quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý và chưa thật sự bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cụ thể là: hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng chính sách giảm thuế, trong khi đó hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu chỉ cao hơn 10 tỷ đồng rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay cho việc hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp mất toàn bộ ưu đãi khi vượt ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Về đối tượng được giảm thuế, Ủy ban và Kinh tế tài chính cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về đối tượng được giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy định đối tượng được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp tại dự thảo Nghị quyết chưa thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và chưa thống nhất với nội dung nêu tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, báo cáo, làm rõ phạm vi đối tượng được áp dụng chính sách giảm thuế, tránh cách hiểu thiếu thống nhất, gây khó khăn trong thực hiện.

Đề cập đến hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, đa số ý kiến nhất trí áp dụng chính sách giảm thuế cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Tuy nhiên, Nghị quyết dự kiến được thông qua cuối Kỳ họp, trong khi chính sách giảm thuế áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp đã nộp các khoản thuế trong 8 tháng đầu năm.

Dự thảo Nghị quyết và dự thảo Nghị định đều chưa có quy định rõ ràng về nguyên tắc xử lý đối với số thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp đã tạm nộp trong các kỳ tính thuế của năm 2026 trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ các điểm trống pháp lý này và khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn trình tự, thủ tục bù trừ, hoàn trả các khoản thuế đã nộp theo hướng đơn giản hóa tối đa thủ tục, phương thức kê khai và xác định số thuế được giảm; không phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người nộp thuế bảo đảm thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.