Với đặc thù là ngôi trường gắn bó mật thiết với vùng đất Tây Nguyên giàu tiềm năng nhưng cũng còn nhiều thách thức, những năm qua, Trường đại học Tây Nguyên xác định phong trào khởi nghiệp là hướng đi quan trọng nhằm khai thác lợi thế địa phương, thúc đẩy sáng kiến của sinh viên, qua đó đóng góp thiết thực cho sự phát triển của khu vực. Phong trào nghiên cứu khoa học trong sinh viên luôn được trường khuyến khích và coi như “cái nôi” hình thành ý tưởng khởi nghiệp. Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp sinh viên, cấp trường có tính ứng dụng cao đã được chuyển hóa thành sản phẩm khởi nghiệp. Thành quả nổi bật được minh chứng là giải Nhất toàn quốc tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp năm 2024 với sản phẩm “Thiết bị hỗ trợ gõ sầu riêng”.
Theo Phó Trưởng phòng Khoa học, Hợp tác và Đổi mới sáng tạo, Trường đại học Tây Nguyên Nguyễn Trịnh Thanh Nguyên, xuất phát từ thực tiễn sản xuất nông nghiệp của vùng đất có lợi thế lớn về cây sầu riêng, nhóm nghiên cứu nhận thấy người nông dân còn gặp nhiều khó khăn trong việc xác định độ chín và chất lượng sầu riêng. Phương pháp thủ công (gõ, nghe âm thanh) phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân, thiếu tính chính xác và ổn định, dẫn đến rủi ro trong thu hoạch và kinh doanh. Từ đó, nhóm nghiên cứu đã phát triển “Thiết bị hỗ trợ gõ sầu riêng” tích hợp cảm biến và thuật toán xử lý các đặc trưng của phổ âm thanh tiếng gõ để đánh giá độ chín của quả sầu riêng một cách khách quan và chính xác. Sản phẩm nổi bật ở tính tiện dụng, dễ sử dụng, độ tin cậy cao, vượt trội so với phương pháp truyền thống, đồng thời có khả năng ứng dụng rộng rãi trong sản xuất và thương mại.
Trong chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, ngành giáo dục chú trọng việc dạy học gắn liền thực tiễn. Vì vậy, những năm qua, Trường trung học phổ thông chuyên Lý Tự Trọng (thành phố Cần Thơ) đã xây dựng và thực hiện hiệu quả mô hình trường học nói không với rác thải nhựa. Theo đại diện nhà trường, trường luôn ý thức rõ trách nhiệm không chỉ trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn bồi dưỡng nhân cách, xây dựng lối sống văn minh cho thế hệ trẻ, nhất là lối sống xanh, thân thiện với môi trường. Nhiều năm qua, trường tích cực hưởng ứng các phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng môi trường học đường xanh-sạch-đẹp-an toàn. Đồng thời, đề ra mục tiêu 100% đoàn viên, thanh niên cam kết thực hiện tốt phong trào chống rác thải nhựa, xem đây là trách nhiệm vừa mang tính cá nhân vừa là nghĩa vụ tập thể.
Trường thành lập Câu lạc bộ chuyên trách mang tên Zero Waste, có hơn 50 thành viên ban đầu và dần mở rộng. Câu lạc bộ được tổ chức thành nhiều nhóm nhỏ để làm công tác truyền thông, phân loại rác, xử lý rác hữu cơ, rác tái chế, sản xuất enzyme sinh học và hậu cần. Việc phân công chuyên môn hóa đã giúp các hoạt động đi vào chiều sâu, tránh hình thức, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình. Để thực hiện có hiệu quả mô hình, tập thể nhà trường đã áp dụng một số giải pháp như: Tuyên truyền-tác động nhận thức; thu thập-phân loại-tái chế; thay thế thân thiện. Mô hình trường học nói không với rác thải nhựa tại Trường trung học phổ thông chuyên Lý Tự Trọng là sự kết hợp hài hòa giữa mục tiêu giáo dục của nhà trường với thực tế xã hội và vai trò sáng tạo của học sinh. Thành công của mô hình là bài học về giáo dục gắn với thực tiễn, giúp học sinh nhận thức được giá trị, ý nghĩa của việc làm, từ đó góp phần bảo vệ cảnh quan trường học, bảo vệ sức khỏe và hình thành lối sống xanh cho thế hệ trẻ, lan tỏa ảnh hưởng tích cực ra cộng đồng.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, thời gian qua, nhiều cơ sở giáo dục thực hiện khá hiệu quả các mô hình giáo dục gắn với thực tiễn, tiêu biểu như: Trường học nói không với rác thải nhựa; vườn rau dinh dưỡng học đường; cổng trường an toàn giao thông; lớp học sạch, đẹp, thân thiện... Trong khi đó, các cơ sở giáo dục đại học cũng triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cho sinh viên bảo đảm hiệu quả, thiết thực gắn với thực tế địa phương.
Tại các địa phương, hơn 300 mô hình trường học tiêu biểu trong xây dựng môi trường học đường xanh-sạch-đẹp, gìn giữ văn hóa truyền thống, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy… được tổng hợp, phổ biến. Các địa phương đã tích cực lồng ghép nội dung tuyên truyền về phong trào vào các sinh hoạt chuyên môn, hoạt động đoàn thể, ngoại khóa để nâng cao nhận thức và lan tỏa hiệu quả trong cán bộ, giáo viên, giảng viên và học sinh, sinh viên. Những sáng kiến này đã góp phần cải thiện điều kiện học tập, nâng cao ý thức cộng đồng, kỹ năng sống và hành trang cho quá trình khởi nghiệp…
