Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 12/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Đổi mới phương thức quản lý mật độ, mở đường cho chăn nuôi công nghệ cao
Quan tâm nội dung sửa đổi Luật Chăn nuôi, về quản lý, điều tiết quy mô và năng lực sản xuất, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cho biết pháp luật hiện hành đã có các công cụ quản lý về quy mô, mật độ, kê khai hoạt động chăn nuôi.
Lần sửa đổi này, Chính phủ đề xuất phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi đối với trang trại quy mô lớn. Cơ quan soạn thảo cũng cho rằng thông qua kê khai có thể nắm số lượng đàn vật nuôi để kiểm soát cung-cầu.
Tuy nhiên, theo đại biểu An, việc nắm được tổng đàn và điều tiết được tổng đàn là hai vấn đề khác nhau. Các quy định hiện nay chủ yếu quản lý từng cơ sở, chưa có công cụ đủ rõ để xử lý khi tổng năng lực sản xuất của một ngành hàng hoặc một vùng vượt quá nhu cầu thị trường.
Đại biểu đề nghị bổ sung trong Luật nguyên tắc quản lý, điều tiết năng lực sản xuất chăn nuôi trên cơ sở dữ liệu, dự báo và cân đối cung-cầu, giao Chính phủ quy định cụ thể theo ba cấp độ:
Cụ thể, bình thường thì theo dõi, dự báo và công khai dữ liệu để thị trường tự điều tiết; khi vượt ngưỡng cảnh báo thì có biện pháp kiểm soát tăng công suất, mở rộng hoặc xây mới cơ sở quy mô rất lớn, điều chỉnh đàn giống; trường hợp mất cân đối nghiêm trọng mới áp dụng chỉ tiêu hoặc hạn ngạch có thời hạn, với phạm vi, điều kiện và căn cứ áp dụng rõ ràng.
Ngoài ra, đại biểu cho rằng vấn đề quản lý tổng đàn cũng cần gắn với quy hoạch đất, sử dụng đất cho chăn nuôi công nghệ cao. Theo đó, Chính phủ cần rà soát để có quỹ đất phù hợp, trước mắt cho phép sử dụng hết số diện tích đất để chăn nuôi công nghệ cao, tập trung đã được đăng ký hoặc có chủ trương thực hiện dự án.
Đồng thời, cần quan tâm quản lý theo không gian vùng, miền, để bảo đảm cân đối khu vực chăn nuôi, tận dụng các vùng có quỹ đất rộng, phù hợp chăn nuôi quy mô lớn như khu vực Tây Nguyên, Tây Nam Bộ. "Như vậy sẽ tránh hành chính hóa sản xuất và Nhà nước vẫn có công cụ điều tiết từ sớm, thay vì khi dư thừa mới xử lý hậu quả", đại biểu An nói.
Về mật độ chăn nuôi (Điều 53 Luật Chăn nuôi), cơ quan soạn thảo đã có giải trình về việc quản lý mật độ chăn nuôi theo số đơn vị vật nuôi trên một héc-ta đất nông nghiệp và đã có quy định mật độ tối đa theo vùng. Tuy nhiên, đại biểu đoàn Đồng Nai cho rằng phương pháp này chủ yếu phù hợp với mô hình chăn nuôi truyền thống.
Khi xuất hiện chăn nuôi công nghệ cao, đặc biệt mô hình nhiều tầng, trên một diện tích đất không lớn có thể hình thành diện tích sàn và năng lực sản xuất rất lớn. Nếu chỉ lấy diện tích đất làm mẫu số thì chưa phản ánh đầy đủ tác động thực tế của cơ sở.
Do đó, đại biểu đề nghị không bỏ tiêu chí diện tích mà sửa đổi Điều 53 theo hướng quản lý mật độ gắn với sức chịu tải thực tế; trong đó diện tích đất là một tiêu chí, đồng thời xem xét tổng quy mô đàn, công nghệ chuồng trại, năng lực xử lý chất thải, phát thải, an toàn sinh học, khoảng cách an toàn và sức chịu tải môi trường. Luật quy định nguyên tắc, giao Chính phủ hoặc Bộ trưởng quy định phương pháp tính cụ thể để vừa quản lý chặt chẽ, vừa mở đường cho mô hình chăn nuôi công nghệ cao.
Quy định chặt hơn về phân cấp thẩm quyền chấp thuận trao đổi quốc tế về nguồn gen vật nuôi
Có chung mối quan tâm đến Luật Chăn nuôi, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn Nghệ An) góp ý kiến vào nội dung sửa đổi khoản 2 Điều 15 liên quan đến trao đổi quốc tế về nguồn gen giống vật nuôi.
Dự thảo do Chính phủ trình chuyển thẩm quyền chấp thuận việc trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi thuộc Danh mục cấm xuất khẩu và nguồn gen quý, hiếm của Việt Nam cho bên thứ ba: từ Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi lưu giữ nguồn gen.
Đại biểu Tú đánh giá đây là chủ trương phân quyền phù hợp, nhưng đề nghị cần quy định chặt chẽ hơn vì đối tượng là nguồn gen thuộc Danh mục cấm xuất khẩu và nguồn gen quý, hiếm của Việt Nam. Đại biểu đề nghị làm rõ hơn ba nội dung:
Thứ nhất, quy định việc chấp thuận theo Luật Chăn nuôi không thay thế nghĩa vụ về tiếp cận nguồn gen, chia sẻ lợi ích theo Luật Đa dạng sinh học, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót thủ tục.
Thứ hai, bổ sung trong Luật nguyên tắc bảo đảm bảo tồn nguồn gen, đa dạng sinh học, an toàn sinh học và lợi ích quốc gia, thay vì đưa vào Thông tư.
Thứ ba, quyết định của địa phương phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia để Trung ương theo dõi thống nhất.
Đại biểu Tú đề nghị bổ sung khoản 2 Điều 15 theo hướng: việc chấp thuận phải bảo đảm yêu cầu bảo tồn nguồn gen, an toàn sinh học và lợi ích quốc gia; quyết định phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn gen giống vật nuôi; đồng thời xác định rõ việc chấp thuận này không thay thế các nghĩa vụ theo pháp luật về đa dạng sinh học và pháp luật có liên quan.
Cùng quan điểm, đại biểu Lê Công Đỉnh (Đoàn Tây Ninh) nhấn mạnh việc phân cấp thẩm quyền chấp thuận trao đổi quốc tế về nguồn gen vật nuôi thuộc Danh mục cấm xuất khẩu và nguồn gen quý, hiếm cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là phù hợp với chủ trương phân cấp hiện nay.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đây là loại tài sản quốc gia có tính đặc thù, nhạy cảm, cần được quản lý chặt chẽ và thống nhất. Do đó, đề nghị bổ sung quy định giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành bộ tiêu chí và nguyên tắc kỹ thuật áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước, làm căn cứ để Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định.
Quy định này sẽ góp phần hạn chế tình trạng áp dụng không thống nhất giữa các địa phương, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ thất thoát hoặc chuyển dịch không phù hợp đối với nguồn gen quý, hiếm của Việt Nam.
