Chuyển đổi số nâng cao an toàn đập, hồ chứa trong bối cảnh mưa lũ cực đoan

Chiều 21/11, tại Hà Nội, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi phối hợp Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn “Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong vận hành, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước”.

Diễn đàn “Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong vận hành, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước”.
Diễn đàn “Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong vận hành, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước”.

Các chuyên gia thống nhất đánh giá: chuyển đổi số là giải pháp đột phá, cấp thiết nhằm giảm thiểu rủi ro, bảo đảm an toàn công trình trong điều kiện mưa lũ ngày càng cực đoan.

Hơn 6.800 hồ chứa, nhưng chỉ vài trăm hồ có cửa van chủ động

Tại diễn đàn, TS, Nguyễn Văn Mạnh, Trưởng phòng Khoa học Công nghệ (Viện Quy hoạch Thủy lợi), cho biết cả nước hiện có khoảng 6.800 hồ chứa, trong đó chỉ khoảng 300 hồ chiếm 80% dung tích điều tiết và mới gần 200 hồ có cửa van chủ động. Trong bối cảnh mưa lũ cực đoan giai đoạn 2024-2025, nhu cầu nâng cao năng lực dự báo, vận hành hồ ngày càng cấp bách.

Viện Quy hoạch Thủy lợi hiện vận hành các cơ sở dữ liệu trọng yếu phục vụ điều hành hồ chứa, gồm hệ thống an toàn đập, dữ liệu tưới tiêu của 45.000 công trình, hơn 2.600 trạm đo mưa Vrain và thông tin khí tượng thủy văn quốc gia. Trên cơ sở đó, đơn vị xây dựng mô hình dự báo mưa-dòng chảy, mô phỏng điều tiết hồ bằng các mô hình Mike Nam, Hec-Hms, Mike11, Mike Flood, Hec-ResSim… để phát hành cảnh báo lũ, bản đồ ngập và đề xuất phương án vận hành cho hàng chục hồ lớn như Cửa Đạt, Ngàn Trươi, Tả Trạch và hệ thống sông Hồng-Thái Bình.

Theo TS, Mạnh, thách thức lớn nhất hiện nay là chất lượng dự báo vẫn phụ thuộc vào dữ liệu mưa và kinh nghiệm chuyên gia, dẫn tới sai số ở một số trận lũ. Các mô hình hiện hành đã cũ, cần nâng cấp để đáp ứng biến đổi khí hậu.

ong-phan-anh-tien-2103.jpg
Ông Phan Tiến An, Trưởng Phòng An toàn hồ đập và hồ chứa nước (Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi) chia sẻ diễn đàn.

Ông đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung theo chuẩn quốc tế, thống nhất định danh công trình, bảo đảm kết nối xuyên suốt từ trung ương đến địa phương; đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới khí tượng thủy văn, đo mưa Vrain và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phân tích nhanh dữ liệu. Tuy vậy, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong hiệu chỉnh, vận hành mô hình.

Ông Phan Tiến An, Trưởng Phòng An toàn hồ đập và hồ chứa nước (Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi), cho biết hệ thống 7.300 đập, hồ chứa thủy lợi trên cả nước đóng vai trò thiết yếu cho tưới tiêu, cấp nước và phát triển kinh tế. Mùa mưa lũ 2025 không ghi nhận sự cố lớn, nhưng nhóm hồ vừa và nhỏ do địa phương quản lý vẫn tiềm ẩn rủi ro: chỉ 30% có phương án ứng phó khẩn cấp, 9% được kiểm định an toàn, 19% có thiết bị quan trắc; nhiều hồ chưa có quy trình vận hành hoặc mốc bảo vệ.

Ông An nêu rõ: Cơ sở dữ liệu hồ chứa được xây dựng từ năm 2016 nhưng mới hoàn thiện khoảng 900 hồ; dữ liệu quản lý còn rời rạc, thủ công; thiếu trạm đo mưa, thiếu quan trắc ổn định; phối hợp vận hành liên hồ còn khó khăn do chia sẻ dữ liệu thủy lợi-thủy điện chưa đầy đủ. Để khắc phục, ngành thủy lợi cần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế, ban hành tiêu chuẩn chung về dữ liệu, quan trắc, phần mềm vận hành; yêu cầu các địa phương kết nối thống nhất theo API chuẩn; đầu tư hoặc thuê dịch vụ quan trắc hiện đại; xây dựng hệ thống cảnh báo tự động; bổ sung định mức kinh tế-kỹ thuật cho các hạng mục IoT, AI, phần mềm giám sát, điện toán đám mây.

Công cụ số hóa theo dõi thời gian thực, giảm rủi ro ngập lụt

Phát biểu tại diễn đàn, ông Vũ Minh Việt, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, cho biết sự kiện diễn ra trong thời điểm nhiều địa phương đang chịu thiệt hại nặng nề do mưa lũ. Miền trung, Khánh Hòa, Đắk Lắk tiếp tục ngập sâu; nhiều tỉnh phía bắc vừa trải qua các trận lụt lịch sử, thiệt hại hàng chục nghìn tỷ đồng.

Ông nhấn mạnh, áp lực điều tiết lũ, bảo đảm an toàn đập-hồ chứa và cung cấp thông tin chính thống trong tình huống khẩn cấp đang tăng mạnh, đòi hỏi đẩy nhanh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ.

ong-tam-481.jpg
PGS,TS, Hồ Sỹ Tâm, Trưởng phòng Khoa học Công nghệ và Hợp tác quốc tế, Trường đại học Thủy lợi trình bày báo cáo tham luận tại Diễn đàn.

TS, Hồ Sỹ Tâm, Trưởng phòng Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế (Trường đại học Thủy lợi), giới thiệu công cụ đánh giá nhanh rủi ro đập DRAPT (Dam-Rapid-Assessment-Prioritisation-Tool) trong khuôn khổ Dự án An toàn đập Việt Nam-New Zealand. DRAPT cho phép đánh giá nhanh đập vừa và nhỏ ở cấp xã, công ty khai thác hoặc tỉnh, gồm 5 bước: khảo sát hiện trạng, đánh giá tác động hạ du, ước tính khả năng tràn lũ thiết kế, xác định sự cố tiềm ẩn và tổng hợp mức rủi ro. Công cụ đã áp dụng cho gần 150 đập tại Nghệ An, Hà Tĩnh và đang mở rộng cho 85 đập ở Quảng Bình, thành phố Huế và Đắk Lắk.

TS, Hà Ngọc Tuấn, Trưởng đại diện Weather Plus tại Việt Nam, trình bày hệ thống công cụ hỗ trợ vận hành hồ chứa trong điều kiện mưa lũ cực đoan, đặc biệt tại Bắc Bộ và bắc trung bộ-nơi liên tiếp chịu ảnh hưởng bão, áp thấp nhiệt đới. Tập trung vào lưu vực sông Chu-sông Cả với tổng dung tích khoảng 1,6 tỷ m³, hệ thống hướng tới mục tiêu vừa bảo đảm an toàn đập, vừa giảm rủi ro ngập hạ du.

Theo TS, Tuấn, phương thức vận hành truyền thống dựa vào một điểm khống chế mực nước hạ du không còn phù hợp khi biến đổi khí hậu làm thay đổi quy luật mưa lũ. Xu hướng mới là theo dõi đồng thời mực nước thượng lưu, lưu lượng về hồ, tính toán thời gian thực để xác định mực nước trước lũ tối ưu cho từng hồ.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/4/2026: Miền Bắc sắp đón mưa dông giải nhiệt, cảnh báo nguy cơ lốc, sét

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/4/2026: Miền Bắc sắp đón mưa dông giải nhiệt, cảnh báo nguy cơ lốc, sét

Trong ngày 16/4, Bắc Bộ vẫn nắng nhẹ, riêng Tây Bắc còn nắng nóng; từ chiều tối, không khí lạnh yếu kết hợp rãnh áp thấp gây mưa dông diện rộng, tiềm ẩn thời tiết nguy hiểm. Trung Bộ giảm dần nắng nóng trong những ngày tới, trong khi Tây Nguyên và Nam Bộ duy trì ngày nắng, chiều tối có mưa dông.

(Ảnh minh họa)

Nắng nóng diện rộng ở khu vực Trung Trung Bộ kết thúc từ ngày 18/4

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 16/4, khu vực từ Nghệ An đến TP Huế có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Tuy nhiên, nền nhiệt sẽ giảm dần và từ ngày 18/4, nắng nóng diện rộng ở khu vực Trung Trung Bộ kết thúc.

(Ảnh minh họa: KHÁNH TOÀN)

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất tại Quảng Ngãi, Gia Lai; Bắc Bộ trời chuyển mát từ ngày 17/4

Dự báo, tối và đêm nay (15/4), các tỉnh Quảng Ngãi và Gia Lai có mưa với lượng mưa từ 10-30mm, có nơi trên 60mm. Các địa phương trên đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc. Ngoài ra, do chịu ảnh hưởng của rãnh không khí lạnh yếu, từ ngày 17/4, Bắc Bộ trời chuyển mát.

Lực lượng chức năng bảo vệ an toàn, trật tự giao thông khu vực giải phóng mặt bằng ở xã Kẻ Sặt.

Hải Phòng cưỡng chế thu hồi đất thực hiện Dự án nạo vét, gia cố kênh trung thủy nông Sặt-Phủ

Ngày 15/4, Ủy ban nhân dân xã Kẻ Sặt (thành phố Hải Phòng) tổ chức cưỡng chế thu hồi đất để thực hiện Dự án nạo vét, gia cố kênh trung thủy nông Sặt-Phủ. Dự án có tổng chiều dài 7,5km, kinh phí đầu tư 170 tỷ đồng đi qua các xã Kẻ Sặt, Bình Giang, Đường An, với tổng kinh phí đầu tư 170 tỷ đồng.

Ngành nuôi chim yến ở Quảng Ngãi đã có bước phát triển, tạo nhiều công ăn việc làm và nguồn thu lớn cho người dân.

Quảng Ngãi yêu cầu các xã, phường, đặc khu lập Tổ phản ứng nhanh bảo vệ chim yến

Trước tình trạng săn, bẫy bắt theo kiểu tận diệt và mua bán chim yến trái phép, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương liên quan chủ động thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp ngăn chặn. Trước mắt, các xã, phường, đặc khu khẩn trương thành lập Tổ phản ứng nhanh bảo vệ chim yến và các loài chim hoang dã.

Khi thời gian của gấu không còn nhiều

Khi thời gian của gấu không còn nhiều

Thực tế số gấu bị chết đang cao hơn số gấu được chuyển giao cứu hộ cho thấy tiến trình chấm dứt nuôi nhốt gấu đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và sự chung tay của cả cộng đồng.

[Video] Từ ngày 19/4 đến 20/4, khả năng xuất hiện đợt triều cường ở ven biển Đông Nam Bộ

[Video] Từ ngày 19/4 đến 20/4, khả năng xuất hiện đợt triều cường ở ven biển Đông Nam Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 19/4-20/4, ven biển Đông Nam Bộ khả năng xuất hiện đợt triều cường với mực nước cao nhất tại trạm Vũng Tàu là 3.8-3,9m. Thời gian xuất hiện đỉnh triều từ 2h-4h (ngày 19/4) và 14h-17 giờ (ngày 20/4), vùng chịu ảnh hưởng thuộc khu vực trũng thấp và vùng ngoài đê bao.

Dự kiến, việc tổ chức kiểm định khí thải trên thực tế sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2027.

Bộ Xây dựng lấy ý kiến quy định kiểm định khí thải xe máy, dự kiến áp dụng từ năm 2027

Bộ Xây dựng đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; đồng thời bổ sung quy trình chứng nhận an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với xe cải tạo và kiểm định khí thải đối với mô-tô, xe gắn máy.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Nắng nóng tại các tỉnh từ Thanh Hóa đến TP Huế chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C

Dự báo, hôm nay và ngày mai (14/4), nắng nóng tiếp tục bao trùm hầu hết các khu vực trên cả nước, đặc biệt, từ Thanh Hóa đến thành phố Huế có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất có nơi trên 40 độ C. Người dân cần đề phòng mất nước, kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt và cháy nổ, hỏa hoạn ở khu vực dân cư.