Các chuyên gia nhấn mạnh việc đánh thuế giao dịch vàng cần cân nhắc kỹ, học hỏi kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc, Ấn Độ, đồng thời phân định rõ vàng nguyên chất, vàng trang sức và xác định cơ chế thu thuế minh bạch, tránh gánh nặng cho người dân.
Giá vàng tiếp tục đu đỉnh
Thời gian qua, giá vàng trong nước và thế giới liên tục biến động mạnh, phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư trước nhiều yếu tố bất định của kinh tế toàn cầu.
Trên thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay ngày 12/11/2025 đã vọt lên khoảng 4.129 USD/ounce, tương đương gần 130 triệu đồng/lượng - mức cao kỷ lục mới, nhờ kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ sớm hạ lãi suất và nhu cầu trú ẩn an toàn tăng cao giữa bối cảnh địa chính trị căng thẳng.
Trong nước, giá vàng miếng SJC cũng duy trì ở vùng đỉnh lịch sử, dao động quanh mức 149,5 - 152 triệu đồng/lượng, cao hơn mức giá thị trường thế giới tới hơn 20 triệu đồng/lượng, cho thấy lực cầu tích trữ vẫn rất lớn.
Các chuyên gia cảnh báo, mức chênh lệch cao và biến động khó lường tiềm ẩn rủi ro đáng kể; nhà đầu tư cần thận trọng, tránh "đu đỉnh", nhất là khi xu hướng điều chỉnh có thể xảy ra nếu áp lực chốt lời tăng và chính sách tiền tệ toàn cầu bắt đầu ổn định trở lại.
Trong ngắn hạn, giá vàng dự kiến dao động quanh mức 4.000-4.150 USD/ounce. Lực mua mạnh quanh mốc 4.000 USD đang hỗ trợ giá, nhưng xu hướng tăng vẫn chưa thật sự chắc chắn. Nếu đồng USD mạnh trở lại hoặc các yếu tố bất ổn chính trị giảm, giá vàng có thể giảm về khoảng 3.900 USD/ounce.
Trong trung hạn, nếu các rủi ro kinh tế và chính trị tiếp tục gia tăng như việc Chính phủ Mỹ mở cửa chậm, lạm phát vẫn cao, FED trì hoãn cắt giảm lãi suất, giá vàng có thể tăng lên 4.300-4.500 USD/ounce. Thậm chí, Ngân hàng Đầu tư đa quốc gia Thụy Sĩ (UBS) còn đưa ra dự báo, nhu cầu vàng toàn cầu trong năm nay và năm tới được kỳ vọng sẽ đạt mức cao nhất kể từ năm 2011. "Nếu rủi ro chính trị hoặc tài chính leo thang, giá vàng hoàn toàn có thể hướng đến mốc 4.700 USD/ounce", UBS nhận định.
Ngược lại, nếu thị trường ổn định, các yếu tố rủi ro giảm, giá vàng nhiều khả năng dao động trong vùng 3.900-4.100 USD/ounce.
Đánh thuế giao dịch vàng, cách nào?
Với biến động giá vàng hiện nay, đề xuất đánh thuế giao dịch vàng liên tục được đưa ra. Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) đề xuất áp dụng thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ đối với hoạt động kinh doanh vàng vật chất. VAFI kiến nghị biện pháp góp phần ổn định thị trường vàng bằng cách áp 10% thuế giá trị gia tăng trên hóa đơn bán hàng với vàng miếng, vàng trang sức.
Tại Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi vừa được trình Quốc hội, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng vào diện chịu thuế. Mức thuế thu nhập cá nhân với vàng miếng dự kiến là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Chính phủ sẽ quy định cụ thể thời điểm áp dụng, ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế và điều chỉnh thuế suất phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.
PGS, TS Ngô Trí Long cho rằng, việc đánh thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng là vấn đề mới ở Việt Nam và đưa ra ba phương án cần cân nhắc. Phương án 1: Khoán theo giá trị giao dịch, khấu trừ 0,1‑0,2% tại điểm bán. Ưu điểm của phương án này là đơn giản, chi phí tuân thủ gần như bằng 0; nhược điểm không phản ánh lãi/lỗ ròng. Phù hợp triển khai nhanh trên diện rộng.
Phương án 2: Tính thuế trên lãi ròng theo năm, thuế suất 10‑20%, tạm nộp 0,05‑0,1% khi bán. Ưu điểm công bằng, chỉ thu khi có lãi; nhược điểm cần chứng từ và hạ tầng dữ liệu, tăng tải quyết toán. Phù hợp với nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Phương án 3: Lựa chọn kép, mặc định áp khoán 0,1% như phương án 1; người có chứng từ có thể chuyển sang tính lãi ròng theo phương án 2, số thuế khoán đã nộp được khấu trừ.
Ông Long cũng nhấn mạnh, thuế chỉ đánh trên thu nhập từ đầu tư vàng miếng, không áp dụng với vàng cưới, trang sức tiêu dùng, không chồng thuế giá trị gia tăng.
TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng cho rằng, nên đánh thuế trên lợi nhuận thay vì giá trị giao dịch để công bằng với các loại tài sản khác và phù hợp thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, với người mua vàng lâu hoặc không có chứng từ giá đầu vào, việc đánh thuế lợi nhuận khó thực hiện, nên có đề xuất tính thuế theo giá trị giao dịch. Ông Hiếu cảnh báo cách này dễ dẫn đến "thuế chồng thuế" vì tiền mua vàng vốn đã là thu nhập chịu thuế.
PGS, TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh) một lần nữa khẳng định, việc đánh thuế giao dịch vàng là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế, khi nhiều nước, trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ, đã áp dụng các mức thuế tương tự nhằm kiểm soát thị trường và gia tăng nguồn thu ngân sách. Theo ông Huân, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của những quốc gia này để xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện trong nước.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng nhấn mạnh cần phân định rõ ràng giữa vàng nguyên chất và vàng trang sức. Ông đặt câu hỏi về vàng nhẫn, vốn được xếp vào vàng trang sức, hay các giao dịch vàng cưới của người dân, liệu có thuộc diện chịu thuế hay không (?). "Đây là những vấn đề cần nghiên cứu kỹ để tránh gây nhầm lẫn và tạo gánh nặng cho người dân", ông nói.
Bên cạnh đó, PGS, TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, quy trình triển khai đánh thuế cũng cần minh bạch, từ việc xác định cơ quan chịu trách nhiệm thu thuế đến vai trò của doanh nghiệp kinh doanh vàng. Câu hỏi đặt ra là doanh nghiệp bán vàng sẽ trực tiếp thu và nộp về ngân sách hay cơ quan thuế sẽ thực hiện nhiệm vụ này, nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong quản lý.
Trong khi đó, TS Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cho rằng, không nên đánh thuế thu nhập từ mua bán vàng, cần cân nhắc liệu số thuế thu được có bù đắp chi phí thu hay không. Ông nhấn mạnh: "Khát cung nên mới có hiện tượng đầu cơ". Theo ông, giải pháp ổn định thị trường là sớm cho phép doanh nghiệp và ngân hàng nhập khẩu vàng, mở sàn giao dịch bán sỉ công khai, lấy giá thế giới làm chuẩn, từ đó hạn chế đầu cơ.
