Chủ động quản trị rủi ro thiên tai

Những năm gần đây, thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, không theo quy luật, phạm vi tác động ngày càng rộng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống nhân dân.

Cầu bê-tông tránh lũ tại thôn Bản Thăng, xã Tùng Vài, huyện Quản Bạ (Hà Giang).
Cầu bê-tông tránh lũ tại thôn Bản Thăng, xã Tùng Vài, huyện Quản Bạ (Hà Giang).

Chỉ tính riêng giai đoạn 2020-2025, trung bình hằng năm, thiên tai làm 302 người chết, mất tích, tăng 130% so với giai đoạn 2015-2019 (232 người); thiệt hại kinh tế hơn 45.000 tỷ đồng, tăng 167% so với giai đoạn 2015-2019 (khoảng 26.958 tỷ đồng). Đáng chú ý, thiên tai năm 2024 gây thiệt hại về người nặng nề nhất (519 người chết, mất tích), thiệt hại kinh tế lớn nhất (khoảng 104.733 tỷ đồng) tính từ năm 2007 đến nay.

Trước ảnh hưởng nghiêm trọng của thiên tai đối với đời sống, kinh tế của Nhà nước, người dân và sự phát triển của đất nước, công tác phòng chống thiên tai phải được xác định là một cấu phần của phát triển bền vững, gắn với bảo đảm an ninh con người, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng và ổn định xã hội. Tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, phòng chống thiên tai phải được tích hợp trong các kịch bản điều hành phát triển, kế hoạch đầu tư công, điều hành sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh và bảo vệ đời sống nhân dân.

Chỉ tính riêng giai đoạn 2020-2025, trung bình hằng năm, thiên tai làm 302 người chết, mất tích, tăng 130% so với giai đoạn 2015-2019 (232 người); thiệt hại kinh tế hơn 45.000 tỷ đồng, tăng 167% so với giai đoạn 2015-2019 (khoảng 26.958 tỷ đồng). Đáng chú ý, thiên tai năm 2024 gây thiệt hại về người nặng nề nhất (519 người chết, mất tích), thiệt hại kinh tế lớn nhất (khoảng 104.733 tỷ đồng) tính từ năm 2007 đến nay.

Trên cơ sở đó, cần định hướng chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu.

Theo dự báo, từ nay đến hết năm 2026, tình hình thời tiết, biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác phòng chống thiên tai. Các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn, bão mạnh, mưa lớn cục bộ tiềm ẩn nguy cơ gây lũ quét, sạt lở đất, ngập đô thị, sự cố hồ đập, đê điều, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống nhân dân. Vì vậy, tuyệt đối không lơ là, chủ quan, cần chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống xấu hơn, nhanh hơn, rộng hơn, phức tạp hơn để chủ động ứng phó, không bị động, bất ngờ.

Việc bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, trong đó ưu tiên hàng đầu là các đối tượng yếu thế. Muốn vậy, phòng ngừa phải đi trước một bước, từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, bảo vệ rừng, an toàn hồ đập đến bố trí dân cư, thoát nước đô thị; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm, dữ liệu số và kỹ năng cộng đồng. Các quy hoạch và công trình hạ tầng cũng cần được xây dựng, nâng cấp với khả năng chống chịu thiên tai ở cấp độ cao.

Trước mắt, để công tác phòng chống thiên tai phát huy hiệu quả cao nhất, các bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương rà soát, cập nhật kịch bản ứng phó với các loại hình thiên tai bảo đảm chi tiết, khả thi, phù hợp với đặc thù từng vùng, từng địa bàn, từng khu dân cư có nguy cơ cao. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu, nhất là các đập, hồ chứa, đê điều, công trình thủy lợi… Phải có phương án xử lý sự cố ngay từ giờ đầu. Các địa phương phải tích hợp công tác phòng chống thiên tai vào kịch bản điều hành tăng trưởng năm 2026. Có phương án cụ thể duy trì hoạt động và phục hồi nhanh các lĩnh vực trọng yếu khi thiên tai xảy ra, không để sản xuất, kinh doanh bị đình trệ kéo dài.

Về lâu dài, cần tạo nền tảng căn bản để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống thiên tai, phòng thủ dân sự, tài nguyên nước, đê điều, đầu tư công, bảo hiểm, cứu hộ, cứu nạn. Đồng thời ưu tiên đầu tư công trung hạn cho công tác phòng ngừa, giảm rủi ro thiên tai, nhất là các công trình hồ đập, đê điều, thoát lũ, chống sạt lở, bố trí dân cư an toàn, cảnh báo sớm và hạ tầng chống chịu.

Cùng với đó, cần phát triển các công cụ tài chính xử lý rủi ro thiên tai như bảo hiểm nông nghiệp, tín dụng phục hồi sinh kế, trái phiếu xanh, hợp tác công tư. Tất cả giải pháp nêu trên đều hướng tới mục tiêu đến năm 2030 xây dựng năng lực đáp ứng yêu cầu phòng chống, ứng phó với thiên tai, nhất là ở cấp xã, trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu số, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và nền kinh tế.

Có thể bạn quan tâm

Rừng ngập mặn ở Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau. (Ảnh: Đức Tùng)

Phân cấp cho địa phương cấp tín chỉ carbon trong nước

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 396/2026/NĐ-CP ngày 26/10/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Đáng chú ý là phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các thủ tục đăng ký dự án, cấp tín chỉ carbon theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Ngập lụt ở xã Nam Dương, Bắc Ninh (Ảnh: NAM PHONG)

Bài 1: Nhận biết và chủ động thích ứng

Việt Nam có nhiều ngành kinh tế chịu sự tác động trực tiếp của khí hậu. Vì vậy, việc xây dựng những kịch bản biến đổi khí hậu không phải để dự đoán hay dự báo, mà là cách chủ động ứng phó trước những diễn biến khó lường của thời tiết và tác động có thể xảy ra đối với hệ sinh thái, con người và nền kinh tế.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/11/2026: Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ mưa rải rác, Nam Bộ chiều tối có dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/11/2026: Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ mưa rải rác, Nam Bộ chiều tối có dông

Hôm nay, mưa dông tại Bắc Bộ có xu hướng giảm khi không khí lạnh và vùng hội tụ gió trên cao suy yếu. Thanh Hóa đến Huế có mưa rào rải rác, trong khi Duyên hải Nam Trung Bộ mưa tập trung nhiều hơn vào chiều tối. Cao nguyên Trung Bộ duy trì thời tiết tương đối ổn định, còn Nam Bộ tiếp tục có mưa dông rải rác vào chiều và tối.

Nắng nóng tại Thủ đô Hà Nội. (Ảnh: Minh Duy)

Tháng 10 nóng nhất trong hơn sáu thập kỷ

Nhiệt độ trung bình cả nước trong tháng 10 đạt 26,3°C, cao nhất trong chuỗi số liệu quan trắc tháng 10 kể từ năm 1961. Dự báo ba tháng tới, nền nhiệt tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm; Trung Bộ có nguy cơ thiếu hụt lượng mưa ngay trong mùa mưa, trong khi rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 2/11/2026: Mưa dông diện rộng tại Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối có mưa rào

[Video] Dự báo thời tiết ngày 2/11/2026: Mưa dông diện rộng tại Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối có mưa rào

Thời tiết ngày mới có sự phân hóa giữa các khu vực. Bắc Bộ nhiều mây, xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to. Trung Bộ ban ngày phổ biến mưa vài nơi, riêng chiều tối, mưa dông có xu hướng gia tăng tại một số khu vực. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ban ngày có nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 2/11/2026: Bắc Bộ chuyển mưa, Trung Bộ chiều tối mai có mưa dông gia tăng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 2/11/2026: Bắc Bộ chuyển mưa, Trung Bộ chiều tối mai có mưa dông gia tăng

Đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Trung Bộ đêm và ngày mai phổ biến mưa vài nơi, riêng chiều tối mai, mưa dông có xu hướng gia tăng tại một số khu vực. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ban ngày có nắng, chiều tối và đêm có mưa dông rải rác.

Mùa nước nổi 2026 tại tỉnh An Giang nước rút nhanh tại một số khu vực. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất

Trước diễn biến mùa nước nổi năm 2026 có nhiều biến động, nước rút nhanh tại một số khu vực và nguy cơ ảnh hưởng El Nino mùa khô năm 2026-2027, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất, không chủ quan trước tình hình nguồn nước hiện tại.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

Hôm nay, Bắc Bộ ngày nắng, nhưng từ đêm nay không khí lạnh mới tăng cường khiến mưa rào và dông trở lại. Các tỉnh Trung Bộ thời tiết ổn định, trời nắng nhiều, riêng Duyên hải Nam Trung Bộ chiều tối có mưa rào, dông vài nơi. Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào, dông rải rác vào chiều tối.

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

Những ngày qua, TP Hồ Chí Minh xuất hiện thời tiết nắng oi bức, nhiệt độ buổi trưa dao động từ 32 đến 33 độ C. Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, khu vực đang bước vào thời kỳ chuyển mùa, mưa giảm dần. Theo dự báo, khoảng tuần thứ hai tháng 11, Nam Bộ sẽ kết thúc mùa mưa, sớm hơn trung bình nhiều năm từ 10 đến 15 ngày.

 (Ảnh thiết kế có yếu tố AI)

Cây xanh đô thị, từ trang trí cảnh quan đến hệ sinh thái sống của thành phố

Cây xanh là một phần tất yếu của quy hoạch đô thị, mang nhiều ý nghĩa cả về mặt cảnh quan lẫn môi trường. Sau những tranh cãi liên quan đến các loại cây trồng trong đô thị, Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Kiến trúc sư Ngô Quyết Tiến, Giảng viên Trường khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Xã Duy Nghĩa tổ chức tập huấn kỹ năng phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. (Ảnh: LÊ ANH QUÂN-ĐỖ VẠN)

Đà Nẵng: Sẵn sàng phương án ứng phó mưa bão

Mùa mưa bão năm nay, thành phố Đà Nẵng chủ động xây dựng phương án ứng phó lũ quét, sạt lở đất ở miền núi và ngập lụt tại các khu vực xung yếu. Đồng thời, lực lượng chức năng chủ động chuẩn bị phương tiện, tập huấn phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn để sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống xảy ra.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

Hôm nay 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ giảm mưa nhanh khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Một số nơi tại Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn có mưa vào buổi sáng. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến có nắng trong ngày, riêng Nam Bộ cần đề phòng mưa dông vào chiều tối, cục bộ có nơi mưa to.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

Đêm 30 và ngày 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ có sự chuyển biến rõ rệt khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Tuy nhiên, Quảng Ninh và Hải Phòng vẫn có nguy cơ mưa to cục bộ trong đêm. Tại Nam Bộ, mưa dông tiếp tục xuất hiện vào chiều tối, một số nơi có mưa to.