Bất thường 9 tỷ giao dịch trên TMĐT
Báo cáo từ Tổng cục Thuế mới công bố cho biết, Cổng thông tin TMĐT đến nay đã ghi nhận 333 sàn giao dịch TMĐT thực hiện việc cung cấp thông tin, trong đó có nhiều sàn chiếm thị phần lớn như Shopee, Lazada, Sendo, Voso, Tiki…
Cụ thể, theo thông tin của các sàn cung cấp thì trong quý IV/2022 có 159.218 cá nhân và 31.882 tổ chức có hoạt động kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT, với 50,7 triệu lượt giao dịch và tổng giá trị giao dịch đạt 15.272 tỷ đồng. Trong quý đầu năm 2023 có 64.327 cá nhân và 22.840 tổ chức kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT, với 9 tỷ lượt giao dịch và tổng giá trị giao dịch là 11.478 tỷ đồng.
Nếu tính bình quân thì trong quý IV/2022, giá trị giao dịch của một đơn hàng đạt hơn 301.000 đồng. Tuy nhiên, quý I/2023, số lượt giao dịch tăng gấp 177 lần nhưng giá trị giao dịch bình quân lại giảm xuống hơn 300 lần, chỉ còn khoảng 1.200 đồng/đơn hàng. Con số này khiến nhiều chuyên gia cho là bất thường.
Trao đổi ý kiến với PV, chị Bùi Thu Châu, bán hàng trên sàn TMĐT Lazada cho biết: Hiện nay các cá nhân, tổ chức bán hàng trên sàn TMĐT có sử dụng công cụ để làm tăng lượt giao dịch như một chiêu quảng cáo. Ngoài ra, người bán hàng cũng có dấu hiệu làm giảm doanh thu để giảm số thuế phải nộp.
Cụ thể, chủ gian hàng tự đăng đơn ảo (tự đặt hàng, giao hàng cho mình và người thân) để tăng lượt tương tác nhằm cạnh tranh hút khách và nhận đánh giá gian hàng nhiều sao.
“Người bán hàng trên sàn TMĐT thời gian đầu mới lập gian hàng thường dùng cách đặt đơn ảo, hạ giá sập sàn để cạnh tranh, lấy đánh giá được yêu thích nên doanh thu không phản ánh đúng thực tế kinh doanh, lợi nhuận thấp. Thí dụ, một số gian hàng mỹ phẩm, quần áo trên sàn TMĐT chấp nhận bán rẻ hơn cửa hàng tới 40-50% để “hút khách”, bỏ ngắn nuôi dài, chịu lỗ để xây dựng gian hàng mạnh rồi tăng giá sau. Vì vậy, khi cơ quan thuế căn cứ trên doanh thu yêu cầu nộp thuế, người bán hàng như chúng tôi méo mặt”, chị Châu nói.
Lâu nay, ngành thuế cũng thừa nhận TMĐT là lĩnh vực thất thoát thuế khá lớn, cơ quan thuế chưa kiểm soát được hết hoạt động kinh doanh mua bán cũng như doanh thu thực tế của nhiều cá nhân, tổ chức.
Vì vậy, các chuyên gia cho rằng, điều này đặt ra vấn đề ngành thuế cần có sự kiểm tra lại các thông tin từ báo cáo của các sàn TMĐT. Từ đó công khai xem liệu có vấn đề gì sai sót hay không, có chuyện giấu doanh thu để trốn thuế hay không? Khi có những trường hợp sai phạm bị xử lý, truy thu thuế thì phải công khai rộng rãi để mang tính răn đe các hành vi tương tự có thể xảy ra.
Tiếp tục rà soát, truy thu
Nhận thấy, thông tin về giao dịch và giá trị hàng hóa giao dịch chưa tương xứng với thực tế, Tổng cục Thuế đã rà soát và phát hiện có sự bất thường.
Bà Tạ Thị Phương Lan, Phó Vụ trưởng Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, cá nhân, dẫn chứng: Công ty CP Cooky có mã số thuế 0314498604 có số lượt giao dịch trong quý IV/2022 là 40.247 lượt trong khi quý I/2023 là hơn 9,034 tỷ lượt, chênh lệch lớn bất thường, gấp 225 lần số lượt giao dịch trong quý IV/2022.
“Sau khi rà soát, chúng tôi nhận thấy Công ty CP Cooky khi gửi thông tin đến cơ quan thuế đã nhầm lẫn gửi con số lên đến hơn 9 tỷ giao dịch. Đây là lỗi do phía sàn cung cấp thông tin không chính xác, dẫn đến dữ liệu của cơ quan thuế không đúng”, lãnh đạo Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân cho biết. Do đó, cơ quan thuế thông báo cho các sàn để điều chỉnh lại thông tin, bắt đầu từ quý sau, dữ liệu gửi sẽ phải chính xác hơn.
Như vậy, theo tính toán của Tổng cục Thuế, sau khi trừ đi số liệu kê khai không chính xác của Công ty CP Cooky, số lượt giao dịch qua các sàn TMĐT quý I/2023 chỉ còn khoảng 47 triệu lượt.
Bên cạnh đó, theo quy định tại Nghị định 91, chỉ các sàn TMĐT có chức năng đặt hàng trực tiếp mới phải cung cấp thông tin doanh thu. Còn các sàn không có chức năng đặt hàng trực tiếp thì không phải cung cấp doanh thu.
“Do vậy, khi sử dụng giá trị giao dịch trên sàn để chia cho tổng số lượt giao dịch của tất cả các sàn là không phù hợp, vì chia cho cả những sàn không cung cấp doanh thu cho cơ quan thuế. Nếu muốn chia bình quân giao dịch thì chỉ chia cho các sàn có chức năng đặt hàng trực tuyến”, đại diện Tổng cục Thuế thông tin thêm.
Hoạt động TMĐT vẫn đang là xu thế diễn ra mạnh ở Việt Nam. Tình trạng cá nhân, tổ chức kinh doanh trên mạng nhưng không khai báo, giấu bớt doanh thu… có thể diễn ra. Trong khi giao dịch TMĐT sẽ ngày càng nhiều với giá trị càng lớn nên dư địa về nguồn thu thuế cũng sẽ cao.
Chuyên gia ngành thuế, Ths Vũ Quốc Chinh cho rằng, việc kiểm soát được doanh thu của hoạt động TMĐT là quan trọng nhất. Ngành thuế có thể sử dụng thông tin từ các sàn TMĐT, kết hợp với thông tin từ các đơn vị giao hàng. Đặc biệt cần nghiên cứu sử dụng công cụ như trí tuệ nhân tạo để tìm kiếm, sàng lọc thông tin giao dịch trên mạng theo các tiêu chí về nhóm hàng, địa bàn…
“Xu hướng kinh doanh trên mạng là tất yếu và sẽ trở nên phổ biến hơn nữa. Thực tế đó có thể sẽ phát sinh ra các hành vi trốn thuế, lách thuế … mà cơ quan quản lý phải tính đến để giảm tình trạng hụt thu”, ông Vũ Quốc Chinh chia sẻ.
Bà Tạ Thị Phương Lan cho biết, trường hợp các sàn cung cấp thông tin không đúng và thậm chí dẫn đến tiếp tay cho tổ chức, cá nhân trên sàn trốn thuế thì họ sẽ liên đới chịu trách nhiệm.
Cũng theo bà Lan, các sàn TMĐT đều phải có trách nhiệm lưu giữ thông tin của các cá nhân kinh doanh trên sàn. Ngoài việc phải phối hợp với cơ quan thuế trong quản lý thu thuế, thì họ còn phải có trách nhiệm trong quản lý tiêu dùng, tránh hàng giả, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vì vậy, trách nhiệm của sàn rất lớn trong việc cung cấp thông tin, lưu giữ thông tin cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý nhà nước khác.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, thông tin các sàn TMĐT cung cấp vẫn chưa đầy đủ. Nguyên nhân là do trong một thời gian dài họ chưa phải thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý nhà nước khác thường xuyên liên tục, dẫn đến việc lưu giữ thông tin chưa tốt và cung cấp thông tin chưa được xác thực và đầy đủ.
Đại diện Tổng cục Thuế cho biết, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp Bộ Công thương để có những giải pháp yêu cầu các sàn TMĐT chấn chỉnh ngay việc lưu giữ thông tin để có thông tin xác thực cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước.
