Kiến nghị không chỉ phản ánh những trăn trở từ một địa phương còn nhiều khó khăn, mà còn chạm tới vấn đề có ý nghĩa nền tảng trong quá trình phát triển đất nước: Làm sao để tăng trưởng kinh tế luôn song hành với tiến bộ và công bằng xã hội.
Hoàn thiện chính sách theo hướng bao trùm và công bằng
Trả lời kiến nghị của cử tri Gia Lai, Bộ Y tế cho biết, thời gian qua, hệ thống chính sách trợ giúp xã hội đối với các đối tượng bảo trợ xã hội và các nhóm dễ bị tổn thương đã được Nhà nước quan tâm xây dựng, hoàn thiện theo hướng bao trùm, công bằng, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, gắn với tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng và mức sống của người dân.
Nếu như năm 2012, cả nước mới có khoảng 2,4 triệu người hưởng trợ giúp xã hội hằng tháng thì đến năm 2025, con số này đã tăng lên khoảng 4,5 triệu người, tương đương 4,5% dân số. Tổng ngân sách chi trả trợ giúp xã hội hằng năm đạt khoảng 40 nghìn tỷ đồng. Đây là nguồn lực không nhỏ trong điều kiện ngân sách còn nhiều khó khăn, song cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc không để các nhóm yếu thế bị bỏ lại phía sau.
Trong bối cảnh nền kinh tế còn đối mặt nhiều thách thức, ngân sách nhà nước chịu áp lực lớn từ nhu cầu đầu tư phát triển, việc bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm yếu thế càng đòi hỏi cách tiếp cận bài bản, bền vững và nhân văn hơn. Thực tế cho thấy, những năm qua, hệ thống chính sách trợ giúp xã hội đã và đang có những bước chuyển tích cực, từng bước mở rộng diện bao phủ, nâng mức hỗ trợ và tiến gần hơn tới đời sống của người dân.
Theo Bộ Y tế, một trong những điểm nhấn quan trọng của chính sách trợ giúp xã hội là việc điều chỉnh tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội. Từ năm 2007 đến nay, Chính phủ đã 5 lần ban hành văn bản điều chỉnh tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội cho các đối tượng bảo trợ xã hội. Việc nâng mức chuẩn lên 500.000 đồng/tháng và duy trì đầy đủ các chính sách trợ cấp hiện hành, theo Bộ Y tế, thể hiện nỗ lực rất lớn của Chính phủ trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn hẹp.
Không chỉ dừng lại ở trợ cấp tiền mặt, các đối tượng bảo trợ xã hội còn được Nhà nước bảo đảm nhiều chế độ hỗ trợ khác từ ngân sách. Theo quy định hiện hành, họ được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng với mức từ 1 đến 2,5 lần chuẩn trợ giúp xã hội; được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh; được hỗ trợ chi phí giáo dục, học tập; và được hỗ trợ chi phí mai táng khi qua đời với mức thấp nhất bằng 20 lần chuẩn trợ giúp xã hội.
Đặc biệt, trong những tình huống rủi ro như thiên tai, dịch bệnh hoặc sự cố bất khả kháng, các đối tượng này còn được hưởng chính sách trợ giúp xã hội khẩn cấp, bao gồm hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm, hỗ trợ kinh phí sửa chữa hoặc làm mới nhà ở, hỗ trợ chi phí điều trị bệnh và mai táng theo quy định.
Với những trường hợp không có người chăm sóc, Nhà nước thực hiện chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng hoặc tại các cơ sở trợ giúp xã hội, đồng thời hỗ trợ chi phí cho người trực tiếp chăm sóc. Đây là những “lưới an sinh” cơ bản nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với những phận người yếu thế trong xã hội.
Hà Nội chủ động “nâng chuẩn” an sinh
Tại một xã vùng ven Hà Nội, bà Nguyễn Thị Hòa, 72 tuổi, sống một mình sau khi chồng mất nhiều năm, từng không ít lần lo lắng mỗi khi trái gió trở trời. “Tuổi cao, bệnh tật nhiều mà không có bảo hiểm y tế (BHYT) thì đi viện là cả một nỗi lo. Nhiều khi đau yếu, tôi cũng chỉ dám mua thuốc ngoài hiệu”, bà Hòa chia sẻ.
Từ khi thành phố Hà Nội triển khai chính sách hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho người cao tuổi từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi chưa có thẻ BHYT, bà Hòa được cấp thẻ BHYT miễn phí. “Giờ ốm đau đi khám không còn sợ tốn kém nữa. Tôi có bệnh nền vừa huyết áp lại tiểu đường nhưng được bác sĩ theo dõi thường xuyên, tôi yên tâm hơn nhiều”, bà nói.
Không chỉ với người cao tuổi, nhiều lao động tự do, người làm nông nghiệp có mức sống trung bình cũng đang dần được “kéo” vào lưới an sinh nhờ các chính sách hỗ trợ bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện và BHYT. Với họ, mỗi tấm thẻ BHYT không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính, mà còn là cảm giác được Nhà nước quan tâm, bảo vệ.
Theo Nghị quyết số 19/2025/NQ-HĐND, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch triển khai việc hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện và BHYT cho các đối tượng chính sách xã hội trên địa bàn. Đối tượng thụ hưởng được xác định khá rộng, bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ vừa thoát nghèo; người cao tuổi; người khuyết tật nhẹ; người dân tộc thiểu số; học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình; và người tham gia BHXH tự nguyện theo quy định nhưng không thuộc diện bắt buộc.
Điểm đáng chú ý là ngoài mức hỗ trợ theo quy định chung của Chính phủ, Hà Nội chủ động sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ thêm. Cụ thể, thành phố hỗ trợ thêm 50% mức đóng BHXH tự nguyện đối với người thuộc hộ nghèo; 60% đối với hộ cận nghèo; và 10% đối với một số nhóm đối tượng khác. Về BHYT, thành phố hỗ trợ 100% mức đóng cho nhiều nhóm yếu thế, trong đó có người cao tuổi, người khuyết tật nhẹ, người dân tộc thiểu số chưa có thẻ BHYT; đồng thời hỗ trợ thêm 30% mức đóng BHYT cho người làm nông nghiệp có mức sống trung bình.
Theo một lãnh đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội, việc “nâng chuẩn” an sinh từ ngân sách địa phương thể hiện quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm. “An sinh xã hội không chỉ là chi tiêu, mà là đầu tư cho sự ổn định xã hội lâu dài. Khi người dân có BHYT, có BHXH, họ yên tâm hơn để lao động, sản xuất và gắn bó với địa phương”, vị này nhấn mạnh.
Từ kiến nghị cử tri đến chính sách bền vững
Đối với các kiến nghị liên quan đến người có công, người nghèo ở vùng đặc biệt khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số, Bộ Y tế cho biết đây là các chính sách thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành chuyên trách theo phân công của Chính phủ. Tuy nhiên, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan trong việc triển khai các chính sách chăm sóc sức khỏe, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế cho các nhóm đối tượng này theo quy định của pháp luật. Bộ Y tế khẳng định, trong thời gian tới, chính sách trợ giúp xã hội sẽ tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh theo lộ trình cải cách tiền lương và biến động giá cả, bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Từ kiến nghị của cử tri Gia Lai đến những chính sách cụ thể đang được triển khai tại Hà Nội cho thấy một điểm chung: an sinh xã hội ngày càng được tiếp cận theo hướng bao trùm hơn, linh hoạt hơn và sát thực tiễn hơn. Dù vẫn còn những khó khăn về nguồn lực và tổ chức thực hiện, nhưng việc mở rộng diện thụ hưởng, nâng mức hỗ trợ và đa dạng hóa chính sách đang giúp khoảng cách giữa nghị trường và đời sống người dân ngày càng được rút ngắn.
