Châu Âu khẩn trương ứng phó nạn cháy rừng

Trước diện tích rừng bị thiêu rụi ở mức kỷ lục và lượng phát thải CO2 lớn chưa từng có, các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đang khẩn trương phối hợp ứng phó thông qua một cơ chế đặc biệt của liên minh này.

Cháy rừng diễn ra dữ dội tại Tây Ban Nha. Ảnh: REUTERS
Cháy rừng diễn ra dữ dội tại Tây Ban Nha. Ảnh: REUTERS

Một triệu ha rừng bị phá hủy

Theo dữ liệu của Ủy ban châu Âu (EC), năm 2025 nhiều khả năng là năm nóng nhất lịch sử với nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C so thời kỳ tiền công nghiệp. Nhiệt độ cao kỷ lục kéo theo nguy cơ cháy rừng gia tăng. Tháng 8 vừa qua chứng kiến hàng loạt vụ cháy lớn bùng phát tại Nam Âu, trong bối cảnh nắng nóng kéo dài và gay gắt đã đẩy nền nhiệt ở nhiều nước thuộc khu vực Địa Trung Hải và Balkan vượt ngưỡng 40°C. Thảm thực vật khô hạn sau nhiều đợt nắng nóng, nhất là tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, càng khiến lửa lan nhanh và dữ dội hơn.

Theo số liệu từ Hệ thống thông tin cháy rừng châu Âu (EFFIS), tính từ đầu năm đến nay, các vụ cháy rừng tại 22 trong tổng số 27 nước thành viên EU đã thiêu rụi hơn 1 triệu ha rừng, con số cao nhất kể từ khi có số liệu thống kê năm 2006. Các vụ cháy rừng đã phát thải lượng khí CO2 khổng lồ lên tới 35 triệu tấn, mức kỷ lục vào thời điểm này.

Tại Bồ Đào Nha, vụ cháy rừng tại khu vực Piodao, miền trung nước này, kéo dài 11 ngày, thiêu rụi hơn 64.000 ha đất. Tính từ đầu năm, “giặc lửa” đã phá hủy hơn 250.000 ha rừng trên toàn lãnh thổ quốc gia nằm trên bán đảo Iberia này. Chính phủ Bồ Đào Nha đã phải kích hoạt Cơ chế bảo vệ dân sự (UCPM) của EU. Sau khi kích hoạt UCPM, Bồ Đào Nha nhận được nhiều sự hỗ trợ của các nước EU, gồm máy bay chữa cháy từ Pháp, Hy Lạp, cùng lực lượng cứu hỏa từ Estonia và Malta.

Ở nước láng giềng Tây Ban Nha, các vụ cháy rừng bùng phát từ đầu năm đến nay, đặc biệt tại khu vực phía tây nước này, đã thiêu rụi hơn 400.000 ha. Tây Ban Nha cũng phải lần đầu kích hoạt UCPM, để kêu gọi sự hỗ trợ của các quốc gia EU. Trong tháng 8 vừa qua, Pháp ghi nhận vụ cháy rừng lớn nhất kể từ năm 1949 tại vùng Occitania ở phía nam và sau đó lan rộng 16.000 ha, khiến một người thiệt mạng và 25 người bị thương. Hơn 2.000 lính cứu hỏa được huy động. Dù Pháp không kích hoạt UCPM, nhưng Slovakia đã chủ động triển khai lực lượng cứu hỏa của mình để hỗ trợ Pháp từ ngày 16 đến 31/8.

Nỗ lực ứng phó cháy rừng

Các quốc gia thành viên có thể đề nghị hỗ trợ thông qua UCPM của EU, vốn được thiết lập nhằm tăng cường hợp tác trong ứng phó thảm họa tự nhiên hoặc nhân đạo. Tính đến cuối tháng 8, cơ chế này đã được kích hoạt 16 lần trong mùa cháy rừng năm nay, vốn thường xảy ra từ tháng 6 đến tháng 9. Theo EC, con số này ngang bằng với tổng số lần cơ chế được kích hoạt trong cả năm 2024. Cơ chế UCPM của EU vẫn đang hoạt động hết công suất để khống chế các đám cháy ở hầu hết khu vực Nam Âu.

Tại Hy Lạp, trong mùa cháy rừng năm nay, 323 lính cứu hỏa từ nhiều quốc gia châu Âu đã được triển khai tại Athens, Thessaloniki và Patras theo cơ chế UCPM. Hy Lạp cũng đã hai lần kích hoạt cơ chế này và đồng thời hỗ trợ nhiều quốc gia khác như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Cộng hòa Síp... Tình hình tương tự tại một số quốc gia khác như Bulgaria và Albania (hiện trong tiến trình đàm phán gia nhập EU), buộc chính quyền các nước phải huy động cao nhất lực lượng tham gia chữa cháy.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cam kết hỗ trợ Tây Ban Nha và các nước thành viên khác trong liên minh khắc phục hậu quả, trong đó có thể huy động Quỹ hỗ trợ đoàn kết của EU. Để giúp người dân và lực lượng cứu hỏa có thể ứng phó hiệu quả trước thực tế cháy rừng ngày càng thường xuyên, theo Chủ tịch EC, điều quan trọng là nâng cao nhận thức cộng đồng về cách bảo đảm an toàn, đồng thời trang bị cho lực lượng cứu hỏa kiến thức và công cụ cần thiết. Nhiều nước cũng đang tăng cường các biện pháp phòng ngừa. Bulgaria huy động thêm lực lượng vào những ngày có nguy cơ cao. Sau thảm họa cháy rừng lịch sử năm 2022, Slovenia đã thành lập Trung tâm huấn luyện và cứu hộ chuyên biệt tại thị trấn Sezana với sự hỗ trợ tài chính của EU.

Công nghệ cũng được xem là yếu tố quyết định. Tại công trình Pont du Gard của Pháp, công trình dẫn nước được xây dựng từ thời La Mã, hơn 120 thiết bị cảm biến kết nối vệ tinh vừa được lắp đặt để đo áp suất khí quyển, nhiệt độ, độ ẩm, đồng thời phát hiện sớm biến động không khí, khí CO2 hoặc bụi mịn. Dự án này do Công ty Dryad của Đức phát triển. Đến cuối giai đoạn thử nghiệm, dự án sẽ có từ 10.000 đến 13.000 cảm biến được lắp đặt, sẵn sàng đưa vào sử dụng vào đầu mùa hè năm 2026, qua đó giúp tăng khả năng dự báo cháy rừng.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh trong vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Ảnh: NHÀ HÁT TUỔI TRẺ

Thúc đẩy sân khấu Việt hội nhập

Tối 7/10 vừa qua, vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ được trình diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, trước khi đến Paris (Pháp) trong khuôn khổ Tuần Sân khấu Việt Nam (Vietnam en scène) tại Pháp năm 2026. Chương trình giới thiệu diện mạo sân khấu Việt Nam giàu bản sắc, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác nghệ thuật giữa hai quốc gia.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Ba nhà khoa học được vinh danh ở Giải Nobel Y sinh năm 2026. Ảnh: REUTERS

Sôi động mùa Nobel 2026

Mùa Nobel 2026 vừa chính thức khởi động từ ngày 5/10 vừa qua với những chủ nhân đầu tiên được xướng tên ở lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học. Các công trình được vinh danh tiếp tục mở rộng những giới hạn của khoa học như giải mã hoạt động não bộ hay khám phá những tín hiệu từ vũ trụ…

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Gaza bị tàn phá nặng nề do xung đột. Ảnh: REUTERS

Hướng tới ngừng bắn lâu dài ở Gaza

Ngày 7/10/2023, nhóm vũ trang Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 con tin. Israel đáp trả bằng cuộc chiến ở Gaza, khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong thông điệp nhân 3 năm xảy ra xung đột, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh, tội ác đó không được phép lặp lại, các bên liên quan cần nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Hội nghị ICCOS-2026 tại Phnom Penh. Ảnh: NEW ASIA

Còn đó nỗi nhức nhối

Bất chấp những nỗ lực triệt phá thời gian qua, nạn lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới vẫn không ngừng mở rộng, biến dạng và tinh vi hơn. Khi tội phạm đã vận hành như một “nền kinh tế” toàn cầu, cuộc chiến chống tội phạm không thể chỉ dừng ở từng vụ án, từng đường dây, mà phải nhằm phá vỡ cả hệ sinh thái đứng phía sau.

Hiện trường vụ xả súng ở thành phố Durban. Ảnh: REUTERS

Bài toán an ninh tại Nam Phi

Chỉ trong vòng một tuần, gần 40 người đã thiệt mạng trong ba vụ xả súng hàng loạt tại Nam Phi. Vụ thảm sát một lần nữa phơi bày thách thức an ninh dai dẳng về sự hoành hành của tội phạm có tổ chức mà quốc gia này đang phải đối mặt.

Rừng ngập mặn tại đặc khu Côn Đảo (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH

Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương

Các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy thường được gọi là khu vực "carbon xanh dương", đang trở thành một trong những trọng tâm chiến lược trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. Tuy nhiên, việc huy động tài chính và phát triển cơ chế cấp vốn cho các dự án này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về pháp lý và kỹ thuật.

Quân đội Mỹ hoàn tất rút quân khỏi Iraq. Ảnh: NBCNEWS

Bước chuyển trong quan hệ Mỹ-Iraq

Ngày 30/9, toàn bộ lực lượng Mỹ và các nước hoàn tất rút quân, chấm dứt sứ mệnh của liên minh quốc tế do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq. Sự kiện này cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quan hệ Mỹ-Iraq, từ hợp tác quân sự sang đối tác kinh tế dài hạn, cũng như trong hợp tác an ninh giữa Iraq với NATO và các nước.

EU hướng tới quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội theo nhóm tuổi. Ảnh: CANVA

EU siết “hàng rào số” với trẻ em

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố Liên minh châu Âu (EU) dự kiến cấm trẻ em dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội, đồng thời quy định người dưới 15 tuổi chỉ được sử dụng các nền tảng mạng xã hội trong phạm vi giới hạn và có sự giám sát. Trước đó, những đề xuất áp một lệnh cấm “cứng” chưa nhận được sự thống nhất của tất cả các quốc gia thành viên.

Ethiopia đang hướng tới mục tiêu trồng 50 tỷ cây xanh vào năm 2030. Ảnh: AP

Ethiopia nỗ lực phủ xanh đất nước

Sau nhiều thập kỷ rừng bị tàn phá, Ethiopia đang khuyến khích người dân tham gia trồng cây trên quy mô lớn nhằm phục hồi những vùng đất suy thoái, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Biếm họa: AHMED RAHMA

Giận cá chém thớt

Phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận của Đại hội đồng LHQ khóa 81 hồi cuối tuần qua, Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam bày tỏ lo ngại về “khoảng trống an ninh" nếu Lực lượng lâm thời LHQ tại Lebanon (UNIFIL) rút quân khỏi miền nam nước này mà không có lực lượng thay thế.

Giới chức Pháp phát hiện người di cư trên xuồng bơm hơi. Ảnh: PA

Làn sóng nhập cư trái phép qua Eo biển Manche

Theo Bộ Nội vụ Anh, trong ngày 23/9, tổng cộng 781 người đã đến Anh bằng tuyến đường vượt Eo biển Manche trên 10 chiếc xuồng bơm hơi. Đây là số người di cư cao nhất qua Manche trong một ngày kể từ đầu năm 2026 trong bối cảnh tuyến đường biển này tiếp tục diễn biến phức tạp.

Hai nhà lãnh đạo Trung Quốc (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Nhà Trắng. Ảnh: XINHUA

Tầm nhìn ổn định chiến lược Trung - Mỹ

Chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuần trước là cuộc gặp thứ hai giữa lãnh đạo hai nước trong năm nay, sau Hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh tháng 5 vừa qua. Cuộc trao đổi sâu rộng ở Washington D.C đã tạo định hướng mới cho quan hệ song phương, qua đó củng cố tầm nhìn về quan hệ Trung-Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược dựa trên sự tôn trọng, công bằng và có đi có lại.