Chạm vào lịch sử

Công nghệ cùng cách trình chiếu, sắp đặt, trưng bày sáng tạo đã đưa khách thưởng lãm hòa vào những thời khắc đáng nhớ của lịch sử.

Các em thiếu nhi tham gia chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại Hội trường Thống Nhất. Ảnh: KHÁNH HIỆP
Các em thiếu nhi tham gia chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại Hội trường Thống Nhất. Ảnh: KHÁNH HIỆP

Công nghệ gia tăng trải nghiệm

Những ngày cuối tháng 8, Hội trường Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh) rộn ràng bước chân. Dòng người nối dài vào dinh, đắm mình trong không gian lịch sử đặc biệt. Với chiếc kính thực tế ảo do ban tổ chức chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” trang bị, người tham gia được quay về cột mốc quan trọng của đất nước, chứng kiến thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Công nghệ thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo giúp người xem “có mặt” tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, hòa vào dòng người trong dịp Tết Độc lập để cảm nhận rõ niềm tự hào.

Cùng hô vang, cùng vỗ tay và cùng rơi nước mắt, nhiều người không giấu được niềm xúc động ngay cả khi hành trình khám phá đã kết thúc. Nguyễn Anh Thư, sinh viên Trường đại học Sài Gòn và nhóm bạn đã xếp hàng nhiều giờ. “Nhờ công nghệ, tôi được 'xuyên không', vào vai một người dân Việt Nam đứng giữa Quảng trường Ba Đình nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 2/9 lịch sử. Mọi thứ thật đẹp, hào hùng và chân thật như đang diễn ra trong thực tế”, Thư chia sẻ.

Vài năm trở lại đây, TP Hồ Chí Minh đã tận dụng tối đa thế mạnh công nghệ trong nhiều chương trình phục dựng, tuyên truyền - giáo dục lịch sử hoặc trình diễn nghệ thuật kỷ niệm các dịp lễ quan trọng. Chương trình trình diễn nghệ thuật kết hợp công nghệ 3D Mapping nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026) đã biến mặt tiền trụ sở UBND thành phố trở thành sân khấu lớn với rất nhiều trải nghiệm. Loại hình trình diễn kết hợp giữa công nghệ và nghệ thuật thị giác trên nền chất liệu lịch sử, văn hóa truyền thống kết hợp yếu tố đương đại đưa khán giả chạm sâu vào từng khoảnh khắc rất riêng. Hiệu ứng hình ảnh trên không gian 3D sống động giúp mạch kể bằng ánh sáng trở nên thu hút, ấn tượng hơn.

Trước đó, nhờ sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, chương trình chính luận nghệ thuật “Bản trường ca hòa bình” tại điểm cầu Hội trường Thống Nhất cũng đã truyền tải trọn vẹn thông điệp ý nghĩa của sự kiện kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025). Các phóng sự chỉn chu kết hợp với hàng loạt tiết mục nghệ thuật đặc sắc như âm nhạc thính phòng, múa đương đại, biểu diễn thực cảnh, trình diễn ánh sáng 3D Mapping, laser, khói lửa, pháo hoa... thể hiện rõ những thời khắc thiêng liêng của cách mạng Việt Nam ngay tại di tích lịch sử Dinh Độc lập.

122.jpg
Một góc trưng bày tại triển lãm “Văn hóa ký ức” của nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp nhân kỷ niệm 81 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026). Ảnh: MỸ DUNG

Kết nối hiện vật với người xem

Tháng 6/2026, dự án “Nền tảng bảo tàng số và không gian lịch sử số Biệt động Sài Gòn - Gia Định” chính thức được triển khai. Theo ông Trần Trọng Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, dự án hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái lưu trữ, giới thiệu tư liệu lịch sử, hiện vật, cổ vật, di vật và kỷ vật trên nền tảng số theo các tiêu chuẩn hiện đại, đồng thời tạo lập bản sao số phục vụ công tác bảo tồn. Bên cạnh việc bổ sung thêm nhiều loại hình công nghệ hiện đại tại các di tích liên quan đến lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định, một bảo tàng trực tuyến sẽ được xây dựng nhằm giúp công chúng tiếp cận, tìm hiểu lịch sử một cách trực quan, sinh động và dễ dàng hơn.

Tận dụng công nghệ cũng là hướng đi mà ông Huỳnh Minh Hiệp, Phó chánh văn phòng Trung tâm UNESCO Nghiên cứu và Bảo tồn cổ vật Việt Nam chọn để đưa các triển lãm về chủ đề lịch sử, văn hóa đến thật gần với người trẻ hôm nay. Nhiều năm qua, trước và sau mỗi triển lãm, ông đều sử dụng các kênh truyền thông số đăng tải hình ảnh, câu chuyện về những hiện vật, tư liệu để giới thiệu rộng rãi đến cộng đồng. Thông tin hữu ích, độc đáo từ các bài viết, video trên nhiều nền tảng xã hội giúp nhà sưu tầm tiếp cận hiệu quả với người yêu văn hóa, lịch sử từ mọi miền đất nước.

Chỉ trong ba ngày, chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” do Đài Tiếng nói Việt Nam chỉ đạo, Báo điện tử VTC News phối hợp Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT tổ chức đã đón hơn 8.000 lượt khách tại TP Hồ Chí Minh trực tiếp tham quan, trải nghiệm. Người tham gia còn có thể viết lưu bút hoặc bưu thiếp gửi đến tương lai, sưu tập bộ thẻ giới thiệu các vị lãnh tụ, tướng lĩnh qua nhiều thời kỳ và nhận phần quà lưu niệm độc đáo là bản in phục dựng Tuyên ngôn Độc lập. Từ ngày 2 đến ngày 4/9 tới, chương trình sẽ được đưa đến Đà Nẵng.

Với triển lãm “Văn hóa ký ức” tổ chức nhân kỷ niệm 81 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, ông cũng chọn mạng xã hội làm kênh lan tỏa, quảng bá thông tin. Gần 100 hiện vật dày công tìm kiếm, sưu tầm hàng chục năm qua được Huỳnh Minh Hiệp trưng bày theo từng lát cắt lịch sử nhằm mang đến góc nhìn khái quát cho khách tham quan. “Triển lãm diễn ra từ ngày 31/8 đến hết ngày 5/9 nhưng trước đó, tôi đã chọn lọc câu chuyện về các hiện vật đặc biệt và liên tục chia sẻ, cập nhật trên không gian mạng. Tôi muốn khi đến tham quan, mọi người đã nắm những thông tin cơ bản về hiện vật để hiểu sâu sắc hơn mạch chuyện”, ông Hiệp cho hay.

Những tờ báo gốc số đặc biệt kỷ niệm Ngày Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 có tuổi đời trên dưới 50 năm như Báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi trẻ… được ông Hiệp đóng khung, trưng bày trang trọng tại khu vực trung tâm triển lãm. Kế đó là bộ tiền xu và tiền giấy đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1945. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên ông công bố bộ ảnh gốc quý hiếm gồm hơn 20 ảnh đen trắng khổ 5x7cm chụp lại quang cảnh phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì vào ngày 3/9/1945. Bộ ảnh của Ban Công tác Số 8, thuộc Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam Bộ.

Có thể bạn quan tâm

Nhận thức mới về “tài sản số”

Nhận thức mới về “tài sản số”

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia và bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển kinh tế số, các yếu tố như dữ liệu số và tài sản số đang từng bước trở thành nguồn lực chiến lược. Dù vậy, khái niệm “tài sản số” hiện vẫn còn tương đối mới mẻ, dễ bị nhầm lẫn hoặc đồng nhất với tiền mã hóa đơn thuần. Sự thiếu hụt về thông tin đa chiều khiến không ít người tiếp cận lĩnh vực này với tư duy phong trào, tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý và tài chính.

Họa sĩ Nguyễn Bỉnh Sơn bên tác phẩm của mình.

“Lạ hóa” cây đa từ sơn mài truyền thống

Chắc tay với kỹ thuật sơn mài truyền thống, Nguyễn Bỉnh Sơn luôn hướng đến tìm tòi cách tạo hình, biểu đạt với những gam màu phá cách, khai thác tính mới lạ, độc đáo cho nghệ thuật sơn mài. Những cây đa của anh đủ màu sắc nhưng vẫn mang đến người xem sự đồng điệu hay đi xa hơn với những khung cảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng.

Nơi nơi sáng đèn dịp lễ

Nơi nơi sáng đèn dịp lễ

Những ngày cuối tuần qua, chào mừng 81 năm độc lập, khắp ba miền cùng lúc diễn ra các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch. Tại Hải Phòng chiều tối thứ sáu (28/8), Lễ khai mạc Phố đi bộ, ẩm thực và các hoạt động phát triển kinh tế ban đêm diễn ra tại khu vực Dải vườn hoa Trung tâm và Nhà hát thành phố. Chương trình sẽ diễn ra vào tối thứ 6 và thứ 7 hàng tuần, mang đến cho người dân, du khách những trải nghiệm đặc sắc khi đến với thành phố Cảng.

Các biển hiệu mang nhiều thứ tiếng trên một tòa nhà. Ảnh: K.MINH

Giữ tên tiếng Việt thế nào trong Hà Nội đô thị hóa và hội nhập?

Ngôn ngữ quốc tế đã trở thành một thành tố đáng kể trong cách đặt tên các không gian ở mới của Hà Nội. Nhưng phía sau những cái tên ấy không chỉ là câu chuyện về tiếng Anh hay tiếng Việt. Đó còn là câu chuyện về cách một thành phố đang mở rộng, thay đổi và tạo ra những lớp địa danh mới.

Thịt luộc mắm tép. Ảnh: SONG ANH

Mắm tép

Mâm cơm có thêm bát mắm tép. Vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ vừa chạm đầu lưỡi. Đĩa rau muống luộc xanh mướt, bốc lên làn khói mỏng.

Nhóm bạn văn trẻ Gia Lai trong lần ra mắt sách của nhà thơ Lê Vi Thủy.

Tình bằng hữu trợ lực trên đường văn

Trong các nhóm bạn văn chương, ngoài việc chia sẻ những thông tin hữu ích cùng nhau còn là việc giúp nhau, xây dựng, góp ý để có thể có những kỹ thuật viết tốt hơn cũng như có những bài viết hay hơn. Người đi trước sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, động viên những cây bút mới, tạo nên một môi trường sáng tạo lành mạnh, nơi tài năng được khích lệ và lòng yêu văn học được nuôi dưỡng.

Các diễn viên của bộ phim trong buổi báo cáo ra mắt phim ngày 22/8 tại Ninh Bình.

Từ chuyện phim giản dị đến cảnh đẹp, võ thuật ngoạn mục

Miền thắng tích Ninh Bình cho thấy sức hút với nhiều nhà làm phim qua một số bộ phim từng gây chú ý như “Khát vọng Thăng Long”, “Thiên mệnh anh hùng”, “Kong: Đảo đầu lâu”… Bộ phim về những tráng sĩ bảo vệ linh cữu vua Đinh sắp công chiếu sẽ tiếp tục gợi mở về tiềm năng sáng tạo dồi dào ở “phim trường danh thắng” này.

TS Nguyễn Thị Hậu (bên trái) tham gia ban cố vấn Dự án Heritage Ho Chi Minh City của Hội Di sản Văn hóa TP Hồ Chí Minh.

Càng thay đổi nhanh, nhu cầu tìm lại cái đã mất càng lớn

Di sản văn hóa TP Hồ Chí Minh là nguồn “tài sản” giàu tiềm năng kinh tế cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa cũng như xây dựng giá trị con người trong thời đại mới. TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử thành phố, nguyên Phó Viện Trưởng Nghiên cứu phát triển thành phố chia sẻ với Thời Nay về việc thế hệ trẻ đang lan tỏa giá trị của di sản theo ngôn ngữ của mình.

Nhóm bạn văn chương “Sài Gòn nghĩa tình”.

Văn bút thiện nguyện dâng đời

Văn chương luôn mang tính kết nối sâu rộng. Đôi khi, từ yêu thích tác phẩm đến mối giao hảo bước ra khỏi trang viết là những câu chuyện thắm thiết hai chữ tình nghĩa. Cũng từ đó, tình bạn văn chương tạo ra nhiều nhóm bạn nâng đỡ, chia sẻ và lan tỏa đi một trữ lượng yêu thương trong hành trình sống và viết của họ.

Lắng nghe để học muôn loài

Lắng nghe để học muôn loài

Cuối tháng 3, truyện dài “Hầu vương đảo Hòn Lao” (NXB Trẻ) của nhà văn Lê Đức Dương ra mắt bạn đọc, chưa đầy một tháng đã được tái bản lần hai. Tác phẩm không chỉ hấp dẫn ở cốt truyện phiêu lưu, mà còn mở ra những suy tư lặng lẽ về tự do, ký ức và trách nhiệm, những vấn đề lớn lao được kể bằng giọng văn trong trẻo, giàu cảm xúc.

Một trải nghiệm nghệ thuật dành cho các thí sinh và người tham gia.

Sáng tạo đồng kiến tạo với Riz Lơ Ngơ

Không chỉ có các thí sinh, nghệ sĩ và chuyên gia góp mặt, vừa diễn ra một cuộc thử nghiệm hữu ích cho mô hình “sáng tạo đồng kiến tạo”. Qua đó, cộng đồng không chỉ tham gia chương trình hay từng hoạt động mà trực tiếp đóng góp nội dung, tạo nên giá trị và bản sắc chung cho dự án.

Hội An thu hút khách du lịch nhờ vẻ đẹp cổ kính của phố phường với sự giao thoa kiến trúc độc đáo.

Phát huy giá trị văn hóa thành sức mạnh phát triển (kỳ 1)

Việt Nam có nguồn vốn văn hóa dồi dào và hành lang chính sách trong phát triển văn hóa ngày càng rộng mở. Tuy nhiên khoảng cách từ tiềm năng đến khả năng tạo ra tri thức, sản phẩm, thị trường, sức hấp dẫn và những đóng góp cụ thể cho đời sống vẫn còn nhiều bất cập. Do đó cần nhận diện, tìm giải pháp tháo gỡ kịp thời để văn hóa thật sự trở thành một nguồn lực phát triển đất nước.

Náo nhiệt không khí lễ hội

Náo nhiệt không khí lễ hội

Cùng trong đêm tối thứ bảy (22/8) vừa qua, tại hai khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Quy Nhơn diễn ra hai sự kiện khá thú vị nhiệt náo.

Ga Hàng Cỏ. Ảnh tư liệu

“Đánh thức” báu vật “ngủ quên”

Giữa Hà Nội có hệ thống di sản đường sắt, xuyên qua khu phố cổ như một chứng nhân của ký ức đô thị, của sự hình thành một Hà Nội hiện đại. Hệ thống di sản này cần được nhìn nhận như một tài nguyên văn hóa giàu tiềm năng.

Ảnh: K.MINH

Mỗi năm giỗ gộp một lần

Giữa những bộn bề của công việc ngành y tại miền núi xã Nam Trà My. Mỗi chuyến về thăm nhà của anh Phan Văn Tân luôn là một cuộc chạy đua với thời gian.

Hơn 50.000 người đồng thanh hát Quốc ca.

Cùng chung tiếng gọi Tổ quốc thiêng liêng

Tiếp nối dấu ấn của mùa đầu tiên tại Hà Nội, chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” 2026 do Báo Nhân Dân và UBND Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức đã diễn ra tối 23/8 tại Khu đô thị Vạn Phúc, Thành phố Hồ Chí Minh. Nghệ sĩ, khán giả thuộc các thế hệ đã cùng hát, cùng cảm nhận và lan tỏa tình yêu đất nước.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Đăk Dang, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng trao đổi về sách trong một buổi sinh hoạt.

Đắp bồi bản lĩnh văn hóa

Những giờ giải lao trên thao trường hay trong các giờ nghỉ, ngày nghỉ, nhiều cán bộ, chiến sĩ tìm đến thư viện, Phòng Hồ Chí Minh, tủ sách đơn vị. Dù quỹ thời gian không nhiều và phương thức tiếp cận thông tin đã thay đổi, việc đọc vẫn được duy trì như nền nếp trong đời sống quân ngũ. Mỗi trang sách góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, bồi dưỡng tư duy và nâng cao chất lượng học tập, công tác của người lính.

Trung úy Trần Việt Hoàng, Chính trị viên Đại đội 14, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 lan tỏa giá trị của thơ ca thông qua hoạt cảnh sân khấu.

Trang sách mở đường văn trong quân ngũ

Không ít người lính trở thành nhà văn từ những thói quen rất giản dị: Đọc sách trong thư viện đơn vị, đọc báo ở Phòng Hồ Chí Minh, ghi lại cảm xúc sau chuyến hành quân hay ca trực đêm. Từ trang sách về lịch sử, chiến tranh, con người và cuộc sống quân ngũ, nhiều cán bộ, chiến sĩ dần hình thành nhu cầu suy ngẫm, ghi chép và sáng tạo. Hành trình từ người đọc đến người viết đang góp phần làm giàu đời sống văn hóa quân đội, lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, tiếp nối dòng văn học, báo chí và nghệ thuật quân đội.

Binh nhì Võ Lê Phúc Thịnh, chiến sĩ Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 bên những trang sách cùng gia đình trong buổi thăm thân cuối tuần.

Hệ sinh thái đặc biệt đưa sách đến thao trường

Trong môi trường quân ngũ, mỗi cuốn sách đều trải qua những hành trình đặc biệt trước khi đến tay người lính. Hành trình ấy mang dấu ấn của cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ thư viện, chính trị viên, cán bộ đoàn và nhiều người làm công tác văn hóa ở cơ sở. Qua cống hiến âm thầm mà bền bỉ, họ góp phần kết nối tri thức đồng hành cùng cán bộ, chiến sĩ trong học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ.