Mặc dù đã đạt được một số tiến bộ trong 10 năm qua, Việt Nam vẫn tiếp tục báo cáo từ 70 đến 100 trường hợp tử vong do bệnh dại mỗi năm.
Trong 8 tháng đầu năm 2022, Việt Nam ghi nhận đã có 40 trường hợp tử vong. Mặc dù số trường hợp tử vong do bệnh dại ở một số tỉnh giảm đáng kể, nhưng số trường hợp tử vong từ năm 2017 đến năm 2021 vẫn tăng ở 20 tỉnh so với giai đoạn 2011-2016.
Tại Hà Nội, từ đầu năm 2022 đến nay, thành phố có 1 trường hợp tử vong do bệnh dại tại huyện Phú Xuyên vì sau khi bị chó cắn đã chủ quan không đi tiêm phòng vaccine.
Trước đó, trong năm 2020-2021, ghi nhận các trường hợp tử vong do bệnh dại trên người tại 2 quận Cầu Giấy và Hoàng Mai.
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, hằng năm, thành phố vẫn ghi nhận những trường hợp tử vong đáng tiếc do bệnh dại. Các trường hợp tử vong đều do chủ quan không đi tiêm phòng vaccine sau khi bị chó cắn.
Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải áp dụng các bài học kinh nghiệm và hợp tác chặt chẽ với chính quyền địa phương để bảo đảm giảm người tử vong do bệnh dại trong tương lai.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại phổ biến trên toàn thế giới. Hằng năm căn bệnh này gây ra cái chết cho 60.000-70.000 người và hàng triệu loài động vật.
Bệnh dại là căn bệnh vô cùng nguy hiểm khi phát bệnh, người đã bị bệnh dại gần như tử vong 100%. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn lơ là, chưa hiểu rõ về bệnh dại nên rất chủ quan hoặc điều trị sai cách gây nguy hiểm đến mạng.
Người bị mắc bệnh dại do bị lây truyền virus dại qua vết cắn, vết cào, liếm của động vật bị dại trên da bị tổn thương (thường là chó, mèo).
Nguyên nhân gây ra bệnh dại là do một loại vi khuẩn có tên là Rhabdovirus có trong nước bọt của những động vật bị bệnh dại.
Bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải, chuyên gia tiêm chủng của hệ thống Safpo/Potec cho hay, trên thế giới hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh dại nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Tiêm phòng dại ngay sau bị chó cắn là biện pháp duy nhất để tránh khỏi những ca tử vong thương tâm.
Nguồn lây bệnh dại trên thế giới nói chung và ở nước ta nói riêng chủ yếu là do chó dại cắn người mà không đi tiêm phòng, nếu không có bệnh dại trên động vật thì sẽ không có bệnh dại trên người.
Vì vậy, biện pháp hiệu quả nhất để loại trừ bệnh dại ở người là quản lý đàn chó và tiêm vaccine phòng dại đầy đủ cho chó. Nuôi chó phải xích, nhốt, khi ra đường phải mang rọ mõm.
Bên cạnh đó, người dân thuộc nhóm nguy cơ cao, thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo cũng có thể tiêm dự phòng vaccine dại và tiêm vaccine dại ngay lập tức nếu không may bị chó, mèo cắn.
Chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh tới biện pháp duy nhất để cứu người khi bị chó, mèo dại cắn là tiêm vaccine dại và huyết thanh dại càng sớm càng tốt. Tùy tình trạng vết cắn, có thể chỉ cần tiêm vaccine hoặc kết hợp với huyết thanh kháng dại.
Khi tiêm vaccine phòng bệnh dại, yêu cầu phải tuân thủ: Tiêm đủ mũi (5 mũi), đúng lịch, không uống rượu bia, không dùng thuốc Corticoid và thuốc ức chế miễn dịch.
Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh dại tại nhà để tránh xảy ra những hậu quả đáng tiếc.
Cũng theo bác sĩ Hải, hiện nay, vaccine dại đã được sản xuất theo công nghệ mới nên rất an toàn, đáp ứng miễn dịch cao khi tiêm đủ liều. Vaccine dại thế hệ mới không chứa các tế bào thần kinh nên không gây hại và không ảnh hưởng đến sức khỏe và trí nhớ của người tiêm.
Để xử trí khi bị chó, mèo cắn, bác sĩ Hải khuyến cáo người dân trước khi tiêm vaccine cần tiến hành rửa vết thương với xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng 15 phút; hoặc bằng các chế phẩm sát khuẩn như cồn trắng 70%, cồn i-ốt, hoặc ô-xy già.
Nếu không có xà phòng có thể xối rửa vết thương bằng nước thông thường. Đây là phương pháp sơ cứu hiệu quả nhất để chống lại bệnh dại. Sau đó, người dân đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn tiêm vaccine phòng dại.
Nhân kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống bệnh dại năm 2022, ngày 28/9, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre, với sự hỗ trợ của các Tổ chức FAO, WHO, CDC Hoa Kỳ, và các tổ chức khác tổ chức một sự kiện và cuộc họp chung thể hiện cam kết chung và mạnh mẽ cho mục tiêu “Không còn người tử vong vì bệnh dại từ năm 2030”, đồng thời rà soát kết quả của Chương trình Quốc gia Phòng, chống bệnh dại của Việt Nam và thảo luận về các cơ hội trong việc hỗ trợ tăng cường tiêm phòng cho đàn chó.
Chính phủ Việt Nam cam kết đạt được mục tiêu không còn người tử vong vì bệnh dại từ năm 2030 thông qua việc phê duyệt Chương trình Quốc gia về phòng và chống bệnh dại Giai đoạn 2022-2030.
Tổ chức WHO, FAO và CDC Hoa Kỳ tiếp tục cam kết hỗ trợ Chính phủ Việt Nam trong việc xây dựng các chính sách và cơ chế thiết yếu nhằm giảm tử vong ở người do bệnh dại.
