Theo Bộ Y tế, mưa bão, lũ lụt là điều kiện thuận lợi để các loại vi khuẩn, virus và trung gian truyền bệnh sinh sôi phát triển và gây ra các bệnh: tiêu chảy cấp, bệnh đường hô hấp, bệnh về mắt, bệnh ngoài da, sốt xuất huyết... cho con người. Một số bệnh có thể lây lan nhanh thành ổ dịch nếu không được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.
Nhiều triệu chứng ban đầu thường bị người dân bỏ qua hoặc tự điều trị tại nhà, dễ dẫn đến biến chứng nặng. Một trong những bệnh thường gặp sau mưa bão, lũ lụt khá nguy hiểm là thương hàn.
Theo Cục phòng bệnh (Bộ Y tế), thương hàn do vi khuẩn Salmonella typhi gây ra, khởi phát đột ngột với sốt cao kéo dài, đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, mạch chậm, táo bón hoặc tiêu chảy và ho khan; cũng có trường hợp nhẹ hoặc không triệu chứng.
Phương thức lây truyền khi ăn phải thực phẩm, uống nước bị nhiễm khuẩn không được nấu chín, đây là đường lây thường gây dịch lớn; do tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân, người mang vi khuẩn qua chất thải, chân, tay, đồ dùng bị nhiễm khuẩn,…
Trong điều kiện vệ sinh kém, môi trường, nguồn nước bị ô nhiễm và chứa đựng nhiều vi khuẩn gây bệnh, một số bệnh ngoài da thường gặp là: nấm kẽ chân, ghẻ viêm nang lông, nước ăn chân...
Điển hình như bệnh nước ăn chân (nhiễm nấm Candida và Blastomycet): lúc đầu là những đám da chết để lại nền da đỏ hồng ẩm ướt, đau rát, ngứa vẫn tiếp tục làm bệnh nhân gãi dẫn đến vết trợt loét sâu và lan rộng, nhiễm trùng sưng đau, đi lại khó khăn.
Các bệnh như tả, lỵ, thương hàn, nhiễm khuẩn, nhiễm độc thức ăn do các loại vi khuẩn (E.coli, Campylobacter…) dễ lây lan do tiếp xúc với chất thải của người bệnh, với các triệu chứng cơ bản như đau bụng, tiêu chảy cấp.
Sau mưa bão, lũ lụt, sốt xuất huyết cũng là bệnh dễ lây và bùng phát cả ở người lớn và trẻ em trên diện rộng. Khi bị sốt xuất huyết, người bệnh gây sốt cao, li bì, mệt mỏi, đau nhức xương, chảy máu chân răng, rối loạn đông máu, xuất huyết, giảm huyết áp đột ngột. Với một số trường hợp bị chuyển biến nặng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, thậm chí dẫn đến tử vong.
Đối với các đơn vị trực thuộc Bộ đóng trên địa bàn bị ảnh hưởng của bão, lũ lụt, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn; chuẩn bị lực lượng cơ động phòng, chống dịch, hỗ trợ giám sát dịch tễ, xử lý môi trường và tiêm chủng khi có yêu cầu.
Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu tại các địa phương có kế hoạch dự trữ, cung ứng đầy đủ, kịp thời thuốc cho nhu cầu điều trị; bảo đảm cơ số thuốc, hóa chất phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh có thể phát sinh trong và sau bão, mưa lũ theo hướng của Bộ Y tế; đặc biệt không để thiếu thuốc, hóa chất phòng, chống dịch dẫn đến biến động tăng giá thời điểm hiện nay…
Các chuyên gia lĩnh vực y tế dự phòng khuyến cáo: Người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh cá nhân, bảo vệ môi trường và kiểm soát nguồn nước sinh hoạt; rửa tay thường xuyên, ăn uống bảo đảm vệ sinh, bảo vệ nguồn nước sạch... để ngăn ngừa các bệnh nhiễm khuẩn.
Nếu giếng khoan, giếng khơi bị ngập, cần thau rửa, lọc và khử trùng theo hướng dẫn của cán Bộ y tế, nhất là không nên dùng nước bẩn để rửa mặt, tắm, giặt quần áo hay để trẻ em chơi đùa...
Riêng với bệnh sốt xuất huyết, người dân cần tích cực diệt bọ gậy, loại bỏ các vật dụng có thể chứa nước đọng và ngủ màn kể cả ban ngày để giảm nguy cơ muỗi sinh sản và phát tán virus.
Đối với bệnh ngoài da và đau mắt đỏ, tuyệt đối tránh để cơ thể tiếp xúc lâu với nước ngập. Sau khi đi qua vùng nước lũ, nên rửa sạch tay chân bằng nước sạch, lau khô kẽ tay, kẽ chân...
Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế đề nghị các tỉnh, thành phố, nhất là các địa phương trong vùng bị ảnh hưởng mưa bão, lũ lụt chỉ đạo ngành y tế tập trung giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm, không để dịch bùng phát sau bão, mưa lũ; chuẩn bị hóa chất khử khuẩn, khử trùng, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị-xã hội, người dân tổ chức vệ sinh môi trường, khử khuẩn, xử lý nước sinh hoạt, thu gom rác thải, bảo đảm nước sạch cho người dân; các cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn sẵn sàng thu dung, cấp cứu, điều trị kịp thời người bệnh do mưa, bão, nhất là không để bị động trong mọi tình huống.
