Cần tôn tạo nguyên trạng Di tích Hải Vân quan thời Nguyễn

NDĐT - Xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của Di tích Hải Vân quan thời Nguyễn, các nhà khảo cổ học cho rằng, cần thiết kế tôn tạo, phục hồi Di tích Hải Vân quan theo mặt bằng kiến trúc thời Nguyễn với chức năng như một pháo đài quân sự đặc biệt.

Công bố sơ bộ khai quật Di tích Hải Vân quan.
Công bố sơ bộ khai quật Di tích Hải Vân quan.

Chiều 24-8, tại Di tích Hải Vân quan, Sở Văn hóa, Thể thao TP Đà Nẵng, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế và Bảo tàng lịch sử quốc gia tổ chức công bố sơ bộ kết quả khai quật Di tích lịch sử và kiến trúc cấp quốc gia Hải Vân quan (thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên-Huế và phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng).

Theo đó, sau năm tháng tiến hành nghiên cứu, và khai quật khảo cổ tại Di tích Hải Vân quan trên diện tích gần 900m2, khai đào tại bốn mặt lũy thành và trong lòng khu di tích, kết quả khảo cổ đã làm xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của Di tích Hải Vân quan thời Nguyễn như: bậc cấp, lối đi của hai cổng, hệ thống tường thành, pháo nhãn cùng dấu vết nền móng kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố. Ngoài ra, đã phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn từ 1946 đến 1975, khi quân đội thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đồn trú tại đây.

Phát lộ phần nền móng nguyên bản nền móng cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan thời Nguyễn.

Cụ thể dấu tích kiến trúc Hải Vân quan thời Nguyễn là Cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan (THĐNHQ) và dấu vết bậc cấp, đường đi. Cổng THĐNHQ với kích thước cổng rộng toàn bộ 7,9m, cao 6,52m, dày 4,79m; vòm cổng rộng 3,47m, cao 4,55m. Nền cổng lát đá sa thạch, mép ngoài bó vỉa bằng hàng gạch vồ dựng nghiêng, tiếp đến là lớp đá dăm nhỏ đầm chắc với vôi hàu. Trước cổng có khoảng sân rộng 7,9m, dài 7,1m được đầm chặt bằng đất cát và đá núi loại nhỏ, mặt sân nền bằng vữa hàu truyền thống (dày 0,2m). Nền sân này đã trải quan nhiều giai đoạn cải tạo, bồi đắp.

Phía trước nền sân là lối đi của đường thiên lý từ Kinh đô Huế vào cổng THĐNHQ. Lối đi này rộng 4,8m, chạy men theo hướng đông bắc lên sườn núi phía tây của ngọn Hải Vân Sơn. Ban đầu, hai bên lối đi chỉ tạo thành vách ta - luy, nhưng có thể do bị sạt lở sau các trận mưa bão nên đã được kè đắp bằng đá núi để chống sói lở và bảo đảm an toàn cho người đi đường. Phía trong (phía tây nam) cổng THĐNHQ, kết quả khai quật cũng đã làm rõ dấu tích bậc cấp đi từ cổng Hải Vân Quan lên. Mặc dù đã bị đào phá trong giai đoạn quân đội thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đồn trú, nhưng qua nghiên cứu có thể xác định bậc cấp này khởi thủy được xếp bằng đá núi, dài 7,4m, rộng 5,5m, gồm 10 bậc, mỗi bậc rộng 0,7m.

Cổng Hải Vân quan hiện nay vẫn còn giữ nguyên kết cấu với kích thước cao 6,45m, rộng 7,9m, lòng cổng rộng 3,48m, được xây cuốn vòm bằng gạch vồ, chân bó đá Thanh, nền lát đá sa thạch. Các phát lộ về Dấu tích kiến trúc cổng phụ, Hệ thống tường thành, Dấu tích pháo nhãn, Vết tích kiến trúc nhà Trú Sở, Vết tích kiến trúc nhà Vũ Khố... Các nhà khảo cổ cũng đã thu thập được một số các loại hình di vật, bao gồm vật liệu gạch, ngói, mảnh vỡ các loại hình đồ sành, sứ, gốm men, đồ đất nung và mảnh bia đá thời Nguyễn. Bên cạnh đó là các đồ sinh hoạt được làm bằng sắt, inox và thủy tinh của binh lính quân đội thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Kiến nghị tôn tạo nguyên trạng Di tích Hải Vân quan thời Nguyễn.

Qua kết quả này, các nhà khảo cổ học đề xuất cần thiết kế tôn tạo, phục hồi di tích Hải Vân quan theo mặt bằng kiến trúc thời Nguyễn với chức năng như một pháo đài quân sự đặc biệt. Theo đó, sẽ tháo dỡ những kiến trúc xây mới trên nóc hai cổng Hải Vân quan và Thiên hạ đệ nhất hùng quan và các công trình bên trong khu di tích. Phục hồi lại hệ thống tường thành, ụ súng Thần công, bậc cấp, đường đi qua hai cổng. Nghiên cứu phục hồi kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố làm nơi đón tiếp khách tham quan, thiết kế trưng bày bảo tàng giới thiệu lịch sử hình thành và biến đổi của di tích; Nghiên cứu, bảo tồn và tôn tạo các lô cốt, hầm ngầm thời Pháp, Mỹ, cải tạo không gian mặt bằng chung quanh di tích, tạo cảnh quan, xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phục vụ du lịch, kết nối các địa phương.

Di tích Hải Vân quan được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng xếp hạng là Di tích lịch sử và kiến trúc cấp quốc gia ngày 14-4-2017.

Có thể bạn quan tâm

Đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà làm phim đến dự hội thảo.

Trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và bảo vệ tài sản trí tuệ trong điện ảnh

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang khiến ngành điện ảnh toàn cầu phải thay đổi toàn diện. Điện ảnh Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi đứng trước cơ hội lớn lẫn thách thức trong việc xây dựng hệ sinh thái chuyên nghiệp, hiện đại và bảo vệ tài sản trí tuệ bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Lễ ra mắt dự án.

Công bố dự án phim quảng bá “Profile Đất nước của tôi”

Được sự bảo trợ và phối hợp chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Điện ảnh, theo Công văn số 3685/BVHTTDL-ĐA, Công ty Sản xuất phim và Giải trí Tứ Vân (Tứ Vân Pictures) chính thức công bố thực hiện bộ phim quảng bá hình ảnh quốc gia mang tên “Profile Đất nước của tôi” (Vietnam: Beyond Words).

Các đại biểu dâng hương tưởng nhớ, tri ân công lao của Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại Lễ giỗ ngày 30/6.

Đồng Nai tổ chức Lễ giỗ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh

Ngày 30/6, tại Di tích Đền thờ và mộ Nguyễn Hữu Cảnh (phường Trấn Biên), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đồng Nai tổ chức Lễ giỗ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh năm 2026. Trước đó, năm 2025 Lễ giỗ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tái hiện nghi thức lễ hội truyền thống của dân tộc Chăm.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển bền vững

Những điệu múa uyển chuyển, tà áo truyền thống rực rỡ của các thiếu nữ Chăm hòa trong ánh sáng sân khấu, đã tạo nên bức tranh văn hóa lung linh, đưa du khách bước vào hành trình khám phá một nền văn hóa có bề dày hàng nghìn năm lịch sử.

Các đại biểu, khách mời, nghệ sĩ và thí sinh tham dự chương trình.

Áo dài khoe sắc trong không gian văn hóa xứ trà

Trong khuôn khổ chương trình "Trải nghiệm Vô Tranh - Dấu ấn xứ trà" tại Thái Nguyên, cuộc thi "Duyên dáng xứ trà" và màn trình diễn áo dài dân tộc đã thu hút hàng nghìn người dân và du khách, góp thêm điểm nhấn tôn vinh vẻ đẹp của tà áo dài Việt cùng không gian văn hóa vùng chè giàu truyền thống văn hóa và tiềm năng du lịch.

Những sản phẩm từ tranh sơn mài của nghệ nhân Đinh Văn Hùng. (Ảnh: HÀ THƯƠNG)

Sơn mài Bối Khê giữ “hồn nghề” trong hơi thở mới

Làng nghề Bối Khê từng nổi tiếng với những bức tranh sơn mài được chế tác công phu, nay đã mang một diện mạo khác khi những sản phẩm thủ công mỹ nghệ dần thay thế tranh sơn mài truyền thống. Nghề vẫn tiếp tục phát triển, nhưng sự chuyển mình ấy cũng gợi lên nhiều suy ngẫm về vị trí của tranh sơn mài truyền thống trong làng nghề.

Không chỉ là nơi tranh tài, cuộc thi còn mang đến một không gian biểu diễn chuyên nghiệp, giúp các tài năng piano trẻ có cơ hội cọ xát, tích lũy trải nghiệm và trau dồi bản lĩnh sân khấu.

Tín hiệu tích cực trong việc đào tạo âm nhạc tại Hải Phòng

Nhiều thí sinh nhỏ tuổi tự tin trình diễn những tác phẩm ở chuẩn mực chuyên nghiệp, gần 700 người đăng ký dự thi ngay từ vòng sơ khảo - Cuộc thi Tài năng Piano Hải Phòng 2026 tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Tiệp để lại ấn tượng về một phong trào học piano đang lớn dần ở thành phố Cảng.

Thôn bản dân tộc Chứt ở xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị.

Hành trình tìm lại ký ức văn hóa

Dân tộc Chứt là một trong những cộng đồng có dân số rất ít ở Việt Nam, sống tập trung chủ yếu ở Quảng Trị, Hà Tĩnh. Trải qua những biến động lịch sử cùng quá trình giao lưu văn hóa kéo dài, nhiều giá trị truyền thống của người Chứt đã dần mai một, trong đó có trang phục.

Đồi mâm xôi (Lào Cai) thu hút đông đảo du khách vào mùa lúa chín.

Từ bản sắc vùng miền đến sinh kế cộng đồng

Thời gian qua, nhiều cộng đồng vùng cao lựa chọn khai thác những yếu tố cảnh quan thiên nhiên, nghề truyền thống, tập quán sinh hoạt... để xây dựng các sản phẩm du lịch và kể câu chuyện văn hóa của địa phương. 

Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang (bên trái) nhận sách "Những gì tôi thấy ở Việt Nam" từ Viện trưởng Viện Phim Việt Nam Lê Thị Hà và Ngài Đại sứ Azerbaijan tại Việt Nam.

Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang và những trang sách ký ức của người thầy

Hơn 60 năm trước, theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cố nhà văn, đạo diễn Ajdar Ibrahimov người Azerbaijan đã sang Việt Nam để gieo những hạt giống đầu tiên cho nền điện ảnh cách mạng. Mùa hạ năm nay, ông đã trở lại đất nước Việt Nam hằng yêu mến qua cuốn sách của mình cùng cuộc hội ngộ thiêng liêng tình thầy trò.

Triển lãm thu hút đông đảo công chúng thưởng lãm các tác phẩm hội họa. (Ảnh: Ban tổ chức)

Kết nối mỹ thuật Việt Nam-Trung Quốc qua triển lãm "Đồng nguồn sơn thủy-Cộng sinh văn minh”

Chiều 28/6, tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (số 2 Hoa Lư, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), Hội Mỹ thuật Việt Nam phối hợp Học viện Nghệ thuật Quảng Tây (Trung Quốc) và Hội Xúc tiến Trường phái hội họa Ly Giang Quảng Tây khai mạc triển lãm “Đồng nguồn sơn thủy-Cộng sinh văn minh".

Hội thảo thu hút sự quan tâm của đông đảo giới chuyên gia nghiên cứu. (Ảnh: MINH DUY)

Đền Cơ Xá trong mạch nguồn văn hóa Thăng Long

Sáng 28/6, Trung tâm nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam đã phối hợp cùng Tiểu ban quản lý di tích đền Cơ Xá tổ chức hội thảo khoa học “Đền Cơ Xá và việc phụng thờ Thái úy Lý Thường Kiệt trong không gian văn hóa Thăng Long-Hà Nội xưa và nay”.