Do không có cầu, ngầm tràn, mỗi khi muốn ra trung tâm xã, đi chợ, bán nông sản hay đưa trẻ tới trường, người dân phải vượt sông bằng những chiếc bè mảng đầy nguy hiểm.
Theo người dân của xóm Song Phụ, trước kia, khi công trình thủy điện ở thượng nguồn chưa được xây dựng, dòng sông Bắc Giang có đoạn ngầm đá tự nhiên nên việc qua lại thuận lợi hơn. Nhưng hiện nay, mỗi khi mùa mưa lũ đến, mực nước dâng lên ngập ngầm đá, những chiếc bè mảng là cách duy nhất kết nối người dân ra bên ngoài bất chấp nhiều nguy hiểm, rủi ro có thể xảy ra.
Sinh kế của người dân gặp nhiều trở ngại
Xóm Song Phụ hiện chưa có công trình giao thông qua sông Bắc Giang. Tất cả cây trồng, vật tư, nông sản... đều chỉ có một cách vận chuyển duy nhất bằng bè mảng, làm phát sinh chi phí và thời gian vận chuyển.
Bà Dương Thị Quan ở xóm Song Phụ nhớ về lần bị lật bè cho biết, bà gặp nạn khi đang trên đường đi chợ phiên mua lợn giống. May mắn giữ được tính mạng, nhưng khoảng 3 triệu đồng cùng toàn bộ hàng hóa đều bị nước cuốn đi hết. “Tôi chỉ mong có cách nào đi lại an toàn để an tâm làm ăn. Quế đến kỳ thu hoạch, nhưng nhiều khi chỉ bán được vỏ, còn thân gỗ không đưa qua sông được nên cũng không bán được”, bà Quan nói.
Nhiều hộ dân ở Song Phụ luôn thường trực nỗi lo vận chuyển mỗi kỳ khai thác nông sản. Tất cả đều phải qua sông bằng bè mảng trước khi tiếp tục vận chuyển bằng xe máy hoặc ô-tô, do đó nhiều lô hàng của nông dân phải đợi nước rút mới có thể mang bán.
Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Khuổi Luông Đặng Tăng Thu cho biết, xóm Song Phụ hiện có 20 hộ với 86 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Dao. Hiện người dân quản lý khoảng 345 ha rừng sản xuất, trong đó khoảng 230 ha thuộc địa bàn xóm. Nhiều diện tích quế bắt đầu bước vào kỳ khai thác, hứa hẹn mang lại nguồn thu cho người dân, tuy nhiên việc vận chuyển lại là trở ngại.
“Song Phụ mong mỏi sớm có một cây cầu hoặc ngầm tràn vượt sông an toàn, nhiều hộ dân sẵn sàng hiến đất để làm cầu. Chưa có công trình qua sông khiến chi phí vận chuyển tăng lên, nhiều loại lâm sản khó tiêu thụ hoặc không thể tận thu giá trị”, đồng chí Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn cho biết thêm.
Sống cùng nỗi lo mất an toàn
Nhớ lại sự việc chỉ mới tháng 5 vừa rồi, anh Bàn Văn Thắng, một người dân ở Song Phụ cho biết, sau khi đón con đi học về bằng chiếc bè của gia đình, bất ngờ tới giữa dòng bị lật. Cháu nhỏ rơi xuống nước. Rất may mắn, anh kịp túm được con kéo trở lại bè: “Lúc đó tôi chỉ nghĩ bằng mọi cách phải cứu được con. Đến giờ nghĩ lại vẫn còn sợ, nhất là khi mưa bão”.
Nhưng không phải sự việc nào cũng may mắn như gia đình anh Thắng. Theo Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Khuổi Luông và lãnh đạo xã Quý Hòa, đã có gần 10 người tử vong do đuối nước trên đoạn sông này. Năm 2025 đã xảy ra 2 vụ làm 3 người thiệt mạng.
Đối với những người dân trong xóm, lật bè là chuyện không còn hiếm gặp. Người lớn di chuyển đã vất vả, nhưng với trẻ em, mỗi chuyến bè tới trường rồi trở về luôn chất chứa lo âu, thấp thỏm của phụ huynh. Để thuận tiện hơn, nhiều hộ dân ở Song Phụ đang duy trì hai xe máy, để ở hai bên bờ sông. Khi muốn ra ngoài xã thì đi xe máy tới bờ, lên bè qua sông rồi dùng chiếc xe còn lại để di chuyển tiếp.
Quý Hòa là một xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Lạng Sơn. Hiện không chỉ Song Phụ, ở nhiều điểm dân cư khác của xã như Nà Chỏn, Nà Shi, người dân vẫn phải qua sông bằng bè mảng. Để giảm thiểu nguy cơ tai nạn về người, đầu năm 2026, xã Quý Hòa đã sử dụng nguồn ngân sách cấp hơn 200 áo phao cho người dân. Xã cũng chỉ đạo các thôn tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân mặc áo phao khi qua sông. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp trước mắt.
Theo đồng chí Bế Văn Lý, Phó Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quý Hòa, kinh phí dự tính xây dựng ngầm tràn (hoặc cầu) qua sông tối thiểu cần 8 tỷ đồng, vượt xa khả năng cân đối của địa phương (năm 2025 tổng thu ngân sách của xã chỉ đạt 675 triệu đồng).
Theo đồng chí Nguyễn Đình Trung, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng xây dựng và Giao thông (Sở Xây dựng), Sở đang phối hợp các địa phương rà soát, cập nhật hiện trạng hệ thống giao thông nông thôn để xây dựng danh mục các công trình ưu tiên đầu tư giai đoạn 2027-2030.
“Với những trường hợp như xóm Song Phụ, xã cần chủ động rà soát, đánh giá hiện trạng, xác định nhu cầu đầu tư và đề xuất công trình gửi Sở tổng hợp. Trên cơ sở đề xuất của địa phương, Sở sẽ xem xét mức độ cấp thiết, hiệu quả phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, khả năng cân đối nguồn lực và các điều kiện triển khai để tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh lựa chọn các công trình ưu tiên đầu tư theo quy định”, đồng chí Trưởng phòng cho biết.
