Tại Trường cao đẳng Kỹ thuật-Công nghệ Vĩnh Phúc, sự thay đổi thể hiện rõ qua cách tổ chức lại danh mục ngành nghề và phương thức đào tạo. Phó Hiệu trưởng Tạ Phúc Lợi cho biết: “Trước khi mở hoặc điều chỉnh một ngành nghề, trường sẽ khảo sát nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, nhu cầu học nghề của học sinh và khả năng việc làm sau tốt nghiệp, đồng thời lấy ý kiến doanh nghiệp để hoàn thiện chương trình, chuẩn đầu ra”.
Những ngành có nhu cầu nhân lực cao được trường ưu tiên phát triển. Một số ngành nghề truyền thống có nhu cầu thấp được rà soát, điều chỉnh hoặc giảm quy mô đào tạo như trồng trọt, thủy nông. Trường cũng từng bước giảm quy mô hoặc dừng tuyển sinh một số nghề như sửa chữa máy công cụ, hàn, tiện do có quy mô tuyển sinh thấp, nhu cầu lao động trên thị trường giảm hoặc công nghệ sản xuất đã có sự thay đổi. Môn hàn, tiện được tích hợp vào các nghề khác dưới dạng mô-đun, nghĩa là học viên vẫn có thể thực hành kỹ năng nghề.
Một số nghề truyền thống được tái cấu trúc hoặc thay thế bằng những ngành, nghề có phạm vi năng lực rộng hơn, như: Cơ khí chế tạo, Cắt gọt kim loại, Cơ điện tử, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Công nghệ ô-tô, Điện-Điện tử và các ngành nghề gắn với tự động hóa, công nghệ số. Trường mở thêm các ngành có nhu cầu nhân lực mới như công nghệ bán dẫn, Thương mại điện tử, Logistics, tiếng Trung Quốc, Công nghệ kỹ thuật nhiệt-sưởi ấm và điều hòa không khí...
Đáng chú ý, tất cả học sinh, sinh viên của trường được bố trí học tập, thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề và thực tập tại doanh nghiệp. Trường đang hợp tác với nhiều doanh nghiệp như: Honda Việt Nam, Toyota Việt Nam, Tập đoàn Hồng Hải, Canon, Haesung Vina, Jafa Việt Nam, VPIC... suốt quá trình học tập, thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề và thực tập.
Riêng giai đoạn 2021-2025, trong số 11.092 học sinh, sinh viên thuộc diện thống kê, thì 9.428 người có việc làm, đạt khoảng 85%; riêng trình độ cao đẳng đạt khoảng 92,1%, hầu hết được làm đúng ngành, nghề đào tạo. Nhờ tạo dựng được uy tín cao, Trường cao đẳng Kỹ thuật-Công nghệ Vĩnh Phúc thường duy trì khoảng 9.000 học sinh, sinh viên, nằm trong số các trường cao đẳng nghề có đông người học nhất cả nước.
Em Phan Ngọc Vũ, sinh viên Khoa Điện tử tâm sự: “Em chọn ngành học này vì tương lai có việc làm và thu nhập khá. Môi trường thực hành của trường rất tốt. Dự định của em là học thêm tiếng Anh và học lên đại học để có công việc tốt sau này”.
Được doanh nghiệp tin tưởng là việc “sống còn” của các trường nghề. Nhà giáo Tạ Phúc Lợi nhớ lại: Trong chương trình hợp tác đào tạo và tuyển dụng với Tập đoàn Khoa học Kỹ thuật Hồng Hải (Foxconn), trường có 19 sinh viên ngành Điện tử công nghiệp được tiếp nhận thực tập. Các em trực tiếp làm việc trong môi trường sản xuất, tiếp cận dây chuyền, thiết bị và quy trình công nghệ của doanh nghiệp trong khi nhà trường và doanh nghiệp theo dõi sát sao quá trình thực tập, rèn luyện và đánh giá tay nghề của từng sinh viên. Sau thời gian thực tập, điều khiến thầy cô trong trường và các em sinh viên rất vui là Tập đoàn Hồng Hải đã quyết định tuyển dụng tất cả 19 sinh viên ngay tại lễ tốt nghiệp.
Ở bậc đại học, Trường đại học Hùng Vương định kỳ rà soát, điều chỉnh các chương trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động. Trường khảo sát xây dựng thêm ngành đào tạo mới bám sát mục tiêu của trường và Quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Phú Thọ. Vừa qua, trường khảo sát thực tế hơn 300 doanh nghiệp, kết quả cho thấy: 85% doanh nghiệp yêu cầu sinh viên ra trường làm việc được ngay để giảm thời gian đào tạo lại xuống dưới 3 tháng; hơn 70% doanh nghiệp FDI đòi hỏi nhân sự thành thạo ít nhất một ngoại ngữ kết hợp với kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Phi Bằng, Trưởng khoa Khoa học tự nhiên trao đổi: “Từ cơ sở thực tiễn đó, trường tái cấu trúc danh mục ngành nghề, dịch chuyển mạnh mẽ từ đào tạo thuần lý thuyết sang thực hành ứng dụng. Trong đó, ngành công nghệ thông tin được bổ sung chuyên ngành Khoa học máy tính và AI; ngành Công nghệ kỹ thuật Điện, Điện tử bổ sung chuyên ngành Công nghệ bán dẫn, Tự động hóa và Hệ thống thông minh”.
Trường cũng mở mới và mở rộng các ngành nông nghiệp công nghệ cao và Tâm lý học; điều chỉnh chương trình đào tạo đại học, thạc sĩ. Tất cả các chương trình đều dành từ 30-40% khối lượng kiến thức cho thực hành, thực tập thực tế tại doanh nghiệp.
Đối với Trường đại học Công nghiệp Việt Trì, doanh nghiệp không chỉ góp ý chương trình đào tạo mà còn tham gia hướng dẫn thực tập, giảng dạy chuyên đề, tuyển dụng và đánh giá chất lượng sinh viên. Trường đầu tư đầy đủ hệ thống phòng thí nghiệm, xưởng thực hành và thiết bị; tổ chức học kỳ doanh nghiệp, thực tập tại doanh nghiệp.
Từ nền tảng các ngành kỹ thuật-công nghệ truyền thống như Hóa học, Điện-Điện tử, Điều khiển và tự động hóa, Cơ khí, Công nghệ thông tin, trường tiếp tục phát triển những ngành mới như Trí tuệ nhân tạo, Cơ điện tử, Điện tử-Viễn thông, Marketing và Ngôn ngữ Hàn Quốc. Kết quả khảo sát những năm gần đây cho thấy hơn 98% sinh viên có việc làm phù hợp trong vòng 12 tháng sau tốt nghiệp. Trường luôn duy trì việc lấy ý kiến doanh nghiệp để tiếp tục điều chỉnh chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo.
Ba thí dụ về sự thành công trên cho thấy, việc mở ngành mới, giảm hoặc dừng những nghề không còn phù hợp và tái cấu trúc các nghề truyền thống giúp các cơ sở đào tạo luôn chủ động đi trước một bước, phù hợp với sự thay đổi của doanh nghiệp và thị trường lao động.
