Cần minh bạch trong chọn sách giáo khoa

Hiện tại là thời điểm các trường phổ thông chạy nước rút trong lựa chọn sách giáo khoa cho năm học mới 2024-2025. Làm sao để bảo đảm tính công bằng, quyền lựa chọn của giáo viên một cách thực chất, cũng như bảo đảm sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà xuất bản... vẫn gây nhiều băn khoăn.
Một tiết học thử nghiệm sách giáo khoa mới cấp Trung học cơ sở ở huyện Ba Vì (Hà Nội).
Một tiết học thử nghiệm sách giáo khoa mới cấp Trung học cơ sở ở huyện Ba Vì (Hà Nội).

NĂM học 2024-2025 là năm học "hoàn chỉnh" sách giáo khoa theo chương trình đổi mới giáo dục phổ thông 2018. Thời điểm này, các nhà xuất bản cũng đã giới thiệu sách giáo khoa mới cuối các cấp: lớp 5, lớp 9 và lớp 12 cho năm học mới tới hầu hết giáo viên, trường học. Đặc biệt, đây cũng là năm đầu tiên, giáo viên được "trả lại" quyền lựa chọn sách giáo khoa theo Thông tư số 27/2023/TT-BGDĐT ngày 28/12/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông.

Nhìn lại lộ trình: Thay sách giáo khoa lớp 1 từ năm học 2020-2021 - năm học đầu tiên thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giao các trường chủ động lựa chọn sách để dạy học. Sang đến năm học 2021-2022, quyền này được giao cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố với không ít hệ lụy, bất cập như báo chí đã phản ánh. Nhằm kịp thời điều chỉnh những điểm bất hợp lý, từ năm học tới, quyền lựa chọn sách lại thuộc về giáo viên và nhà trường.

Theo đó, mỗi trường học sẽ thành lập Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa, toàn bộ giáo viên các môn học được tham gia.

Ở nội dung này, ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, cho biết, trong các đợt giới thiệu sách giáo khoa, đơn vị đã lưu ý những nội dung, nguyên tắc cơ bản để chọn sách. Đó là bảo đảm nguyên tắc dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch, vì quyền lợi học sinh, phù hợp đặc điểm kinh tế-xã hội của địa phương và điều kiện dạy, học của từng trường.

Điểm đặc biệt, năm học 2024-2025 là năm cuối trong lộ trình thực hiện chương trình đổi mới đối với các khối lớp cuối cấp ở cả ba bậc học. Năm nay, giáo viên được trao quyền bỏ phiếu lựa chọn sách trên cơ sở nghiên cứu, nhận xét đánh giá các sách giáo khoa trong danh mục đã được phê duyệt. Hiệu trưởng nhà trường được trao quyền thành lập hội đồng lựa chọn sách để đưa vào giảng dạy ở đơn vị mình.

Cũng theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, đến nay, thành phố đã hoàn thành việc giới thiệu sách giáo khoa mới lớp 5, lớp 9 và lớp 12 cho hơn 55.000 cán bộ, giáo viên. Đây là đội ngũ dự kiến sẽ dạy các lớp cuối cấp trong năm học tới. Ở nhiều địa phương khác, công tác giới thiệu sách giáo khoa mới cũng đã và đang được thực hiện theo quy định.

Nhìn lại thực trạng đã diễn ra ở những năm học trước, tại nhiều tỉnh, thành phố, vì các lý do khác nhau, cả tỉnh/thành phố chỉ chọn một quyển sách của một bộ cho mỗi môn học, thậm chí chỉ chọn một bộ sách của một nhà xuất bản cho hầu hết các môn học. Trong khi trên thị trường đang có tới ba bộ sách của các nhà xuất bản, đơn vị ấn hành được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.

Theo nhận định của các chuyên gia, đây là việc làm không đúng với tinh thần "có một số sách giáo khoa cho mỗi môn học" tại Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Thực trạng này như báo chí đã phản ánh, từng xảy ra ở các địa phương: Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tiền Giang, Bình Thuận, Ninh Thuận, Bình Dương, Cần Thơ, Kiên Giang, Phú Thọ, Thanh Hóa, Nghệ An, Bắc Kạn, Quảng Nam, Quảng Bình, Quảng Ngãi,…

Tại Thủ đô Hà Nội, một số giáo viên dạy tiểu học thắc mắc: Năm học trước (2022-2023), sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 bộ Cánh Diều của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã không được Sở Giáo dục và Đào tạo đưa vào danh mục giới thiệu lựa chọn trên địa bàn. Trong khi trước đó học sinh lớp 1 đã được học bộ sách này. Việc "bỏ cách" như vậy đã khiến nhiều giáo viên lớp 2, lớp 3 lúng túng.

Một số chuyên gia giáo dục phân tích, nếu chỉ lựa chọn một bộ sách giáo khoa để giảng dạy sẽ hạn chế sự lựa chọn của giáo viên và người học, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Trong khi theo tinh thần Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội, việc sử dụng các bộ sách giáo khoa khác nhau trong quá trình học, sẽ làm phong phú tài liệu dạy và học cho giáo viên và học sinh, vì ngữ liệu có thể khác nhau nhưng đều dựa vào khung chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Điều này còn giúp các học sinh khi chuyển vùng, chuyển địa phương không bị bỡ ngỡ đối với các loại sách.

Một trong những điểm mới quy định tại Thông tư số 27/2023/TT-BGDĐT là các quy định nhằm hướng tới tăng cường vai trò của cơ sở giáo dục trong lựa chọn sách giáo khoa, với ba nguyên tắc, hai tiêu chí gồm:

Thứ nhất, lựa chọn sách giáo khoa trong danh mục sách đã được Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để sử dụng ổn định trong cơ sở giáo dục phổ thông. Thứ hai, mỗi môn học, hoạt động giáo dục được thực hiện trong cơ sở giáo dục phổ thông ở mỗi khối lớp lựa chọn một sách giáo khoa. Thứ ba, việc lựa chọn sách giáo khoa bảo đảm thực hiện dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch.

Hai tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa gồm: Phù hợp đặc điểm kinh tế-xã hội của địa phương và phù hợp với điều kiện tổ chức dạy-học tại cơ sở giáo dục phổ thông.

Vấn đề này, đại biểu Quốc hội Hồ Thị Minh (tỉnh Quảng Trị) bày tỏ lo ngại: "Nếu địa phương chỉ chọn một bộ sách giáo khoa hay chỉ chọn mỗi môn học một cuốn sách của một bộ thì sẽ quay lại tình trạng độc quyền sách giáo khoa như trước". Để thực hiện tốt các quy định mới, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của cả người dạy và người học, thiết nghĩ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm tiến hành thanh tra, kiểm tra, rà soát, giám sát những địa phương, đơn vị có dấu hiệu lựa chọn sách giáo khoa thiếu dân chủ, áp đặt, định hướng giáo viên, đi ngược lại quy định trong Thông tư số 27/2023/TT-BGDĐT.

Có thể bạn quan tâm

GS, TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Đổi mới mạnh mẽ để phát triển nguồn nhân lực cho kỷ nguyên mới

Đó là nhấn mạnh của GS, TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) trong cuộc trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần về một số chính sách mới đã và đang triển khai nhằm mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao - theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Trong giai đoạn 2026-2031, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện cả về hình thức tổ chức tổng thể và hệ thống giám sát để sát dân hơn, gần dân hơn.

Xây đắp nền tảng mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Mục tiêu mà mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp hướng tới không chỉ là sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn là đổi mới phương thức lãnh đạo, phương thức quản lý, phương thức điều hành, phương thức làm việc, phương thức tổ chức thực hiện. Không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà phải tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 và trả lời một số câu hỏi của đại biểu tham dự. Ảnh: TTXVN

Định vị Việt Nam trong dòng chảy hợp tác khu vực

Với những ý nghĩa đặc biệt, chuyến thăm ba nước Đông Nam Á của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đạt được những kết quả quan trọng, mang tính đột phá, thông qua củng cố toàn diện nền tảng hợp tác, làm sâu sắc hơn và nâng tầm hợp tác chiến lược lâu dài, đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác chủ chốt trong khu vực lên nấc thang phát triển cao hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân tại sân bay quốc tế Udon Thani. Ảnh: TTXVN

Thông điệp tăng cường tin cậy và hợp tác chiến lược

Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp Nhà nước tới Singapore, phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La và thăm cấp Nhà nước tới Philippines mang ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt.

Xây dựng không gian sinh hoạt cộng đồng là một trong những điểm quan trọng giúp mỗi địa phương nuôi dưỡng mạch ngầm văn hóa cho cư dân.

Sắp xếp lại không gian văn hóa bằng một tư duy sâu sắc hơn

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 21 về “sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố”, yêu cầu các địa phương hoàn thành phương án sắp xếp trước ngày 10/6/2026.

Hà Nội xác lập cấu trúc đô thị theo hướng “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, trong đó lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Ảnh Thành Đạt

Viết tiếp trường ca sông Cái

Ngày 13/5 vừa qua, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định số 2512/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Người dân đặt nhiều niềm tin và kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, thông suốt, minh bạch và trách nhiệm hơn khi bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thật sự trơn tru. Ảnh: Thành Đạt

Phát hiện sớm vướng mắc để khắc phục kịp thời

Dù trong quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn bộc lộ một số hạn chế cần được tháo gỡ kịp thời, song đã tạo ra chuyển biến rất tích cực về cải cách hành chính, cung ứng dịch vụ công.

Ðại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, diễn ra tại Hà Nội từ ngày 11-13/5/2026. (Ảnh: Hồng Vinh)

Dấu mốc quan trọng mở đầu chặng đường phát triển mới

Là sự kiện chính trị-xã hội quan trọng, nhận được sự quan tâm sâu sắc của các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI (Đại hội XI) diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ lớn, đan xen với không ít khó khăn.

Khi bỏ cấp trung gian, áp lực công việc không mất đi mà trái lại, dồn toàn bộ xuống cấp cơ sở.

Giám sát để kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa qua đã định hình tư duy đột phá: Mục tiêu cao nhất của các cuộc giám sát không phải là "vạch lá tìm sâu", mà là để khơi thông điểm nghẽn và kiến tạo phát triển.

“Con đường 30/4” không chỉ là con đường của riêng Việt Nam, mà còn là con đường của hòa bình, hợp tác và phát triển. (Ảnh Thành Đạt)

Tiếp nối Con đường 30/4

Có gì mới mẻ, tinh khôi trong buổi cuối xuân đầu hạ, khi chúng ta cùng nhớ về ngày 30/4 năm ấy, ngày trọng đại, non sông liền một dải?

Với sự cẩn trọng, sáng suốt và thống nhất cao, chỉ trong gần ba ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã hoàn thành tốt đẹp nhiệm vụ kiện toàn nhân sự lãnh đạo cấp cao của bộ máy Nhà nước, Quốc hội.

Trọng trách của Quốc hội khóa XVI

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã chính thức khai mạc sáng 6/4, mở ra một nhiệm kỳ mới trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Phiên Bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV - Ảnh: TTXVN

Đề cao chữ “Thật”

Hội nghị Trung ương 2 với nhiều nội dung quan trọng, được coi là những “hành lang pháp lý”, những “quy tắc vận hành”, những “nguyên tắc kỷ luật”, những “chuẩn mực hành động” để đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đây là “Hội nghị đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ”.

Người dân xã Minh Châu được cán bộ, tình nguyện viên tư vấn, hướng dẫn và thực hiện thủ tục hành chính tại điểm phục vụ theo mô hình “Dịch vụ công lưu động”. (Ảnh TTXVN)

Tiếp bước cuộc cách mạng “sắp xếp lại giang sơn”

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV của Tổng Bí thư Tô Lâm là thông điệp chiến lược, mở đầu nhiệm kỳ mới, đặc biệt về phát huy thế mạnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng. (Ảnh: DUY LINH)

Trả lời thôi, chưa đủ!

Theo thông lệ, trước thềm kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 10 - kỳ họp cuối cùng của Quốc hội khóa XV, được rà soát lại.

Thủ tướng Phạm Minh Chính xem sản phẩm nghiên cứu của sinh viên Đại học Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia MISIS. Ảnh: TTXVN

Nâng tầm toàn diện hợp tác Việt Nam-Liên bang Nga

Là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Nga sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định quyết tâm của cả hai nước củng cố nền tảng hữu nghị truyền thống, bền bỉ vượt thời gian, cũng như hợp tác tin cậy, chân thành giữa hai nước

Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Đảng bộ Quốc hội nhiệm kỳ 2025-2030.

Kỳ vọng vào nhiệm kỳ mới

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã khép lại với tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu rất cao, ước đạt 99,69%.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh.

“Không cần học thêm vẫn học tốt” - Bao giờ, bằng cách nào?

Tại phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi góp ý về báo cáo công tác dân nguyện tháng 2, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đã phát biểu: “Phụ huynh tốn nhiều tiền hơn để đưa đón, đóng tiền cho con ra trung tâm học thêm, sau Thông tư 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo”.