Tin tức Sản phẩm Câu chuyện phát triển Multimedia Hỏi/Đáp

Môi trường

Cần kiểm soát hóa chất độc hại

Ở nước ta, các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POP) và thủy ngân đang hiện diện ở nhiều nơi, trong khi hệ thống quản lý, xử lý và thay thế vẫn còn nhiều khó khăn.

Nhà kho phân loại, lưu giữ chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình sản xuất tại Công ty Cổ phần Khai khoáng Minh Đức, tỉnh Yên Bái. (Ảnh: Thanh Ngà)
Nhà kho phân loại, lưu giữ chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình sản xuất tại Công ty Cổ phần Khai khoáng Minh Đức, tỉnh Yên Bái. (Ảnh: Thanh Ngà)

Chỉ một chiếc bóng đèn huỳnh quang hay một tấm vật liệu cách nhiệt EPS/XPS có thể chứa các hóa chất thuộc danh sách loại bỏ toàn cầu. Ở Việt Nam, khoảng 3.000 tấn vật liệu EPS/XPS được sản xuất mỗi tháng, trong đó thường chứa HBCDD, một chất POP cực kỳ độc hại.

Còn trong lĩnh vực y tế, hàng chục nghìn thiết bị như nhiệt kế, máy đo huyết áp… vẫn sử dụng thủy ngân, một kim loại nặng có thể gây tổn thương thần kinh, rối loạn nội tiết và tích lũy sinh học.

Với tỷ lệ hư hỏng gần 20%, ước tính có tới 500kg thủy ngân bị phát tán mỗi năm chỉ riêng từ các cơ sở y tế. Điều này càng nguy hiểm hơn khi nước ta vẫn chưa có hệ thống thu gom và xử lý đồng bộ các sản phẩm chứa thủy ngân sau sử dụng.

Vụ cháy kho của Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông (năm 2019) khiến hàng chục kg thủy ngân lan vào môi trường đô thị; hàng nghìn nông dân từng tiếp xúc thuốc trừ sâu chứa POP suốt nhiều thập kỷ và nhiều địa điểm từng bị ô nhiễm bởi chiến tranh.

Những cái tên như dioxin, PCB, PFOS… không còn là khái niệm chuyên môn, mà đã thành nỗi ám ảnh dai dẳng với cộng đồng.

Việt Nam đã tham gia và phê chuẩn Công ước Stockholm (về POP) từ năm 2002 và Công ước Minamata (về thủy ngân) từ năm 2013. Các nội dung về quản lý hóa chất cũng đã được đưa vào Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các nghị định hướng dẫn.

Bên cạnh đó, mới đây, Công ước Stockholm vừa thông qua việc loại bỏ thêm 3 nhóm hóa chất độc hại toàn cầu (chlorpyrifos, PFCAs chuỗi dài, MCCP). Tuy nhiên, thực tế, các hóa chất này vẫn tiếp tục được sử dụng, đặc biệt ở các lĩnh vực sản xuất công nghiệp như nhựa, sơn, xi mạ, vật liệu cách nhiệt, và thiết bị y tế.

Nhưng điều khiến giới chuyên gia lo ngại là khoảng cách giữa luật và thực tiễn vẫn còn rất lớn. Các hóa chất như PBDEs, SCCP, PFOS, dù không sản xuất nội địa, vẫn tiếp tục được nhập khẩu và sử dụng rộng rãi. Các quy định như dán nhãn sinh thái, mua sắm xanh, kiểm soát hóa chất nguy hại… còn quá yếu để thay đổi hành vi của thị trường.

Đặc biệt, tại cấp cơ sở và các doanh nghiệp nhỏ, năng lực kỹ thuật, tài chính và nhận thức còn hạn chế cho nên việc kiểm soát hóa chất gần như bị buông lỏng. Người tiêu dùng cũng không thể phân biệt đâu là sản phẩm an toàn, đâu là thứ tiềm ẩn POP, thủy ngân.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã khởi động dự án về “giảm thiểu phát thải POP và thủy ngân thông qua quản lý vòng đời sản phẩm và nhãn sinh thái”.

Theo đại diện Cục Môi trường, dự án không chỉ đặt mục tiêu cụ thể như giảm 648kg thủy ngân thông qua loại bỏ và thay thế 10.000 thiết bị y tế chứa thủy ngân, 20.000 bóng đèn huỳnh quang, cắt giảm 35 tấn POP từ sản phẩm công nghiệp mà còn hướng đến thiết lập cơ chế tài chính xanh, áp dụng nhãn sinh thái và thúc đẩy tiêu dùng bền vững, để thị trường dịch chuyển theo hướng xanh hóa.

Một xu hướng quan trọng của quản trị hóa chất hiện đại là “quản lý vòng đời sản phẩm” tức kiểm soát từ khâu thiết kế, sản xuất, lưu thông, tiêu dùng cho đến thu hồi và tiêu hủy cuối cùng. Đây là cách tiếp cận mà nhiều quốc gia phát triển đã áp dụng, đặc biệt đối với POP, thủy ngân và các chất khó phân hủy trong tự nhiên.

Ông Patrick Haverman, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cho biết, hợp tác liên ngành là yếu tố then chốt bởi POP, thủy ngân và các hóa chất nói chung tồn tại trong nhiều lĩnh vực và thuộc phạm vi quản lý của nhiều cơ quan khác nhau, do đó cần có sự tham gia tích cực từ các đơn vị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương, Bộ Y tế.

Theo ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, thực hiện dự án là hành động thể hiện quyết tâm, hành động của Chính phủ Việt Nam về bảo vệ môi trường trong quản lý các chất ô nhiễm khó phân hủy và thực hiện các cam kết quốc tế nhằm giảm thiểu rủi ro cho môi trường và sức khỏe con người.

ĐỨC TÙNG

Tin liên quan

hóa chất độc hại chất ô nhiễm POP thủy ngân quản lý hóa chất ô nhiễm môi trường

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/4/2026: Miền Bắc sắp đón mưa dông giải nhiệt, cảnh báo nguy cơ lốc, sét

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/4/2026: Miền Bắc sắp đón mưa dông giải nhiệt, cảnh báo nguy cơ lốc, sét

Trong ngày 16/4, Bắc Bộ vẫn nắng nhẹ, riêng Tây Bắc còn nắng nóng; từ chiều tối, không khí lạnh yếu kết hợp rãnh áp thấp gây mưa dông diện rộng, tiềm ẩn thời tiết nguy hiểm. Trung Bộ giảm dần nắng nóng trong những ngày tới, trong khi Tây Nguyên và Nam Bộ duy trì ngày nắng, chiều tối có mưa dông.

(Ảnh minh họa)

Nắng nóng diện rộng ở khu vực Trung Trung Bộ kết thúc từ ngày 18/4

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 16/4, khu vực từ Nghệ An đến TP Huế có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Tuy nhiên, nền nhiệt sẽ giảm dần và từ ngày 18/4, nắng nóng diện rộng ở khu vực Trung Trung Bộ kết thúc.

(Ảnh minh họa: KHÁNH TOÀN)

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất tại Quảng Ngãi, Gia Lai; Bắc Bộ trời chuyển mát từ ngày 17/4

Dự báo, tối và đêm nay (15/4), các tỉnh Quảng Ngãi và Gia Lai có mưa với lượng mưa từ 10-30mm, có nơi trên 60mm. Các địa phương trên đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc. Ngoài ra, do chịu ảnh hưởng của rãnh không khí lạnh yếu, từ ngày 17/4, Bắc Bộ trời chuyển mát.

Lực lượng chức năng bảo vệ an toàn, trật tự giao thông khu vực giải phóng mặt bằng ở xã Kẻ Sặt.

Hải Phòng cưỡng chế thu hồi đất thực hiện Dự án nạo vét, gia cố kênh trung thủy nông Sặt-Phủ

Ngày 15/4, Ủy ban nhân dân xã Kẻ Sặt (thành phố Hải Phòng) tổ chức cưỡng chế thu hồi đất để thực hiện Dự án nạo vét, gia cố kênh trung thủy nông Sặt-Phủ. Dự án có tổng chiều dài 7,5km, kinh phí đầu tư 170 tỷ đồng đi qua các xã Kẻ Sặt, Bình Giang, Đường An, với tổng kinh phí đầu tư 170 tỷ đồng.

Ngành nuôi chim yến ở Quảng Ngãi đã có bước phát triển, tạo nhiều công ăn việc làm và nguồn thu lớn cho người dân.

Quảng Ngãi yêu cầu các xã, phường, đặc khu lập Tổ phản ứng nhanh bảo vệ chim yến

Trước tình trạng săn, bẫy bắt theo kiểu tận diệt và mua bán chim yến trái phép, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương liên quan chủ động thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp ngăn chặn. Trước mắt, các xã, phường, đặc khu khẩn trương thành lập Tổ phản ứng nhanh bảo vệ chim yến và các loài chim hoang dã.

Khi thời gian của gấu không còn nhiều

Khi thời gian của gấu không còn nhiều

Thực tế số gấu bị chết đang cao hơn số gấu được chuyển giao cứu hộ cho thấy tiến trình chấm dứt nuôi nhốt gấu đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và sự chung tay của cả cộng đồng.

[Video] Từ ngày 19/4 đến 20/4, khả năng xuất hiện đợt triều cường ở ven biển Đông Nam Bộ

[Video] Từ ngày 19/4 đến 20/4, khả năng xuất hiện đợt triều cường ở ven biển Đông Nam Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 19/4-20/4, ven biển Đông Nam Bộ khả năng xuất hiện đợt triều cường với mực nước cao nhất tại trạm Vũng Tàu là 3.8-3,9m. Thời gian xuất hiện đỉnh triều từ 2h-4h (ngày 19/4) và 14h-17 giờ (ngày 20/4), vùng chịu ảnh hưởng thuộc khu vực trũng thấp và vùng ngoài đê bao.

Dự kiến, việc tổ chức kiểm định khí thải trên thực tế sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2027.

Bộ Xây dựng lấy ý kiến quy định kiểm định khí thải xe máy, dự kiến áp dụng từ năm 2027

Bộ Xây dựng đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; đồng thời bổ sung quy trình chứng nhận an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với xe cải tạo và kiểm định khí thải đối với mô-tô, xe gắn máy.