Đây là địa bàn có mật độ dân cư cũng như khách du lịch đông, số lượng phương tiện lưu thông lớn, hoạt động kinh doanh sôi động, nhưng nhiều tuyến phố, ngõ nhỏ có không gian chật hẹp. Lâu nay, phương thức thu gom rác bằng xe đẩy thủ công hoặc xe ô-tô chuyên dụng cỡ lớn ở khu vực bộc lộ những hạn chế nhất định.
Từ thực tế này, Công ty TNHH Một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thử nghiệm có kiểm soát xe điện chuyên dùng thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại phường Hoàn Kiếm. Xe điện nhỏ, cơ động đảm nhiệm thu gom trực tiếp tại các tuyến phố nhỏ, ngõ hẹp; còn xe có tải trọng lớn tiếp tục thực hiện các công đoạn phù hợp trên những tuyến đường rộng.
Trong giai đoạn thử nghiệm, xe điện nhỏ được bố trí hoạt động tại khu vực tổ dân phố Hàng Đào và Hàng Bạc, thu gom theo tuyến và khung giờ cụ thể. Mỗi xe có thể thu gom khoảng 80-100 kg rác trong một chuyến, thời gian vận hành trung bình khoảng 30 phút.
Quy trình được tổ chức theo hướng khép kín. Từ 20 giờ hằng ngày, xe bắt đầu thực hiện nhiệm vụ. Khi đi vào các ngõ nhỏ, xe phát tín hiệu âm thanh nhẹ để người dân chủ động đưa rác ra đổ trực tiếp. Khi đầy tải, xe nhanh chóng đưa rác đến điểm chuyển tải để sang tải trực tiếp vào xe ép lớn hoặc máy ép Compactor.
Việc sử dụng các xe điện nhỏ có thùng thu gom rác sẽ rút ngắn thời gian rác lưu tại các điểm tập kết và hạn chế cản trở giao thông trong khu vực phố cổ, bảo đảm cảnh quan và sự thuận tiện cho người dân, du khách.
Sau thời gian triển khai, mô hình bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực. URENCO đã bố trí 10 xe điện chuyên dùng, giảm 14 điểm tập kết rác và thay thế 20 xe gom thủ công. Theo tính toán, mô hình có thể tạo ra khoảng 32 tín chỉ carbon mỗi năm.
Mô hình này còn gắn cơ giới hóa với quản lý bằng dữ liệu. Mỗi xe được tích hợp thiết bị GPS để giám sát hành trình, thời gian vận hành, sản lượng thu gom và khả năng tiếp cận các tuyến ngõ. Những dữ liệu này cùng với phản hồi của người dân là căn cứ để đánh giá hiệu quả, điều chỉnh tuyến và phương thức tổ chức trước khi mở rộng.
Tuy nhiên, phương tiện hiện đại chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng sự thay đổi trong tổ chức và ý thức của người dân. Việc quy định rõ khung giờ thu gom, tuyên truyền để người dân đưa rác đúng thời gian, đồng thời giám sát chặt quá trình thực hiện sẽ quyết định khả năng hạn chế rác tồn lưu và các điểm tập kết tự phát.
Sau giai đoạn thí điểm, URENCO sẽ báo cáo thành phố để mở rộng mô hình xe điện thu gom rác trong khu vực Vành đai 1 vào năm 2027 và từng bước nhân rộng, hướng tới năm 2028 không còn xe thu gom rác đẩy tay trong khu vực Vành đai 2, góp phần xây dựng không gian trung tâm Thủ đô sạch hơn, thông thoáng, văn minh hơn.
