Đặc biệt, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng những cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 tạo điều kiện để Hà Nội tiếp tục đảm nhận vai trò tiên phong trong đổi mới quản trị. Chính vì vậy, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý Hà Nội xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” vừa phù hợp vị thế của Thủ đô, vừa đáp ứng yêu cầu kiểm nghiệm những chủ trương mới trong điều kiện thực tiễn.
Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn đã lựa chọn triển khai thí điểm mô hình này tại hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh. Đây là những địa bàn được lựa chọn trên cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Qua thực tiễn triển khai, thành phố sẽ đánh giá khách quan những kết quả đạt được, kịp thời điều chỉnh những nội dung còn bất cập, từ đó hoàn thiện mô hình trước khi nhân rộng ở các xã, phường khác.
Mô hình xã xã hội chủ nghĩa không hình thành thêm một cấp quản lý hay một tổ chức mới, mà có sự thay đổi trong tư duy quản trị. Trước đây, hiệu quả phát triển của một địa phương thường được đánh giá chủ yếu bằng các chỉ tiêu phát triển kinh tế, thì nay mức độ hài lòng, sự thụ hưởng và cảm nhận hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo quan trọng đối với hoạt động của chính quyền cơ sở. Người dân vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, đồng thời là mục tiêu và động lực của quá trình phát triển.
Từ định hướng đó, mô hình hướng tới xây dựng chính quyền cơ sở hiện đại, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phát huy dân chủ, khuyến khích người dân tham gia xây dựng, giám sát và đánh giá chính quyền; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng dịch vụ công, phát triển văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng môi trường sống xanh, an toàn, văn minh.
Mọi giải pháp đều hướng tới mục tiêu chung là nâng cao chất lượng sống của người dân, để những giá trị của chủ nghĩa xã hội được thể hiện bằng những kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Nghị quyết số 16-NQ/TU cũng xác định lộ trình triển khai. Sau khi hoàn thiện đề án trong năm 2026, thành phố sẽ tổ chức thí điểm tại hai xã trong giai đoạn 2027-2030, tiến hành sơ kết, hoàn thiện cơ chế, chính sách rồi từng bước mở rộng đối với những địa bàn đủ điều kiện, hướng tới tổng kết toàn diện vào năm 2035.
Từ hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh sẽ hình thành một mô hình quản trị cơ sở mới, trong đó mọi chủ trương đều hướng đến phục vụ nhân dân, mọi chính sách đều được đo bằng hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của người dân.
Nếu được triển khai thành công, mô hình không chỉ tạo động lực nâng cao chất lượng quản trị ở cấp cơ sở, mà còn cung cấp những bài học thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện, lan tỏa trên địa bàn Hà Nội, góp phần hiện thực hóa những giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội từ cấp cơ sở.
