Cải thiện chất lượng cơ sở y tế để giảm suy dinh dưỡng trẻ em vùng cao

Suy dinh dưỡng ở trẻ em không chỉ là thách thức cho sức khỏe cộng đồng, mà nay đã trở thành vấn đề cấp bách, nhất là tại các quốc gia đang phát triển. Ở nước ta, chất lượng hệ thống y tế cơ sở cấp xã tại các địa phương vùng miền núi phía bắc và Tây Nguyên là một trong những nguyên nhân dẫn đến lo ngại về vấn đề dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi.
Cán bộ y tế khám, tư vấn sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em vùng cao.
Cán bộ y tế khám, tư vấn sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em vùng cao.

25 năm qua, hoạt động can thiệp dinh dưỡng ở nước ta đã được triển khai rộng rãi, thu được nhiều thành quả đáng khích lệ, tỷ lệ suy dinh dưỡng đã giảm nhanh trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, khoảng nửa thập kỷ trở lại đây, khi chương trình mục tiêu phòng, chống suy dinh dưỡng đã khép lại và các hoạt động can thiệp liên quan trở thành thường quy, đã xuất hiện một số dấu hiệu bất cập trong triển khai tại cộng đồng, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi phía bắc và Tây Nguyên.

Suy dinh dưỡng ở trẻ em vùng miền núi còn quá cao

Theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng toàn quốc giai đoạn 2019-2020, khu vực miền núi phía bắc và Tây Nguyên ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng chung ở trẻ em lên tới khoảng 30%, cao gấp 2-3 lần so với các khu vực Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ.

Năm 2023, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Tổng hội Y học Việt Nam – Viện Y học ứng dụng Việt Nam đã triển khai một đề tài khoa học nhằm nghiên cứu tư vấn, phản biện, giám định xã hội với chủ đề “Suy dinh dưỡng thấp còi và gầy còm ở một số xã khu vực khó khăn và đề xuất một số giải pháp cải thiện”.

Trong khuôn khổ nghiên cứu, các chuyên gia đã khảo sát về tình hình suy dinh dưỡng thấp còi và gầy còm ở trẻ em dưới 5 tuổi tại các khu vực khó khăn để đề xuất một số giải pháp cải thiện phù hợp, cụ thể là tiến hành khảo sát, đánh giá tình trạng dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi và các bà mẹ có con nhỏ cũng như đội ngũ cán bộ y tế cơ sở tại 2 tỉnh Hà Giang và Kon Tum.

Các chuyên gia Viện Y học ứng dụng Việt Nam tiến hành cân sức khỏe trẻ em các địa phương được khảo sát.

Các chuyên gia Viện Y học ứng dụng Việt Nam tiến hành cân sức khỏe trẻ em các địa phương được khảo sát.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam dẫn các kết quả nghiên cứu cho biết: tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng vẫn còn cao. Trong đó, tỷ lệ trẻ em thấp còi tại Hà Giang và tại Kon Tum lần lượt là 26,5% và 25,5%; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị gầy còm (suy dinh dưỡng cấp tính) lần lượt là 9% và 7,5%.

Cũng theo các nghiên cứu, kiến thức và thực hành của bà mẹ về nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ em tại cả 2 tỉnh còn nhiều hạn chế. Các bà mẹ phần lớn chưa thực hành đúng về các vấn đề liên quan như bổ sung dầu mỡ, trái cây và sữa vào các bữa ăn dặm của trẻ, nuôi con bằng sữa mẹ, vệ sinh trong chế biến thực phẩm.

Bên cạnh đó, công tác phòng, chống suy dinh dưỡng trẻ em trên địa bàn 2 tỉnh nêu trên còn nhiều bất cập, đặc biệt trong các vấn đề về nhân lực, cơ sở vật chất và tài chính. Thực trạng mạng lưới phòng, chống suy dinh dưỡng dù đã triển khai nhưng không được duy trì đúng mức, chưa tập trung chăm sóc toàn diện từ khi bà mẹ mang thai.

Tỷ lệ trẻ em thấp còi tại Hà Giang và tại Kon Tum lần lượt là 26,5% và 25,5%. Con số đối với tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị gầy còm (suy dinh dưỡng cấp tính) tại 2 tỉnh nêu trên lần lượt là 9% và 7,5%.

Các giải pháp can thiệp giảm suy dinh dưỡng như cung cấp sản phẩm bổ sung dinh dưỡng, bổ sung vi chất dinh dưỡng, theo dõi tình trạng dinh dưỡng trẻ em và bà mẹ, lồng ghép chăm sóc trẻ mắc bệnh... còn nhiều hạn chế, có dấu hiệu không "tiếp bước" được những thành quả từ chương trình mục tiêu phòng, chống suy dinh dưỡng.

Ngoài ra, các báo cáo còn cho thấy: công tác truyền thông về giáo dục dinh dưỡng rất hạn chế từ phương tiện, kênh truyền thông cho tới nội dung, ngôn ngữ, tổ chức hoạt động truyền thông tại cả trạm y tế xã, thôn, bản và gia đình.

Những giải pháp cấp bách

Từ những nghiên cứu trong khuôn khổ đề tài khoa học, các chuyên gia của Viện Y học ứng dụng Việt Nam và một số y, bác sĩ đầu ngành đã đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác phòng, chống suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi gắn với cải thiện chất lượng cơ sở y tế tại một số địa bàn khó khăn ở khu vực miền bắc và Tây Nguyên.

Theo đó, cần thiết xây dựng một gói hỗ trợ dinh dưỡng giúp giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi cho các vùng đặc biệt khó khăn thông qua hoạt động chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng toàn diện trong 1 nghìn ngày đầu đời của trẻ em và đẩy mạnh, nâng cao chất lượng chăm sóc bà mẹ mang thai, đang cho con bú.

Hệ thống đội ngũ cộng tác viên dinh dưỡng và y tế thôn bản cần được duy trì và chấn chỉnh cả về số lượng và chất lượng thông qua các chính sách đãi ngộ, đẩy mạnh đào tạo lại và đào tạo liên tục, chú trọng cung cấp đủ trang thiết bị cơ sở vật chất tối thiểu cho các hoạt động giám sát dinh dưỡng.

Bổ sung thường xuyên các sản phẩm dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em dưới 5 tuổi: duy trì cung cấp đầy đủ viên sắt cho phụ nữ mang thai, hỗ trợ sản phẩm dinh dưỡng bổ sung cho trẻ em bị suy dinh dưỡng cấp tính thông qua chi trả từ quỹ bảo hiểm y tế và huy động các nguồn tài trợ từ các tổ chức quốc tế và trong nước.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn (áo trắng) tư vấn sức khỏe dinh dưỡng cho các bà mẹ vùng cao trong chuyến khảo sát thuộc khuôn khổ đề tài khoa học.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn (áo trắng) tư vấn sức khỏe dinh dưỡng cho các bà mẹ vùng cao trong chuyến khảo sát thuộc khuôn khổ đề tài khoa học.

Thay đổi phương pháp, cách thức tiến hành truyền thông, giáo dục dinh dưỡng dựa trên văn hóa và thực hành của địa phương; tận dụng nhiều kênh truyền thông chính thống, kể cả các mạng xã hội; xây dựng các thông điệp và nội dung phù hợp.

Nâng cao và đa dạng hóa các hoạt động, loại hình truyền thông giáo dục sức khỏe về dinh dưỡng, kết hợp các phương pháp truyền thông truyền thống (loa đài, tờ rơi, truyền thông trực tiếp) với các phương pháp truyền thông hiện đại (qua mạng xã hội, internet, các nhóm bà mẹ).

Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa các chủ đề giáo dục dinh dưỡng, tập trung vào các chủ đề: chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, hướng dẫn theo dõi tăng trưởng cho trẻ em dưới 5 tuổi, ăn bổ sung hợp lý, chế độ ăn uống và chăm sóc khi trẻ bị tiêu chảy, nhiễm khuẩn hô hấp… Huy động các Hội, đoàn thể, tổ chức quốc tế, phi chính phủ, các doanh nghiệp tham gia hoạt động phòng chống suy dinh dưỡng tại các vùng đặc biệt khó khăn.

Đặc biệt, chính quyền các địa phương nơi có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao cần nâng cao nhận thức và hỗ trợ thực chất, có hiệu quả về nhân lực, vật lực để các can thiệp dinh dưỡng cho trẻ em và phụ nữ mang thai được triển khai một cách đầy đủ, mạnh mẽ như thời điểm chương trình mục tiêu phòng chống suy dinh dưỡng còn được triển khai để trẻ em các vùng liên quan tiếp tục nhận được sự chăm sóc đầy đủ về dinh dưỡng trong thời gian tới.

Có thể bạn quan tâm

Ê-kíp các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch, giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh ung thư tuyến giáp

Kỹ thuật vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch giúp bác sĩ lấy đủ mô hạch trong khoang cần đánh giá, hỗ trợ phát hiện ổ di căn kích thước rất nhỏ, đồng thời hạn chế những can thiệp không cần thiết. Qua đó, người bệnh mắc tuyến giáp được kiểm soát tổn thương hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng và bảo đảm an toàn sau phẫu thuật.

Chương trình Kết nối yêu thương là hoạt động được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng các cơ quan, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. (Ảnh: BẢO VY)

Doanh nhân Nguyễn Thị Phương Thảo dự chương trình "Kết nối yêu thương" của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Tại Nhà hát Hồ Gươm, Bộ Công an phối hợp Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam vừa tổ chức chương trình “Kết nối yêu thương”, chung tay chăm lo cho phụ nữ và trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Tại chương trình, Vietjet, Sovico và HDBank góp 30 tỷ đồng hỗ trợ phụ nữ, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo.

Trong phòng mổ của Bệnh viện E, các ê kíp phẫu thuật đã dành phút trang nghiêm để nói lời tiễn biệt và tri ân người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Sáu cuộc đời được trao cơ hội sống từ một người hiến tạng

Từ một người bệnh không may qua đời sau khi chết não do đuối nước, nghĩa cử hiến tạng của gia đình đã mở ra cơ hội sống cho 6 người bệnh ở cả ba miền. Trái tim, gan, 2 quả thận và 2 giác mạc được kịp thời đưa đến các bệnh viện để ghép, tiếp nối sự sống và hoàn thành tâm nguyện của người đã khuất.

Bác sĩ thăm khám người bệnh sau 48 giờ nhập viện. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Tây Ninh: Cứu sống người phụ nữ trẻ bị sét đánh

Trở về nhà giữa cơn mưa giông dữ dội, cô gái trẻ bất ngờ bị sét đánh ngã gục xuống đường, rơi vào tình trạng nguy kịch với rối loạn nhịp tim và nhiều tổn thương trên cơ thể. Hơn 48 giờ giành giật sự sống tại Phòng Hồi sức tích cực (ICU), các bác sĩ đã thành công giúp cô vượt qua cơn nguy kịch.

Đoàn công tác Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tham quan Phòng thí nghiệm của Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Y sinh và Cấy ghép (NIFE), Hannover. (Ảnh: BVCC)

Mở rộng hợp tác chuyên sâu về chấn thương chỉnh hình giữa Việt Nam và Đức

Vừa qua, tại thành phố Hannover (Cộng hòa Liên bang Đức), Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Bệnh viện DIAKOVERE Annastift đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, mở ra hướng hợp tác chuyên sâu về hội chẩn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và tiếp nhận, chuyển giao các kỹ thuật tiên tiến.

Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình triển khai can thiệp điện quang DSA. (Ảnh: THÀNH DƯƠNG)

Rút ngắn khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao

Người dân được tiếp cận y tế chất lượng cao sớm hơn, thuận lợi hơn; người bệnh nặng có thêm cơ hội được cứu sống trong thời gian vàng; gia đình giảm chi phí khi không phải đi xa; năng lực y tế của cả khu vực cùng mạnh lên… Đó là những hiệu quả nhìn thấy được sau hơn ba tháng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đi vào hoạt động.

Tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip được triển khai tại 100% cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ở thành phố Hải Phòng. (Ảnh: THANH NGA)

Xác thực bảo hiểm y tế bằng dữ liệu

Sau hơn một năm thực hiện Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, bên cạnh kết quả đạt được đã phát sinh một số vướng mắc cần sớm được tháo gỡ...

(Ảnh minh họa: BVCC)

Trẻ mắc RSV, cúm mùa gia tăng khi giao mùa: Cảnh giác dấu hiệu suy hô hấp

Thời tiết chuyển mùa là thời điểm các bệnh lý hô hấp ở trẻ có nguy cơ gia tăng, trong đó virus hợp bào hô hấp (RSV) và cúm mùa có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp. Từ những biểu hiện ban đầu giống cảm lạnh, bệnh có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sinh non và trẻ có bệnh lý nền.

[Video] Bộ Y tế sẽ mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia nhằm kiểm soát chi phí

[Video] Bộ Y tế sẽ mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia nhằm kiểm soát chi phí

Tại buổi Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 diễn ra vào ngày 3/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, Bộ Y tế đã nắm được thông tin về việc giá thiết bị y tế, giá thuốc trước khi nhập về Việt Nam đã được nâng so với nước ngoài; đồng thời phối hợp cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Các chuyên gia báo cáo tại hội thảo khoa học. (Ảnh: Ngọc Anh)

Thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình

Hội thảo khoa học của Hội Chấn thương chỉnh hình Việt Nam dần trở thành hoạt động thường niên, thu hút sự tham gia của đông đảo phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình trong nước và quốc tế trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau, nhằm phát triển những kỹ thuật, công nghệ mới giúp nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh.