Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất thành lập Cục Chiến lược-Chính sách dân tộc

Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Dân tộc và Tôn giáo (dưới đây gọi tắt là dự thảo Nghị định).

Về kết quả tinh gọn bộ máy, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, trước khi tiếp nhận Ban Tôn giáo Chính phủ, cơ cấu tổ chức của Ủy ban Dân tộc có 17 đơn vị cấp vụ và tương đương, 11 đơn vị cấp phòng. Sau khi thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo, cơ cấu tổ chức của Bộ này giảm 3 tổ chức cấp vụ và tương đương (đạt 17,6%), giảm 4 tổ chức cấp phòng (đạt 36,3%).

Hiện nay, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có 9 đơn vị trực thuộc Bộ, 12 đơn vị sự nghiệp công lập (4 đơn vị thuộc cơ cấu Bộ và 8 đơn vị trực thuộc) với tổng số 765 chỉ tiêu biên chế năm 2025. Về mức độ tự chủ tài chính, có 4/12 đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (Nhóm 2) và 1 đơn vị thuộc (Nhóm 3); còn lại 7 đơn vị (chiếm 58,3%) vẫn thuộc nhóm do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (Nhóm 4).

Tỷ lệ đơn vị thuộc Nhóm 4 còn khá cao chủ yếu do tính chất đặc thù của các đơn vị giáo dục, đào tạo, nghiên cứu thuộc, trực thuộc Bộ, gồm 7 đơn vị: Học viện Dân tộc, Trung tâm Chuyển đổi số và 5 trường chuyên biệt.

Vị trí và chức năng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo quy định tại dự thảo Nghị định giữ nguyên như quy định tại Nghị định số 41/2025/NĐ-CP, cụ thể: “Bộ Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực: Công tác dân tộc; tín ngưỡng, tôn giáo và quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước của bộ theo quy định của pháp luật.”

Nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Dân tộc và Tôn giáo quy định tại Điều 2 dự thảo Nghị định, trong đó cơ bản giữ nguyên 24/24 khoản tại Điều 2 Nghị định số 41/2025/NĐ-CP; chỉnh lý một số câu từ và bổ sung một điểm (điểm đ) vào khoản 6 của Điều 2, cụ thể như sau: “đ) Tham gia, phối hợp công tác đào tạo nghề, tạo việc làm cho học sinh, sinh viên, thanh niên là người dân tộc thiểu số và miền núi”

Qua rà soát, đánh giá cơ cấu tổ chức của Bộ trong nhiệm kỳ Chính phủ 2021-2026 cơ bản hợp lý, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Các đơn vị quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp đã cơ bản thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, thực hiện hiệu lực, hiệu quả trong công tác tham mưu quản lý nhà nước theo từng lĩnh vực chuyên ngành. Các vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ, Văn phòng Bộ và các đơn vị sự nghiệp phục vụ chức năng quản lý nhà nước thuộc Bộ đều đáp ứng tiêu chí thành lập theo quy định tại Nghị định số 303/2025/NĐ-CP và Nghị định số 120/2020/NĐ-CP của Chính phủ.

Vì vậy, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất giữ ổn định 7 đơn vị quản lý nhà nước. Cụ thể gồm các đơn vị sau: Vụ Kế hoạch-Tài chính; Vụ Tổ chức cán bộ;Vụ Pháp chế; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; Văn phòng; Ban Tôn giáo Chính phủ (Cục loại 2).

Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất thành lập Cục Chiến lược-Chính sách Dân tộc (Cục loại 2) trên cơ sở từ Vụ Chính sách và bổ sung thêm nhiệm vụ.

Không tổ chức phòng trong Vụ; Ban Tôn giáo Chính phủ, Cục Chiến lược Chính sách Dân tộc và Văn phòng Bộ có cơ cấu cấp phòng theo quy định. Đối với Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo tiếp tục duy trì 2 bộ phận đóng trụ sở tại tỉnh Đắk Lắk và thành phố Cần Thơ (2 bộ phận này trước đây là Vụ Địa phương II, Vụ Địa phương III của Ủy ban Dân tộc cũ, đặt tại 2 địa bàn Tây Nguyên, Tây Nam Bộ là các địa bàn chiến lược có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tín đồ tôn giáo và có nhiều vấn đề cần quan tâm về công tác dân tộc, tôn giáo; các bộ phận thực hiện nhiệm vụ theo dõi địa bàn, tiếp công dân, tiếp người có uy tín, tham mưu tổ chức các sự kiện, các hoạt động đặc thù mang tính chất khu vực gắn với các dân tộc sinh sống trên địa bàn; phối hợp truyền thông với các đơn vị như: VTV Tây Nam Bộ, VOV....

Giữ ổn định 3 đơn vị sự nghiệp công lập là Báo Vietnamnet, Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo, Trung tâm Chuyển đổi số.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo cũng đề xuất đổi tên Học viện Dân tộc thành Học viện Dân tộc và Tôn giáo cho phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của Bộ và thực tế chức năng, nhiệm vụ của Học viện này hiện nay. Học viện Dân tộc là đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học.

Từ ngày 1/3/2025, khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo thành lập, Học viện Dân tộc đã được bổ sung thêm lĩnh vực giáo dục, đào tạo, nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo gồm Khoa Tôn giáo học và Khoa Tín ngưỡng và Xã hội. Do vậy, việc đổi tên Học viện Dân tộc thành Học viện Dân tộc và Tôn giáo là cần thiết để bao quát chức năng, nhiệm vụ của Học viện.

Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc Bộ; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục đơn vị sự nghiệp công lập khác trực thuộc Bộ theo quy định.

Về nhiệm vụ phân cấp, phân quyền thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ Dân tộc và Tôn giáo và Bộ trưởng, Bộ đã rà soát tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ, Bộ trưởng tại thời điểm 30/6/2025; số lượng nhiệm vụ đã phân cấp từ Bộ xuống địa phương từ ngày 30/6/2025 đến ngày 15/4/2026; tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ, Bộ trưởng tại thời điểm 15/4/2026 sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền theo Nghị định số 124/2025/NĐ-CP.

Kết quả rà soát cho thấy, tại thời điểm 30/6/2025, tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ, Bộ trưởng là 65 nhiệm vụ. Từ ngày 30/6/2025 đến ngày 15/4/2026, Bộ đã thực hiện phân cấp 8 nhiệm vụ từ Trung ương xuống địa phương, trong đó có 3 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và 5 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng. Sau phân cấp, tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ, Bộ trưởng tại thời điểm 15/4/2026 còn 57 nhiệm vụ.

Trong tổng số nhiệm vụ nêu trên, số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Trung ương được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật từ quyết định của Thủ tướng Chính phủ trở lên là 49 nhiệm vụ tại thời điểm 30/6/2025; đã phân cấp 8 nhiệm vụ; còn 41 nhiệm vụ tại thời điểm 15/4/2026. Đối với các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết được quy định tại thông tư, tổng số nhiệm vụ là 16 và không phát sinh nhiệm vụ phân cấp trong giai đoạn từ ngày 30/6/2025 đến ngày 15/4/2026.

Vào tháng 4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031. Ông Nguyễn Đình Khang, Ủy viên Trung ương Đảng, được Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo nhiệm kỳ 2026-2031.

Hiện tại, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có 4 thứ trưởng là bà Nông Thị Hà và các ông: Y Vinh Tơr, Y Thông, Nguyễn Hải Trung.