Bất cập trong quản lý đất đai ở Sóc Sơn

Theo phản ánh của ông Trần Đức Cường, trú tại thôn Nam Lý (xã Bắc Sơn), các quyết định thu hồi, bồi thường của UBND huyện Sóc Sơn đối với thửa đất số 16, tờ bản đồ số 1, diện tích 2.941,3m2 ở thôn Nam Lý của gia đình ông hoàn toàn thiếu căn cứ.

Theo ông Cường, từ năm 1990, gia đình ông được hợp tác xã chia đất. Năm 1991, gia đình ông bắt đầu khai hoang và sử dụng liên tục thửa đất này, trong đó có 690m2 để xây dựng nhà ở và các công trình phụ khác. Theo quy định của pháp luật, diện tích làm nhà ở nêu trên đủ điều kiện được chuyển đổi là đất ở nhưng Quyết định số 5188/QĐ-UBND ngày 26/5/2022 của UBND huyện Sóc Sơn về thu hồi đất; Quyết định số 5169/QĐ-UBND ngày 26/5/2022 của UBND huyện Sóc Sơn về phương án bồi thường giải phóng mặt bằng đều tính cả diện tích trên là “đất trồng cây lâu năm không cùng thửa đất ở; các công trình trên đất được hình thành từ năm 2007 đến 2014”.

Việc xác định không đúng loại đất đã gây nhiều thiệt thòi cho gia đình ông Cường khi bị áp mức giá đền bù không đúng; không được hưởng chế độ tái định cư, hỗ trợ việc làm, sản xuất...

Cũng ở thôn Nam Lý, gia đình ông Trịnh Xuân Vẻ khiếu nại về việc ông là chủ sử dụng hợp pháp của 5 thửa đất (số 58, 41, 61, 33, 67) tờ bản đồ số 1, tại thôn Nam Lý, trong đó có 2.777,8m2 thuộc phạm vi Dự án. Tuy nhiên, UBND xã Bắc Sơn không tiến hành đo đạc thực tế mà tự thống kê và lập báo cáo diện tích của ông Vẻ chỉ có 2.398m2.

Đáng nói là, sau khi gia đình ông Vẻ khiếu nại, UBND xã Bắc Sơn đã lập khống giấy tờ để hợp thức hóa sai số này, như: Biên bản giao nhận kiểm đếm, danh sách đã nhận tiền đền bù. Quá trình cán bộ Dự án đo đạc, lập biên bản diện tích, các công trình trên đất tại thửa số 61 (nơi gia đình ông Vẻ sinh sống) cũng có nhiều sai lệch; một số hạng mục còn thiếu; ngôi nhà xây dựng trước năm 1993 bị sửa thành xây dựng sau năm 2014.

Tại thửa đất số 41 trồng cây lâu năm (có diện tích 237,5m2) cũng bị cán bộ Dự án ghi toàn bộ là trồng cây hằng năm. Một số diện tích bị ghi chồng lên diện tích mang tên người khác (đã được tính bồi thường giải phóng mặt bằng). Thời điểm UBND huyện Sóc Sơn ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất, gia đình ông Vẻ chưa nhận được quyết định phê duyệt phương án bồi thường giải phóng mặt bằng đối với diện tích này.

Không chỉ ở xã Bắc Sơn, một số hộ dân ở xã Hồng Kỳ bên cạnh cũng phản ánh về sai sót trong việc kiểm đếm, đền bù, thu hồi đất phục vụ Dự án. Gia đình ông Đào Duy Canh, ở thôn 2 cho biết: Có nhiều bất cập trong việc giải phóng mặt bằng ở xã Hồng Kỳ, nhiều hộ dân nhận quyết định thu hồi đất từ năm 1999 đến nay vẫn chưa di dời được vì không có nơi ở mới để đi. UBND huyện Sóc Sơn không thực hiện đúng chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội tại Thông báo số 508/TB-VP ngày 29/10/2020 để giải quyết bảo đảm quyền lợi cho các hộ dân.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư xã Bắc Sơn nhằm mục đích di dân khỏi vùng ảnh hưởng môi trường của Khu liên hợp xử lý chất thải Sóc Sơn. Dự án được UBND huyện Sóc Sơn phê duyệt tại Quyết định số 9815/QĐ-UBND ngày 15/12/2017 và Quyết định số 1287/QĐ-UBND ngày 23/6/2020 điều chỉnh Dự án.

Theo đó, các hộ dân đang sinh sống hoặc có đất canh tác tại khu vực bán kính 500m tính từ hàng rào Khu liên hợp xử lý chất thải sẽ bị thu hồi đất và di dời tới các khu tái định cư. Đồng thời với việc di dời người dân trong vùng ảnh hưởng môi trường, nhiều hộ dân ở các xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ (huyện Sóc Sơn) cũng bị thu hồi đất để xây dựng các khu tái định cư. Có khoảng 400ha đất bị thu hồi và hơn 1.000 hộ dân có liên quan đến Dự án này.

Từ năm 2018, UBND huyện Sóc Sơn (được giao thực hiện Dự án) đã tổ chức kiểm đếm, xây dựng phương án bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ sản xuất và tái định cư đối với người dân có đất bị thu hồi. Theo một cán bộ Ban quản lý Dự án huyện Sóc Sơn, trong quá trình này, các vấn đề khiếu nại liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng chủ yếu xuất phát từ các hộ dân tại xã Bắc Sơn.

Phó Chủ tịch UBND huyện Sóc Sơn, Phạm Quang Ngọc cho biết, đến thời điểm này hầu hết công việc đã được hoàn thành. Đa số người dân đồng thuận và tự nguyện di dời giao mặt bằng để thực hiện Dự án. Các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng đã được giải quyết ổn thỏa.

Tuy nhiên, có một số trường hợp chưa thống nhất do có sai sót trong khâu đo đạc, kiểm đếm hoặc giao nhận đất dồn điền đổi thửa trước kia. UBND huyện đã chỉ đạo UBND xã Bắc Sơn kiểm tra lại toàn bộ quỹ đất nông nghiệp trên địa bàn; khắc phục sai sót trong việc giao ruộng thiếu, trình bổ sung phương án dồn điền đổi thửa thiếu, nhầm lẫn, chồng chéo... đối với các hộ có đất bị thu hồi theo Quyết định số 9815/QĐ-UBND ngày 15/12/2017.

Trong buổi làm việc với chúng tôi, ông Lưu Văn Khải, cán bộ địa chính xã Bắc Sơn cho biết: Do phương pháp đo đạc trước kia khá thô sơ cho nên trong quá trình dồn điền đổi thửa xuất hiện khá nhiều sai sót trong việc thống kê, giao, nhận và số liệu giữa sổ sách và thực tế không khớp. Khi tiến hành kiểm đếm, có khá nhiều trường hợp như vậy, điển hình như hộ ông Vẻ, bà Thắm, bà Tươi ở thôn Nam Lý.

Riêng trường hợp ông Trần Đức Cường, diện tích bị thu hồi là 2.942,3m2, vốn là đất được nhận cho, tặng. Tại thời điểm tổ công tác kiểm đếm, đo đạc để xác định phương án bồi thường giải phóng mặt bằng, thửa đất này là đất trồng cây lâu năm không cùng thửa đất ở, được sử dụng trước ngày 15/10/1993, có nhà trên đất được xây dựng từ khoảng năm 2007 đến 2014 (do UBND xã Bắc Sơn tự xác nhận).

Do vậy, cho dù gia đình ông Cường bị thu hồi toàn bộ diện tích đất đang ở nhưng không được xem xét tái định cư. Theo ông Khải, khi kiểm đếm, ông Cường không có giấy tờ chứng minh thời điểm hình thành ngôi nhà cho nên tổ công tác xác nhận là nhà ở hình thành từ khoảng năm 2007 đến 2014. Ông Khải cũng khẳng định vào thời điểm kiểm đếm, hộ gia đình ông Cường đang sinh sống trên diện tích nêu trên. Hiện nay, sau khi bị thu hồi đất, gia đình ông Cường cũng không có nơi ở nào khác.

Những bất cập trong quản lý đất đai và xác định phương án bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư xã Bắc Sơn đã được UBND thành phố Hà Nội nêu rõ tại Thông báo số 508/TB-VP ngày 29/10/2020.

Thông báo nêu rõ những vướng mắc và yêu cầu UBND huyện Sóc Sơn xử lý dứt điểm, bảo đảm quyền lợi của người dân bị thu hồi đất. Đồng thời, UBND thành phố cũng đề nghị chuyển các hồ sơ có dấu hiệu vi phạm sang cơ quan điều tra để làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.