Những ngày này, các tỉnh phía bắc, nhất là các tỉnh miền núi do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường đã xảy ra rét đậm, rét hại ảnh hưởng đến sản xuất và sức khỏe của người dân. Bộ Y tế đã đưa ra hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh cho cộng đồng và người lao động.
Theo Bộ Y tế, một số vấn đề sức khỏe thường gặp vào mùa lạnh là: Cảm lạnh, hen suyễn, viêm họng, viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, cúm, đột quỵ, ngộ độc khí than do sưởi ấm, đun nấu... Những đối tượng thuộc nhóm có nguy cơ cao gồm: Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai; người làm việc ở ngoài trời hoặc trong môi trường lạnh, gió rét, thiếu ánh nắng mặt trời; người mắc các bệnh mạn tính: tăng huyết áp, hen suyễn, tim mạch, cơ xương khớp...
Để bảo vệ sức khỏe, Bộ Y tế khuyến cáo các biện pháp dự phòng, bảo vệ sức khỏe mùa lạnh cho người dân, nhất là người già và trẻ em. Theo đó, hạn chế đi ra ngoài trời khi thời tiết quá lạnh và gió mạnh, nhất là trong khoảng thời gian từ 9 giờ đêm đến 6 giờ sáng. Khi ra ngoài cần trang bị đủ trang phục ấm, che chắn được gió lùa như áo khoác, quần dài đủ dày để giữ nhiệt, khăn choàng, mũ, găng tay, tất, khẩu trang...
Luôn giữ cơ thể khô ráo, tránh bị ẩm ướt, nhất là vùng cổ, tay, chân để hạn chế các bệnh do cảm lạnh; tránh tiếp xúc với khói thuốc, khói bếp than, không nên uống rượu, bia, đặc biệt là người dân ở vùng miền núi cần chú ý vì uống rượu càng làm co thắt mạch máu gây tăng huyết áp, có thể dẫn tới đột quỵ, tử vong.
Không nên tắm khuya sau 22 giờ, tắm quá lâu hoặc tắm nơi không kín gió vì dễ bị sốc nhiệt, nguy hiểm đến tính mạng; sử dụng nước ấm để tắm, vệ sinh thân thể. Cần vệ sinh miệng, họng sạch sẽ thường xuyên hằng ngày như đánh răng đều đặn trước và sau khi ngủ dậy; súc miệng bằng nước ấm có pha chút muối loãng giúp sát trùng cổ họng và hạn chế viêm họng; thường xuyên rửa tay với xà phòng để loại bỏ vi khuẩn, virus; tiêm vắc-xin để phòng ngừa bệnh cúm...
Người dân cần ăn uống đủ chất bảo đảm năng lượng cho cơ thể chống rét. Trong bữa ăn hằng ngày cần bổ sung đầy đủ bốn nhóm chất cơ bản (tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất). Đối với người lao động nặng, người cao tuổi, trẻ em cần cung cấp lượng tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin nhiều hơn so với những mùa khác để chống rét, nhất là bổ sung vitamin A, C để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Tránh ăn uống đồ lạnh, đồ ăn vừa lấy từ tủ lạnh ra vì dễ làm cơ thể nhiễm lạnh.
Những người bị cao huyết áp, mắc các bệnh tim mạch, các bệnh hô hấp mạn tính, cơ xương khớp… đã được chẩn đoán thì phải chú ý tuân thủ nguyên tắc dùng thuốc, có chế độ vận động và dinh dưỡng hợp lý theo hướng dẫn của bác sĩ. Rèn luyện thân thể, tập thể thao thường xuyên giúp làm ấm cơ thể, nâng cao sức đề kháng và sức chống chịu của bản thân với điều kiện thời tiết lạnh.
Đối với những người phải làm việc trong thời tiết lạnh cần giữ ấm cơ thể và làm việc với cường độ chậm; giữ người, tay chân khô ráo, tránh ẩm ướt; đeo khẩu trang trong khi làm việc để bảo vệ đường hô hấp. Những ngày mưa rét, làm việc ngoài trời, phải trang bị và sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ lao động áp chống nước, áo mưa, mũ, găng tay đệm bông và lớp ngoài chống nước; giày ủng ấm và chống nước… vì quần áo, đầu tóc ướt sẽ làm mất nhiệt nhanh chóng khiến cơ thể bị nhiễm lạnh.
Khi ra ngoài trời lạnh, nhất thiết phải mặc ấm, đặc biệt cần giữ ấm cổ và ngực; trong lúc lao động, nếu thấy người nóng lên thì nên cởi bớt áo dần dần. Để có đủ nhiệt lượng lao động và chống rét, người lao động cần ăn uống đầy đủ chất đặc biệt là chất béo, gluxit và nên ăn uống nóng.
Bộ Y tế đề nghị tuyệt đối không sử dụng than củi, than tổ ong để đốt và sưởi ấm trong phòng kín. Nếu thời tiết quá lạnh buộc phải sử dụng than thì chỉ sử dụng trong thời gian ngắn, cần mở hé cửa để bảo đảm thông khí và chỉ sưởi ấm khi mọi người còn thức; không dùng sưởi qua đêm và đóng kín cửa phòng.
Khi sử dụng các thiết bị sưởi ấm bằng điện, thì không nên để các loại máy sưởi bức xạ hồng ngoại (quạt sưởi, đèn sưởi, lò sưởi…) gần trẻ nhỏ, người già vì tia hồng ngoại mang nhiệt tác động trực tiếp lên bề mặt da, vừa gây khô da, khô mũi, nguy cơ bỏng và cháy cao. Khoảng cách tốt nhất khi đặt các máy sưởi này khoảng 1-2 m và nên để chế độ quay với mục đích làm ấm phòng là chính, không nên chiếu sưởi trực tiếp vào người. Khi sử dụng chăn điện phải kiểm tra kỹ trước khi sử dụng đề phòng hư hỏng, bảo đảm cách điện và cách nhiệt của dây.
Mỗi người cần chú ý, khi có các biểu hiện của cơ thể như: Đau đầu, chóng mặt, tức ngực, khó chịu, tê bì chân tay... cần giữ ấm cơ thể ngay và đến cơ sở y tế để kiểm tra sức khỏe. Thời tiết lạnh gây tăng thêm gánh nặng cho tim, do vậy với người bị bệnh tim, huyết áp nên khám và làm theo lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa. Nên kiểm tra theo dõi huyết áp thường xuyên kể cả người trẻ, người chưa có tiền sử bệnh lý tim mạch, huyết áp.
Khi tiếp xúc kéo dài với nhiệt độ lạnh có thể gây giảm thân nhiệt, nhất là người già, gầy ốm, bị bệnh mạn tính, trẻ em suy dinh dưỡng, trẻ sơ sinh; biểu hiện giảm thân nhiệt như run, kiệt sức, nhầm lẫn, mất trí nhớ, nói lơ và buồn ngủ... run rẩy là một dấu hiệu quan trọng đầu tiên cho thấy cơ thể đang mất nhiệt, vì vậy cần phải sưởi ấm ngay. Khi bị nhiễm lạnh xuất hiện ho, sốt cần đi khám bác sĩ để có chẩn đoán và điều trị phù hợp, không tự ý mua thuốc, nhất là thuốc kháng sinh để uống.
Bộ Y tế cũng đề nghị ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố bị ảnh hưởng của rét đậm, rét hại chỉ đạo các sở, ngành liên quan thông tin kịp thời cho người dân về tình hình rét đậm, rét hại trên địa bàn để chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng, bảo vệ sức khỏe. Đồng thời chỉ đạo các cơ sở y tế trên địa bàn bảo đảm bố trí đầy đủ cơ số thuốc cấp cứu, đủ giường bệnh, chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện để xử lý kịp thời các trường hợp cấp cứu thường gặp; tổ chức khám, chữa bệnh cho người dân, bảo đảm phòng chống rét cho người bệnh và người nhà người bệnh trong quá trình khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế.
