Bảo tồn, phát triển các làng nghề

Các làng nghề làm cá khô, dệt chiếu, dệt khăn choàng, làm bột… ở tỉnh Đồng Tháp vẫn đang được duy trì. Nhiều làng nghề hoạt động hiệu quả, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa, đóng góp quan trọng vào kinh tế của mỗi địa phương.

Thứ Tư, ngày 03/09/2025 - 23:25

Phơi khô cá lóc tại cơ sở khô cá Như Hằng.

Thu nhập chính của gia đình

Tại xã cù lao Long Khánh, tỉnh Đồng Tháp, hơn 300 lao động nơi đây hằng ngày vẫn miệt mài bên các khung dệt khăn choàng (còn gọi là khăn rằn) - nguồn thu nhập chính của gia đình. Trải qua hơn 100 năm, làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh trải qua không ít thăng trầm, nhưng người dân vẫn một lòng với nghề.

Năm 2014, hai cha con ông Huỳnh Hữu Hiệp, ngụ xã Long Khánh mua được khung máy dệt. Kể từ đó, gia đình ông làm nghề đỡ vất vả hơn. “Gia đình tôi có người theo nghề dệt khăn choàng từ năm 1920. Tôi và con gái vẫn bám nghề, một phần vì mưu sinh và một phần vì yêu nghề không thể bỏ. Chính nghề này đã nuôi gia đình tôi cho đến bây giờ và cả sau này”, ông Huỳnh Hữu Hiệp tâm sự.

Hiện tại, làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh có gần 60 hộ làm nghề, 150 khung dệt, tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương. Hằng năm, làng nghề sản xuất, cung ứng cho thị trường trong và ngoài nước hơn năm triệu khăn choàng các loại. Theo Ủy ban nhân dân xã Long Khánh, bà con làng nghề dệt khăn choàng không ngừng cải tiến, sáng tạo, kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại để tạo ra sản phẩm phù hợp thị hiếu người tiêu dùng, được nhiều khách hàng gần xa ưa thích.

Làng nghề khô cá lóc ấp Phú Thọ A, xã Phú Thọ, tỉnh Đồng Tháp có gần 200 hộ sản xuất, kinh doanh với sản lượng bình quân đạt khoảng 608 tấn cá khô/năm. Hiện tại khô cá lóc ở đây được bày bán tại cơ sở với giá từ 130-200 nghìn đồng/kg. Thị trường tiêu thụ chính của sản phẩm khô cá lóc chủ yếu ở các tỉnh khu vực miền nam. Hơn 10 năm qua, làng nghề khô cá tại đây vẫn được duy trì và phát triển ổn định. Tháng 7/2022, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã trao quyết định công nhận làng nghề khô cá lóc ấp Phú Thọ A, xã Phú Thọ.

Một buổi trưa cuối tháng 8, tại cơ sở khô cá Như Hằng có gần 10 lao động đang làm các công đoạn như: xẻ cá, ướp cá, mang đi phơi nắng… Tùy công đoạn mà mỗi lao động thu nhập từ 150 nghìn đến hơn 200 nghìn đồng/ ngày. Chị Trần Thị Kiều Nam, chủ cơ sở khô cá Như Hằng cho biết, gia đình chị mở cơ sở làm khô cá được 9 năm, là một trong những hộ làm khô cá lâu nhất tại xã Phú Thọ.

Trước đây, mỗi ngày cơ sở khô cá Như Hằng làm 500 kg cá lóc tươi. Hiện, tùy ngày mà khách hàng đặt mua khô cá ít hoặc nhiều. Có ngày làm gần 2 tấn cá lóc tươi, cho ra được khoảng 500 kg khô. Theo chủ cơ sở Như Hằng, trừ chi phí, 1 kg khô cá cơ sở thu lãi từ 3.000-6.000 đồng. “Từ khi có làng nghề, thu nhập ở cơ sở tôi cũng khá hơn do lượng khách đặt nhiều hơn. Các lao động đang làm việc tại cơ sở cũng có việc làm thường xuyên và trở thành nguồn thu chính của mỗi gia đình”.

Ông Trần Trang Tuấn Duy, Trưởng Phòng Kinh tế xã Phú Thọ cho biết: Làng nghề khô cá lóc ấp Phú Thọ A vẫn đang phát triển ổn định. Thế mạnh của làng nghề làm khô cá lóc là các tuyến đường bộ, đường thủy được thông thương rất thuận tiện cho việc vận chuyển sản phẩm cung cấp cho thị trường. Việc công nhận làng nghề khô cá lóc Phú Thọ đã tạo điều kiện và giúp cho đặc sản khô cá lóc ở địa phương ngày càng phát triển và vươn xa hơn nữa.

Gìn giữ, phát triển làng nghề

Toàn tỉnh Đồng Tháp hiện có hơn 50 làng nghề (bao gồm làng nghề và làng nghề truyền thống) đã được công nhận. Thu nhập bình quân của mỗi lao động tại làng nghề khoảng 5 triệu đồng/ người/tháng. Nhóm sản xuất và kinh doanh sinh vật cảnh có thu nhập cao nhất với khoảng 7 triệu đồng/người/tháng.

Các cơ sở sản xuất còn được hỗ trợ ứng dụng khoa học và công nghệ. Một số sở, ngành, địa phương ở tỉnh Đồng Tháp còn thực hiện kế hoạch bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề truyền thống, kết hợp làng nghề truyền thống với du lịch. Một số địa phương đã tổ chức trưng bày sản phẩm, triển lãm hình ảnh, trình diễn thực hành nghề, không gian làng nghề truyền thống tại các điểm du lịch.

Phường Sa Đéc được biết đến là vùng đất không chỉ nổi tiếng với làng hoa kiểng trăm tuổi, mà còn sở hữu nhiều di sản văn hóa đặc sắc, trong đó có các làng nghề truyền thống. Hơn 100 năm trước, vùng đất Sa Đéc đã được biết đến với xóm bột, rồi dần trở thành làng bột. Nghề làm bột gạo Sa Đéc (phường Sa Đéc) cũng đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ông Nguyễn Văn Nương, nghệ nhân làm bột gạo Sa Đéc cho biết: “Làm bột là nghề truyền thống của gia đình tôi hơn 100 năm qua. Gia đình tôi cũng như bà con nơi này luôn nâng cao tay nghề. Mong sao nghề được tồn tại mãi mãi để người dân trong làng nghề luôn có thu nhập, cuộc sống ấm êm, đồng thời được nhiều du khách biết, tìm đến tham quan du lịch”.

Theo Ủy ban nhân dân phường Sa Đéc, địa phương có nhiều chính sách để vực dậy làng nghề, định hướng đến năm 2030, trong đó có việc xây dựng mô hình phát triển du lịch cộng đồng và trải nghiệm dựa trên điểm nhấn chính là kết hợp làng nghề truyền thống sản xuất bột và làng hoa Sa Đéc; khai thác các tour, tuyến du lịch tham quan làng hoa Sa Đéc kết hợp trải nghiệm quy trình sản xuất truyền thống cùng các nghệ nhân làng bột.

Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đề ra mục tiêu duy trì ít nhất 75% số làng nghề, làng nghề truyền thống hoạt động có hiệu quả. Tỉnh cũng phấn đấu thu nhập bình quân của lao động ở làng nghề tăng ít nhất gấp 1,5 lần so với năm 2020.

HỮU NGHĨA

Làng nghề Phát triển Dệt khăn Dệt chiếu