Trong tiến trình đó, cùng với các lực lượng nòng cốt tham gia Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lực lượng cơ yếu giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Vai trò quan trọng của lực lượng cơ yếu
Chúng tôi gặp đồng chí Phó Cục trưởng Cục Quản lý kỹ thuật nghiệp vụ mật mã Lê Quang Tùng đúng dịp Học viện Kỹ thuật mật mã, nơi đào tạo nguồn nhân lực nòng cốt cho lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin của đất nước, kỷ niệm 50 năm thành lập (15/4/1976-15/4/2026).
Theo ông Tùng, hơn 80 năm xây dựng và trưởng thành (1945-2026), lực lượng cơ yếu đã trực tiếp tham gia bảo vệ hạ tầng số quốc gia ở nhiều lĩnh vực quan trọng, trong đó có các lĩnh vực chính là bảo vệ thông tin bí mật của Đảng, Nhà nước, thông tin chỉ đạo, chỉ huy, điều hành của lãnh đạo Đảng, Nhà nước các cấp từ Trung ương đến địa phương bằng mật mã cơ yếu; triển khai hệ thống dịch vụ chữ ký số gồm chữ ký số công cộng và chữ ký số chuyên dùng công vụ; mật mã dân sự; giám sát an ninh mạng... Việc tham gia vào nhiều lĩnh vực đã ngày càng khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng cơ yếu trong bảo đảm niềm tin số, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia diễn ra an toàn, bền vững.
Ban Cơ yếu Chính phủ tham gia tổ giúp việc cho Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời, thực hiện Nghị quyết số 57, Ban Cơ yếu Chính phủ được giao nhiều nhiệm vụ, trong đó liên quan việc triển khai chính quyền địa phương hai cấp, triển khai bảo đảm bảo mật văn bản dữ liệu mật từ Trung ương đến 3.321 xã, phường… Hiện chính quyền địa phương hai cấp phần lớn hoạt động trên nền tảng điện tử nên tất cả giao dịch điện tử, các quyết định quản lý, những dòng dữ liệu liên thông từ Trung ương đến cơ sở đều cần được xác thực, bảo đảm tính toàn vẹn và tính bí mật đối với các thông tin, dữ liệu bí mật nhà nước.
Thực tiễn các chương trình chuyển đổi số quy mô quốc gia thời gian qua càng cho thấy rõ vai trò của công tác cơ yếu, chẳng hạn như việc thực hiện Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử và Đề án 175 về xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia. Đây là những chương trình quan trọng nhằm hình thành hạ tầng dữ liệu số của đất nước, tạo nền tảng cho dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, tài chính số và nhiều lĩnh vực thiết yếu khác.
Ngoài ra, trước yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, bảo vệ chủ quyền quốc gia và giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31/12/2025 về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị, thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh dữ liệu quốc gia trong kỷ nguyên số.
Ở lĩnh vực đổi mới sáng tạo, theo ông Tùng, Trung ương đã giao Ban Cơ yếu Chính phủ các nhiệm vụ liên quan mật mã tiên tiến, mật mã kháng lượng tử. Tại cuộc làm việc ngày 21/5 với Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần; đặt vấn đề phát triển công nghệ lượng tử trong tổng thể triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI)... Vì thế, Ban Cơ yếu Chính phủ sẽ sớm nghiên cứu, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành đề án phát triển mật mã kháng lượng tử.
Theo Phó Cục trưởng Cơ yếu Đảng-chính quyền Nguyễn Thanh Tùng, khi dữ liệu trở thành “tài nguyên mới” của quốc gia, yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật được đặt ra ở mức cao chưa từng có. “Các hệ thống định danh và xác thực điện tử, bảo mật dữ liệu phải bảo đảm độ tin cậy rất cao. Bất kỳ lỗ hổng nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động chỉ đạo điều hành của các cơ quan Đảng, Nhà nước, quyền lợi của hàng chục triệu người dân và sự vận hành của nền kinh tế số”, ông nói. Vì thế, nếu hạ tầng số là “xương sống” của chuyển đổi số thì bảo mật là “lá chắn” bảo vệ sự vận hành của toàn bộ hệ thống. Mỗi nền tảng số được xây dựng, mỗi cơ sở dữ liệu được hình thành đều cần được thiết kế với yêu cầu bảo mật ngay từ đầu.
Quyết tâm nâng cao năng lực, hoàn thành nhiệm vụ
Trong bối cảnh không gian mạng trở thành môi trường cạnh tranh, đối đầu phức tạp, Phó Cục trưởng Cục Chính trị-Tổ chức Nguyễn Văn Toàn nhận định, thách thức đầu tiên và lớn nhất cho lực lượng cơ yếu là sự phát triển nhanh chóng của AI, điện toán đám mây, dữ liệu lớn hay internet vạn vật; sự phát triển của điện toán lượng tử trong tương lai sẽ ảnh hưởng lớn các thuật toán mật mã hiện nay. Thách thức thứ hai là nguồn nhân lực chất lượng cao, đòi hỏi xây dựng lực lượng cán bộ vừa vững về bản lĩnh chính trị, vừa giỏi chuyên môn và coi đây là nhiệm vụ lâu dài, mang tính chiến lược. Yếu tố thứ ba là áp lực về thời gian khi chuyển đổi số quốc gia được triển khai nhanh, rộng và đồng bộ trên mọi lĩnh vực. Mỗi hệ thống thông tin mới, mỗi cơ sở dữ liệu mới đều cần được bảo vệ ngay từ khi thiết kế. Điều này đòi hỏi lực lượng cơ yếu phải tham gia từ sớm, từ xa, bảo đảm nguyên tắc an toàn thông tin phải đi trước một bước.
Trước những yêu cầu mới đó, ông Toàn cho rằng, bên cạnh việc Việt Nam có cơ chế, chính sách bảo mật nhà nước, an ninh mạng đầy đủ so với các nước, vấn đề là thực thi thế nào cho hiệu quả. Ban Cơ yếu Chính phủ đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ mật mã, tiêu biểu là việc xây dựng và công bố thuật toán mã khối Việt Nam (MKV); thiết kế, chế tạo, sản xuất nhiều chủng loại sản phẩm mật mã, bảo mật, an toàn thông tin có hàm lượng khoa học-công nghệ cao; giải pháp bảo mật bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng của Đảng và Nhà nước; đồng thời tăng cường phối hợp các bộ, ngành, địa phương trong bảo đảm an toàn thông tin cho các nền tảng số.
Song song đó, công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực mật mã, an toàn thông tin tiếp tục được chú trọng; nhận thức về an toàn, bảo mật thông tin trong các cơ quan, tổ chức và toàn xã hội cần được nâng cao. Bởi bảo mật không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống…
Rời khuôn viên Học viện Kỹ thuật mật mã khi buổi lễ kỷ niệm 50 năm khép lại, nhiều câu chuyện về công việc thầm lặng của lực lượng cơ yếu vẫn còn đọng lại trong chúng tôi. Những thách thức về công nghệ, con người và thời gian tuy lớn nhưng cũng là động lực để lực lượng cơ yếu tiếp tục đổi mới, nâng cao năng lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng và tạo nền tảng an toàn, tin cậy cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.
