Người dân mơ hồ
Ngay sau vụ hỏa hoạn khiến 13 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương tại chung cư cao cấp Carina Plaza (quận 8, TP Hồ Chí Minh), nhiều người đặt câu hỏi: Ai chịu trách nhiệm khi xảy ra cháy, nổ ở chung cư? Bởi lâu nay, sau mỗi lần xảy ra hỏa hoạn, người ta chỉ quan tâm nguyên nhân xảy ra sự cố, trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị đền bù thiệt hại... trong khi các quy định bảo hiểm bắt buộc đối với nhà chung cư lại ít người để ý.
Theo Nghị định 130/2006/NĐ-CP của Chính phủ thi hành một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy (PCCC), trong đó có danh mục các cơ sở thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc; Thông tư liên tịch giữa Bộ Tài chính - Bộ Công an số 214/2013/TTLT-BTC-BCA quy định chi tiết về chế độ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, hộ dân ở nhà chung cư từ 5 tầng trở lên, hoặc có khối tích từ 5.000 m3 trở lên phải tham gia mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc... Tuy nhiên, thực tế hiện nay, phần lớn các hộ chung cư chưa mua bảo hiểm cháy nổ.
Sống ở chung cư CT5 Văn Khê (Hà Đông, Hà Nội) đã hơn hai năm nay, nhưng chị Lê Thu Anh không hề biết có quy định phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cho căn hộ của mình. Theo chị, việc mua bảo hiểm là không cần thiết vì chung cư có hệ thống, phương tiện PCCC và đã thành lập đội PCCC cơ sở theo quy định.
Hiện nay, dù các chung cư đã được đầu tư hệ thống PCCC hiện đại, nhưng nguy cơ cháy nổ luôn rình rập và có nguy cơ xảy ra bất cứ lúc nào. Thực tế, đã có không ít các sự cố gây hậu quả đáng tiếc do sự chủ quan của chính cư dân sinh sống trong tòa nhà. Do đó, cả chủ đầu tư cũng như người dân cần ý thức rõ sự cần thiết phải mua bảo hiểm cho tài sản trị giá hàng tỷ đồng của mình.
Dẫu vậy, không phải ai cũng nắm rõ và ý thức được trách nhiệm nâng cao tinh thần cảnh giác đề phòng “giặc lửa” mà phó mặc cho chủ đầu tư. Một cư dân sinh sống tại KĐT Xa La (Hà Đông) cho rằng, việc mua bảo hiểm cháy nổ thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư vì tiền bảo hiểm này đã được tính trong giá bán nhà. “Tôi cho rằng, việc mua bảo hiểm cháy nổ chỉ bắt buộc với phần diện tích chung, còn phần diện tích riêng thuộc các hộ dân quản lý thì mua hay không là không bắt buộc”, anh nói.
Còn nhiều rắc rối
Hiện nay, các quy định về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đối với chung cư đã khá rõ ràng. Luật PCCC cũng quy định cả phần diện tích chung của tòa nhà cũng như diện tích riêng của căn hộ đều thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Tuy nhiên, không phải cứ mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà chung cư là được công ty bảo hiểm bồi thường tất cả khi có sự cố xảy ra.
Thí dụ, nếu cháy nổ xe tại hầm để xe chung cư thì ngay cả khi ban quản trị chung cư đã mua bảo hiểm cháy nổ, nhưng nếu không có điều khoản bổ sung trách nhiệm đối với tài sản trông giữ thì công ty bảo hiểm sẽ không chịu trách nhiệm. Khi đó, xe gửi trong hầm không phải là tài sản của chủ đầu tư nên không thuộc phạm vi bảo hiểm của công ty bảo hiểm, mà thuộc trách nhiệm của ban quản lý tòa nhà.
Mặt khác, hồ sơ thủ tục để hưởng bồi thường từ phía công ty bảo hiểm còn khá phức tạp, nhiều quy định vẫn làm khó người dân. Chị Lê Thị Liên (cư dân khu chung cư Xa La, Hà Đông) cho biết, sau khi xảy ra thiệt hại, bên bảo hiểm yêu cầu thông báo bằng văn bản kèm chứng thực của cơ quan điều tra không quá ba ngày. Theo chị, để có biên bản xác nhận cũng như chứng thực của cơ quan công an trong thời gian ngắn như thế là rất khó. Thế nên, bên cạnh nguyên nhân xuất phát từ phía người dân, còn không ít vướng mắc từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm khiến thủ tục thực hiện bảo hiểm cháy nổ khá rắc rối, chưa thật sự tạo điều kiện cho người dân tham gia bảo hiểm.
Sau nhiều sự cố cháy nổ liên tục xảy ra trong thời gian qua, rất nhiều người đổ xô tìm mua các loại bảo hiểm chung cư song đang rơi vào hàng loạt “ma trận” bảo hiểm. Anh Nguyễn Văn Cường (tòa nhà CT4, KĐT Xa La, Hà Đông) đặt câu hỏi: “Quy định bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ chung cư, nhưng nay vẫn chưa rõ việc đối tượng nào đứng ra ký hợp đồng đóng tiền cho công ty bảo hiểm? Hợp đồng bảo hiểm cho từng căn hộ hay cả chung cư? Nếu chủ căn hộ mua bảo hiểm cho riêng mình, thì phần công trình chung sẽ giải quyết như thế nào?...”.
Từ ngày 15-4 tới, tất cả nhà chung cư, khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ từ 5 tầng trở lên đều phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc tại các doanh nghiệp kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm cháy nổ theo Nghị định số 23/2018/NĐ-CP do Chính phủ ban hành. Dẫu vậy, việc mua bảo hiểm cháy nổ chỉ đơn thuần là hình thức bảo vệ tài sản cho người dân khi trường hợp xấu nhất xảy đến, chứ không phải biện pháp bảo vệ tính mạng và tài sản an toàn nhất. Do đó, chủ đầu tư và người dân cần trang bị những kiến thức cơ bản về PCCC để phòng ngừa cũng như có khả năng xử lý kịp thời những rủi ro đáng tiếc xảy ra.
