Tận dụng khoảng trống trên vỉa hè
Tại Hà Nội, tháng 5/2026, một shipper giao hàng đến một khu chung cư ở phường Hoàng Mai để lấy hàng. Anh để xe bên ngoài để vào nhận đồ, khi quay ra thì chiếc xe đã bị kẻ gian bẻ khóa lấy mất. Trước đó, vào tháng 7/2025, một shipper khác ở Hà Nội cũng bị mất xe khi vào cửa hàng trên đường Xuân Thủy (phường Cầu Giấy) nhận đơn.
Những vụ việc này cho thấy, việc phải rời xe trong vài phút để giao hoặc nhận hàng của những người làm dịch vụ giao nhận luôn đi kèm rủi ro. Trong khi đó, tìm một vị trí dừng xe phù hợp ở khu vực đông dân cư không phải lúc nào cũng dễ. Đường phố dành cho phương tiện lưu thông, vỉa hè dành cho người đi bộ, bãi đỗ dành cho phương tiện lưu lại. Trong khi đó, điểm dừng để xếp dỡ và giao nhận hàng hóa thường không có vị trí rõ ràng.
Vì vậy, những khoảng trống còn lại được tận dụng. Hình ảnh những shipper trải bạt lên vỉa hè hoặc sử dụng các khu sinh hoạt công cộng của cư dân để tập kết hàng hóa chờ khách nhận không còn lạ. Khi lượng giao hàng tăng, những điểm dừng tạm như vậy xuất hiện thường xuyên hơn.
Giao nhận hàng hóa đã trở thành một phần của hoạt động thương mại đô thị. Nhưng không gian dành cho hoạt động này vẫn chủ yếu được tạo ra theo cách tự phát mà chưa có quy hoạch rõ ràng. Việc thiếu vắng quy hoạch cho điểm dừng giao nhận không còn là rắc rối cá nhân của người giao hàng, mà là bài toán cấp thiết đặt ra cho hạ tầng giao thông đô thị hiện đại.
Phải tính đến điểm giao hàng
Tháng 3/2026, UBND Thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch 104/KH-UBND về phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2026-2030, trong đó đặt mục tiêu phát triển các trung tâm logistics, e-logistics, logistics xanh, logistics thông minh và mạng lưới phân phối phục vụ thương mại điện tử.
Đáng chú ý, trong kế hoạch này, Hà Nội định hướng phát triển micro-hub, các điểm phân phối hàng hóa quy mô nhỏ trong nội đô. Đây có thể là mắt xích giúp đưa hàng từ các trung tâm logistics lớn đến gần khu vực tiêu dùng hơn, giảm quãng đường phương tiện phải đi sâu vào đô thị.
Nhưng micro-hub mới giải quyết được một phần bài toán, vì từ micro-hub đến cửa hàng, văn phòng, chung cư vẫn cần một điểm để xe dừng, hàng được xếp dỡ và bàn giao. Nếu không có, shipper vẫn phải tìm một khoảng trống trên phố để hoàn thành đơn hàng.
Hiện nay, quy hoạch thường chú ý nhiều đến những mắt xích đầu tiên, trong khi điểm cuối cùng lại nằm ở quy mô rất nhỏ: Vài mét vuông trước một tòa nhà, một khu vực trong sảnh chung cư hoặc một điểm dừng bên đường. Khoảng trống này càng rõ tại các khu đô thị, nơi hàng nghìn căn hộ có thể phát sinh lượng lớn đơn hàng mỗi ngày. Nếu không có khu giao nhận, tủ nhận hàng hoặc điểm tập kết, từng shipper vẫn phải đi sâu vào từng tòa nhà, tự tìm chỗ dừng và chờ người nhận.
Để đáp ứng nhu cầu chuyển, nhận hàng, một số khu chung cư, nhà tập thể đã bắt đầu bố trí tủ nhận hàng hoặc khu vực giao nhận riêng. Khi đó, shipper chỉ cần đưa hàng tới một điểm cố định rồi rời đi, thay vì phải chờ từng khách hàng xuống lấy trực tiếp.
Tuy nhiên, từ góc độ quy hoạch, đây không phải câu chuyện dành riêng cho shipper hay một vài tòa nhà chung cư, văn phòng. Thay vào đó, Hà Nội nên tính đến việc quy hoạch các điểm chờ, đón khách và xếp dỡ hàng hóa dành cho xe ôm, shipper tại khu vực công cộng trong định hướng vùng phát thải thấp. Đây sẽ là dấu hiệu cho thấy quản lý giao nhận đang dần được nhìn như một vấn đề về tổ chức không gian đô thị.
Kế hoạch logistics 2026-2030 vì vậy cần được nhìn từ cả hai đầu. Một đầu là trung tâm logistics, kho bãi và micro-hub; đầu còn lại là những điểm rất nhỏ nơi hàng hóa gặp người nhận. Nếu thiếu mắt xích cuối, hàng hóa vẫn sẽ tìm đường đi vào vỉa hè, lòng đường và các không gian chung gây xung đột lẫn nhau. Logistics lúc này không chỉ là đưa hàng đến thành phố, mà còn phải tính được nơi chiếc xe dừng lại và nơi gói hàng kết thúc hành trình.
