Nhằm thực hiện cam kết của Chính phủ đưa mức phát thải ròng về 0 vào năm 2050, Bộ Công thương đang tham mưu để trình Chính phủ ban hành lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 (xăng E10), dự kiến thực hiện từ ngày 1/1/2026. Đây là cơ hội lớn đánh thức các dự án nhiên liệu sinh học sau thời gian dài “ngủ đông”.
Sẵn sàng khởi động lại sản xuất
Nhà máy Nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất (do Công ty Nhiên liệu sinh học dầu khí miền trung làm chủ đầu tư) với tổng vốn đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, công suất thiết kế đạt 100 triệu lít/năm, khi đi vào hoạt động ngày 1/1/2014, nhà máy đã phải hoạt động cầm chừng, không đạt hiệu quả.
Từ đó, nhà máy ngừng hoạt động do thua lỗ, sản phẩm không có thị trường tiêu thụ. Mặc dù các đơn vị liên quan đã tìm mọi giải pháp để vực lại hoạt động sản xuất nhưng không thành công, nhà máy tiếp tục “nằm phơi nắng phơi sương” khiến hàng nghìn tỷ đồng máy móc, thiết bị đứng trước nguy cơ trở thành đống sắt vụn, gây lãng phí vốn, tài sản của Nhà nước.
Lãnh đạo Công ty cổ phần Nhiên liệu sinh học dầu khí miền trung cho biết, trước tín hiệu tích cực của thị trường, đơn vị đã có kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa các thiết bị nhằm đưa nhà máy trở lại sản xuất. Theo định hướng mới của Bộ Công thương, từ ngày 1/1/2026, toàn bộ xăng lưu thông trên thị trường sẽ bắt buộc pha 10% ethanol, áp dụng cho cả hai loại xăng Ron 95 và Ron 92. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ xăng thương mại trên thị trường phải chuyển sang xăng E10.
Với sản lượng tiêu thụ xăng trong nước vào khoảng 1-1,2 triệu mét khối mỗi tháng, tương đương khoảng 12-15 triệu mét khối/năm, lượng ethanol cần thiết để đáp ứng yêu cầu pha chế vào khoảng 1,2-1,5 triệu mét khối/năm.
Với sản lượng tiêu thụ xăng trong nước vào khoảng 1-1,2 triệu mét khối mỗi tháng, tương đương khoảng 12-15 triệu mét khối/năm, lượng ethanol cần thiết để đáp ứng yêu cầu pha chế vào khoảng 1,2-1,5 triệu mét khối/năm. Hiện tại, năng lực sản xuất ethanol nội địa đáp ứng khoảng 450.000 m3/năm, tương đương 40% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu. Đây là cơ hội rất lớn giúp nhà máy tái khởi động sản xuất trong thời gian tới.
Theo Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) Phạm Minh Nghĩa, với tư cách là cổ đông lớn của Công ty cổ phần Nhiên liệu sinh học dầu khí miền trung, BSR cũng đang tích cực triển khai thực hiện lộ trình cung cấp xăng E10 ra thị trường, trong đó có giải pháp phục hồi sản xuất Nhà máy Nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất.
Công ty cổ phần Nhiên liệu sinh học dầu khí miền trung và các cổ đông đang xây dựng các phương án cũng như bảo đảm nguồn vốn, chuẩn bị sản xuất để khởi động lại nhà máy vào tháng 9, vận hành thử trong tháng 10 và chính thức sản xuất thương mại từ tháng 11/2025.
Trong tháng 9, BSR sẽ triển khai thử nghiệm pha chế xăng E10 và xuất bán bằng đường bộ đến các tỉnh miền trung. “Việc chủ động sản xuất và phân phối xăng sinh học không chỉ giúp BSR tối ưu chuỗi cung ứng và gia tăng giá trị sản phẩm mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, hướng đến nền kinh tế tuần hoàn và trung hòa các-bon vào năm 2050”, ông Phạm Minh Nghĩa nhấn mạnh.
Triển khai quyết liệt các giải pháp
Lộ trình áp dụng xăng sinh học đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành từ năm 2012 với Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg. Thời điểm đó, xăng E5 được kỳ vọng sử dụng rộng rãi trên cả nước từ năm 2015; xăng E10 cũng được đặt ra lộ trình sử dụng rộng rãi trên toàn quốc từ năm 2017. Mặc dù có mặt trên thị trường từ đầu năm 2018 nhưng xăng E5 không được tin tưởng do tâm lý e ngại của người tiêu dùng cùng với việc thiếu các giải pháp mạnh mẽ và chính sách khuyến khích tiêu dùng từ người dân. Thực tế cho thấy, không ít cửa hàng đã “ngoảnh mặt” với xăng E5 và chỉ bán xăng Ron 95.
Tuy nhiên, lộ trình xăng E10 sẽ được bán rộng rãi trên cả nước kể từ ngày 1/1/2026 đã nhận được sự ủng hộ, đồng thuận cao từ các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Để tránh rơi vào “vết xe đổ” như xăng E5, theo các chuyên gia, Nhà nước cần triển khai quyết liệt các giải pháp ngay từ đầu như chỉ bán một loại xăng duy nhất trên thị trường. Cùng với đó, tất cả các nhà máy lọc hóa dầu trong nước cũng như nguồn xăng nhập khẩu vào các tổng kho phải được pha chế thành xăng E10.
Việc chuyển đổi sang xăng E10 cần hợp tác chặt chẽ với nhà máy sản xuất và doanh nghiệp pha chế ethanol, cũng như cần có các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, nâng cấp hạ tầng pha chế, phân phối xăng E10; đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rõ lợi ích và tin dùng xăng E10,…
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Cung, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, muốn các dự án, nhà máy sản xuất hiệu quả, việc tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện về thể chế, cơ chế, chính sách rất quan trọng. Để thúc đẩy các ngành, lĩnh vực công nghiệp đóng tàu, năng lượng phát triển, Nhà nước cần xây dựng được ngành công nghiệp phụ trợ phát triển, qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, giảm chi phí đầu vào,…
Nhà nước cần có thêm cơ chế, chính sách ưu đãi về vốn, đất đai, thuế, phí, nhất là cần cắt giảm các thủ tục hành chính, nhanh chóng sửa đổi các quy phạm pháp luật, cập nhật quy định mới... nhằm giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và các rủi ro pháp lý, từ đó tạo cơ sở để tăng cường đầu tư, phát triển.
(*) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 4/9/2025.
