Ngày 23/2, Đại sứ và Trưởng Phái đoàn các nước ASEAN tại Vienna (Áo) đã gặp và làm việc với Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi để trao đổi về hợp tác bảo đảm an toàn-an ninh hạt nhân, ứng dụng hạt nhân cho phát triển bền vững, cũng như một số vấn đề quốc tế cùng quan tâm.
Tại cuộc gặp này, Tổng Giám đốc Grossi đánh giá cao quan hệ hợp tác hiệu quả, thực chất và ngày càng mở rộng giữa IAEA và ASEAN, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác kỹ thuật, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình và hỗ trợ các ưu tiên phát triển của từng quốc gia thành viên.
Ông Grossi nhấn mạnh ASEAN là một khu vực năng động, có sự đa dạng về trình độ phát triển và nhu cầu, song đều có cách tiếp cận tích cực, xây dựng trong hợp tác với IAEA; cam kết tiếp tục hỗ trợ ASEAN trên cơ sở tôn trọng các ưu tiên quốc gia, tăng cường các dự án khu vực và khai thác hiệu quả các sáng kiến chủ lực.
Về vấn đề năng lượng hạt nhân, ông Grossi cho biết ngày càng nhiều nước ASEAN bày tỏ quan tâm đến việc đưa điện hạt nhân vào cơ cấu năng lượng quốc gia với các lộ trình và tốc độ khác nhau.
IAEA sẵn sàng hỗ trợ ASEAN trong đào tạo, xây dựng năng lực, đánh giá kỹ thuật và chuẩn bị cơ sở hạ tầng hạt nhân, trong đó có các hoạt động đào tạo khu vực dự kiến bắt đầu từ giữa năm nay.
Ông cũng gợi mở khả năng thúc đẩy cách tiếp cận khu vực, bao gồm hợp tác chuỗi cung ứng, chia sẻ kinh nghiệm và nghiên cứu các mô hình dự án chung, nhất là về công nghệ lò phản ứng modul nhỏ (SMR) đang thu hút sự quan tâm của nhiều nước.
Về phần mình, các Đại sứ ASEAN khẳng định coi trọng hợp tác với IAEA trong các lĩnh vực then chốt như an toàn và an ninh hạt nhân, ứng phó sự cố bức xạ-hạt nhân, an toàn vận chuyển vật liệu phóng xạ qua đường biển, cũng như ứng dụng hạt nhân trong y tế, nông nghiệp, an ninh lương thực, quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
ASEAN đánh giá cao vai trò của IAEA trong việc hỗ trợ triển khai Cộng đồng ASEAN hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, bao trùm và có khả năng chống chịu cao.
Đại sứ Việt Nam tại Áo, ông Vũ Lê Thái Hoàng khẳng định ASEAN tiếp tục coi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) là trụ cột của giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.
Trên cương vị Chủ tịch Hội nghị rà soát lần thứ 11 Hiệp ước NPT, Việt Nam cam kết sẽ thực hiện vai trò điều phối trên tinh thần khách quan, bao trùm, minh bạch, thúc đẩy đối thoại và đồng thuận, tăng cường phối hợp với IAEA trong các nội dung liên quan sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và hợp tác kỹ thuật.
Tổng Giám đốc Grossi cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ Việt Nam hoàn thành trọng trách quốc tế của mình.
Trao đổi về một số vấn đề quốc tế, Tổng Giám đốc Grossi đã cập nhật tình hình liên quan đến vấn đề hạt nhân Iran, bày tỏ quan ngại trước những diễn biến phức tạp hiện nay; nhấn mạnh IAEA đang tích cực tham gia với vai trò trung lập nhằm hỗ trợ các bên tìm kiếm giải pháp khả thi, tránh leo thang căng thẳng và nguy cơ xung đột.
Cuộc gặp nói trên cho thấy tinh thần hợp tác giữa ASEAN và IAEA vì mục tiêu hòa bình, an ninh, an toàn và phát triển bền vững của khu vực và trên thế giới, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng chủ động, có trách nhiệm của ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng trong các tiến trình đa phương quan trọng về hạt nhân.
