IAEA nối lại hoạt động thanh sát ở Iran

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) thông báo đã nối lại hoạt động thanh sát đối với các cơ sở hạt nhân của Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định, luôn coi ngoại giao là kênh quan trọng trong việc tìm giải pháp cho vấn đề hạt nhân.

Nhân viên làm việc tại cơ sở hạt nhân Isfahan của Iran. Ảnh: GETTYIMAGES
Nhân viên làm việc tại cơ sở hạt nhân Isfahan của Iran. Ảnh: GETTYIMAGES

Sự trở lại của IAEA

Trả lời hãng tin RIA Novosti của Nga, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cho biết, cơ quan này hiện chỉ có thể tiến hành thanh sát tại các cơ sở hạt nhân không bị ảnh hưởng bởi các diễn biến căng thẳng trước đó. Đây là những cơ sở được nhất trí thanh sát từ trước, nhưng việc tiếp cận vẫn còn hạn chế và chưa bao gồm một số cơ sở hạt nhân quan trọng. Người đứng đầu IAEA đề cập ba cơ sở hạt nhân khác có tầm quan trọng hơn do vẫn lưu giữ lượng lớn vật liệu và thiết bị hạt nhân, đồng thời cho rằng, IAEA cần sớm được tiếp cận các cơ sở này.

Ông Grossi nhấn mạnh việc khôi phục đầy đủ quyền tiếp cận là vấn đề then chốt hiện nay, cho biết cơ quan này đang duy trì đối thoại với phía Iran. Tuy nhiên, theo Tổng Giám đốc IAEA, mức độ hợp tác hiện vẫn còn hạn chế. IAEA lâu nay nêu rõ kế hoạch kiểm tra kho urani làm giàu của Iran, gồm cả vật liệu gần đạt cấp độ vũ khí, đã quá hạn từ lâu và vấn đề này cần được giải quyết một cách cấp bách.

Iran hiện vẫn chưa cho phép các thanh sát viên của IAEA tiếp cận các địa điểm hạt nhân vốn hứng chịu cuộc oanh kích do Israel và Mỹ tiến hành hồi tháng 6/2025, trong đó có ba cơ sở làm giàu urani đang hoạt động. Sau diễn biến căng thẳng này, Tehran thu hẹp hợp tác với IAEA và ban hành quy định yêu cầu mọi đề nghị của IAEA về hoạt động thanh sát toàn diện phải được Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran phê chuẩn.

Phía Iran khẳng định, không chấm dứt hoàn toàn hợp tác với IAEA, nhưng nêu rõ mọi hoạt động hợp tác trong thời gian tới sẽ được xem xét trên cơ sở lợi ích an ninh quốc gia. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi giải thích thêm rằng, quan hệ giữa Iran và IAEA hiện được điều phối thông qua Hội đồng An ninh quốc gia tối cao và Tehran sẽ đánh giá riêng rẽ từng yêu cầu thanh sát của cơ quan này.

Coi trọng kênh ngoại giao

Phát biểu ý kiến tại cuộc họp báo thường kỳ, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố, Tehran vẫn luôn coi ngoại giao là một kênh quan trọng trong việc xử lý các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân, đồng thời khẳng định, Iran sẵn sàng sử dụng con đường ngoại giao khi điều kiện cho phép. Người phát ngôn Baghaei cho rằng, Iran đã thể hiện năng lực của mình trên nhiều lĩnh vực, trong đó có ngoại giao, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

Theo ông Baghaei, Tehran sẽ tiếp tục theo đuổi các biện pháp ngoại giao trong những thời điểm và điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho rằng, trong quá trình trao đổi về vấn đề hạt nhân, Tehran đang phải làm việc với một số bên chưa thể hiện sự coi trọng đầy đủ đối với đối thoại và đàm phán. Trong bối cảnh đó, Iran khẳng định vẫn duy trì sự sẵn sàng cần thiết để ứng phó các tình huống bất ngờ có thể phát sinh.

Liên quan tiến trình đàm phán hạt nhân, Iran và Mỹ trước đó đã tiến hành năm vòng đàm phán gián tiếp, dưới sự trung gian hòa giải của Oman và dự kiến tổ chức vòng thứ sáu. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là các cuộc đàm phán này bị gián đoạn sau khi xảy ra các diễn biến quân sự nghiêm trọng hồi tháng 6 vừa qua, khi Mỹ và Israel không kích các cơ sở hạt nhân tại Iran. Sau đó, Tehran đã đình chỉ hợp tác với IAEA theo một đạo luật của Quốc hội, với lý do bày tỏ quan ngại về an toàn đối với các cơ sở hạt nhân và đội ngũ khoa học của Nhà nước Hồi giáo.

Về phần mình, IAEA tiếp tục kêu gọi Iran cho phép nối lại các hoạt động thanh sát các cơ sở hạt nhân. Đáp lại, Người phát ngôn Baghaei khẳng định, Iran vẫn là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đã thực hiện các cam kết theo thỏa thuận bảo đảm với IAEA và nhận thức đầy đủ các nghĩa vụ của mình, đồng thời đề nghị cơ quan này thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ mang tính kỹ thuật.

Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Araghchi tuyên bố Thỏa thuận Cairo giữa Iran và IAEA về việc thanh tra các cơ sở hạt nhân của nước này đã chấm dứt hiệu lực sau khi IAEA thông qua một nghị quyết yêu cầu Tehran báo cáo tình trạng trữ lượng urani của mình. Ông Araghchi tuyên bố nghị quyết do Mỹ và Nhóm E3, gồm ba nước châu Âu là Anh, Pháp và Đức, đề xuất là không chính đáng, làm suy yếu tính độc lập của IAEA, gây gián đoạn hợp tác giữa Iran và cơ quan này. Người đứng đầu ngành ngoại giao Iran cho biết, Tehran đã chính thức gửi thư tới Tổng Giám đốc IAEA để thông báo rằng, Thỏa thuận Cairo, ký kết hồi tháng 9, chấm dứt và không còn hiệu lực.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: KENNY TOSH

Cú sốc bạo lực mới

Các vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabi do lực lượng Houthi tiến hành trong những ngày gần đây đã dẫn đến những đòn đáp trả gây nhiều thương vong. Trong khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, khu vực Trung Đông lại tiếp tục hứng chịu cú sốc bạo lực mới.

Buổi công bố hai chủ nhân Giải Nobel Kinh tế 2026. Ảnh: NOBELPRIZE.ORG

Nền tảng mới cho chính sách kinh tế

Giải Nobel Kinh tế năm 2026 vừa được trao cho hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford vì những đóng góp “đặt nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”. Các nghiên cứu này giúp nâng cao hiệu quả điều hành trước những cú sốc và biến động kinh tế.

Ông Faisal Shahkar (giữa).

Việt Nam đóng góp tích cực cho lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ

Qua 4 năm triển khai, sự tham gia của các sĩ quan cảnh sát gìn giữ hòa bình (GGHB) Việt Nam tại các phái bộ LHQ đã đóng góp nhiều kết quả tích cực. Thời Nay đã có cuộc phỏng vấn ông Faisal Shahkar, Trưởng Văn phòng LHQ về vấn đề phòng, chống bom mìn và cảnh sát (OMAP), Tư lệnh Cảnh sát LHQ nhân chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Quá trình tiến hóa và thích nghi của các hệ sinh thái diễn ra trong hàng thiên niên kỷ, trong khi tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang tăng tốc nhanh gấp nhiều lần. Đối mặt nguy cơ này, các nhà khoa học bang California (Mỹ) đang tập trung phát triển lĩnh vực mới là di truyền học bảo tồn, qua đó nghiên cứu và bảo vệ các hệ sinh thái.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu của Nga. Ảnh: TASS

Mong manh lệnh “ngừng bắn năng lượng”

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí thực hiện lệnh “ngừng bắn năng lượng”, chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, song điều mà dư luận trông chờ là thỏa thuận đi vào thực tế và nhất là được tôn trọng trên thực tế nhằm góp phần hạ cơn sốt giá dầu diesel.

Cảnh trong vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Ảnh: NHÀ HÁT TUỔI TRẺ

Thúc đẩy sân khấu Việt hội nhập

Tối 7/10 vừa qua, vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ được trình diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, trước khi đến Paris (Pháp) trong khuôn khổ Tuần Sân khấu Việt Nam (Vietnam en scène) tại Pháp năm 2026. Chương trình giới thiệu diện mạo sân khấu Việt Nam giàu bản sắc, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác nghệ thuật giữa hai quốc gia.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Cột khói đen sau vụ tấn công sân bay King Khalid. Ảnh: CNN

Sân bay ở Thủ đô Saudi Arabia bị tấn công

Sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia trở thành mục tiêu tấn công liên tiếp trong tuần qua, nghiêm trọng nhất là vụ tấn công khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Tổng Thư ký LHQ và lãnh đạo một số nước lên án vụ tấn công, trong khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen tuyên bố sẽ có hành động đáp trả cứng rắn.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Ba nhà khoa học được vinh danh ở Giải Nobel Y sinh năm 2026. Ảnh: REUTERS

Sôi động mùa Nobel 2026

Mùa Nobel 2026 vừa chính thức khởi động từ ngày 5/10 vừa qua với những chủ nhân đầu tiên được xướng tên ở lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học. Các công trình được vinh danh tiếp tục mở rộng những giới hạn của khoa học như giải mã hoạt động não bộ hay khám phá những tín hiệu từ vũ trụ…

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Gaza bị tàn phá nặng nề do xung đột. Ảnh: REUTERS

Hướng tới ngừng bắn lâu dài ở Gaza

Ngày 7/10/2023, nhóm vũ trang Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 con tin. Israel đáp trả bằng cuộc chiến ở Gaza, khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong thông điệp nhân 3 năm xảy ra xung đột, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh, tội ác đó không được phép lặp lại, các bên liên quan cần nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.