Nét đẹp gốm Kim Lan.
Nét đẹp gốm Kim Lan.

[Ảnh] Gốm Kim Lan - Di sản nghệ thuật, tinh hoa vượt thời gian

Làng gốm Kim Lan, xã Kim Đức (Gia Lâm, Hà Nội) một làng nghề cổ từ thế kỷ 7, nơi ký ức trăm năm hòa quyện cùng nhịp sống hôm nay. Giữa làn khói lò bảng lảng, những bàn xoay bền bỉ chuyển động, đôi tay nghệ nhân cần mẫn vuốt nắn từng thớ đất, thổi hồn vào gốm bằng tinh hoa cha truyền con nối. Trải bao thăng trầm, gốm Kim Lan vẫn kiêu hãnh vươn mình, lưu giữ hồn đất, lửa và thời gian, được tôn vinh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Nghệ nhân Đào Viết Bình (trái ảnh) bên tác phẩm “Hùng ca Điện Biên” (đường kính 1m65, cao 1m1) tái hiện hào khí hào hùng của dân tộc ta qua nghệ thuật gốm sứ.

Nghệ nhân Đào Viết Bình (trái ảnh) bên tác phẩm “Hùng ca Điện Biên” (đường kính 1m65, cao 1m1) tái hiện hào khí hào hùng của dân tộc ta qua nghệ thuật gốm sứ.

Nghệ nhân Đào Việt Bình - Chủ tịch Hội Gốm sứ Kim Lan, 53 tuổi, tại thôn 5 làng Kim Lan (Gia Lâm - Hà Nội) chia sẻ: Gốm Kim Lan dung hòa giữa vẻ đẹp mộc mạc và tinh tế, gắn bó với đời sống thường nhật mà vẫn vươn tới đỉnh cao nghệ thuật. Đặc biệt, những tác phẩm gốm kích thước lớn đã minh chứng cho sự tài hoa, tâm huyết của những thế hệ nghệ nhân nơi đây.

Gốm Kim Lan kết tinh giữa nghệ thuật và kỹ thuật, những hoa văn tinh xảo, bình hoa vẽ vàng lộng lẫy hay các tác phẩm gốm kích thước lớn không chỉ xác lập kỷ lục Việt Nam mà còn khẳng định vị thế vững chắc của Kim Lan trên bản đồ gốm sứ cả nước.

Nghề gốm Kim Lan đang là bảo tàng sống lưu giữ tinh hoa men cổ. Những chiếc bình, chóe, nồi...vẫn vẹn nguyên sắc men tro trấu trầm mặc từ thế kỷ IX, từng rực rỡ dưới thời Lý - Trần, một chứng tích vàng son của quá khứ. Không dừng lại ở kế thừa, người thợ Kim Lan đã sáng tạo men hoàng kim – biến thể từ men tro trấu, tạo lớp men óng ánh, sắc nét, huyền ảo như ánh sáng phản chiếu trên ngọc. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn là tuyệt tác nghệ thuật, kết nối quá khứ và hiện tại, đưa nghề gốm Kim Lan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghệ nhân Đào Việt Bình, Chủ tịch Hội Gốm sứ Kim Lan, cho biết thêm, các nghệ nhân đang nỗ lực phục chế men ngọc lục sát thời Lý - Trần, sắc xanh sâu thẳm như nước hồ mùa thu. Dù một số mẫu còn lưu tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, nhưng công thức chế tác vẫn là ẩn số. Các nghệ nhân Kim Lan kiên trì nghiên cứu, hy vọng tái hiện sắc men huyền thoại này.

Nhiều tác phẩm gốm của nghệ nhân làng gốm Kim Lan đã ghi danh vào kỷ lục Việt Nam, minh chứng cho sự sáng tạo và kỹ thuật chế tác điêu luyện của người nghệ nhân nơi đây.

Nhiều tác phẩm gốm của nghệ nhân làng gốm Kim Lan đã ghi danh vào kỷ lục Việt Nam, minh chứng cho sự sáng tạo và kỹ thuật chế tác điêu luyện của người nghệ nhân nơi đây.

Nhiều tác phẩm gốm Kim Lan đã ghi dấu vào bản đồ gốm sứ cả nước như tác phẩm “Long ngư quần hội” (đường kính 1m65) khắc họa hình ảnh rồng và cá chép, biểu tượng về sự thịnh vượng và hòa hợp.

Nhiều tác phẩm gốm Kim Lan đã ghi dấu vào bản đồ gốm sứ cả nước như tác phẩm “Long ngư quần hội” (đường kính 1m65) khắc họa hình ảnh rồng và cá chép, biểu tượng về sự thịnh vượng và hòa hợp.

Chóe gốm “Long phụng sum vầy” (cao 3m2) ấn tượng với hoa văn đắp nổi tinh xảo, kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống và sáng tạo đương đại.

Chóe gốm “Long phụng sum vầy” (cao 3m2) ấn tượng với hoa văn đắp nổi tinh xảo, kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống và sáng tạo đương đại.

KIm Lan còn tự hào với nhiều tác phẩm khác như như “Liên ngư dâng phật”, "Bộ đôi đèn gốm", “Liên hoa dâng phật”... Trong ảnh: nghệ nhân Phạm Văn Nguyên với tác phẩm “Phật chung giác ngộ” đã được vinh danh kỷ lục Việt Nam.

KIm Lan còn tự hào với nhiều tác phẩm khác như như “Liên ngư dâng phật”, "Bộ đôi đèn gốm", “Liên hoa dâng phật”... Trong ảnh: nghệ nhân Phạm Văn Nguyên với tác phẩm “Phật chung giác ngộ” đã được vinh danh kỷ lục Việt Nam.

Chia sẻ về tinh hoa nghề gốm Kim Lan, nghệ nhân Phạm Văn Nguyên, 50 tuổi, tại thôn 2, làng Kim Lan, xã Văn Đức (Gia Lâm - Hà Nội) cho biết, gốm Kim Lan mang vẻ đẹp truyền thống và còn sở hữu nét độc đáo hiếm có, đó là khả năng phát quang khi gặp ánh sáng. “Để làm chủ kỹ thuật này, người thợ gốm không chỉ cần sự khéo léo, còn phải trải qua nhiều năm lao động, đúc kết kinh nghiệm và am hiểu sâu sắc về đặc tính của đất, men và lửa.”

Nét độc đáo của dòng gốm Kim Lan có thể xuyên thấu ánh sáng.

Nét độc đáo của dòng gốm Kim Lan có thể xuyên thấu ánh sáng.

Bí quyết tạo nên độ xuyên sáng của gốm nằm ở nguyên liệu và kỹ thuật nung chính xác. Đất Cao Lanh phải được tinh lọc, loại bỏ hoàn toàn tạp chất trước khi nung ở nhiệt độ gần 1.300 độ C. Khi đạt chuẩn, gốm trong suốt như bóng đèn LED; nếu nhiệt độ thấp hơn, ánh sáng sẽ ngả vàng hoặc không thể xuyên qua. Đặc trưng của gốm Cao Lanh là phát ra ánh sáng xanh, minh chứng cho sự kết tinh hoàn hảo giữa chất liệu tinh khiết và kỹ thuật chế tác điêu luyện của người làm gốm.

Nghệ thuật làm gốm ở làng vẫn trung thành với ba phương pháp tạo hình truyền thống: dùng bàn xoay, đắp nặn thủ công, khuôn vòng.

Nghệ thuật làm gốm ở làng vẫn trung thành với ba phương pháp tạo hình truyền thống: dùng bàn xoay, đắp nặn thủ công, khuôn vòng.

Nghệ nhân Phạm Văn Nguyên cho biết thêm, đất dẻo nguyên chất sau khi nung sẽ co ngót khoảng 18%, còn nếu pha chế thành dung dịch gốm để đổ khuôn, độ co rút có thể lên đến 26%. Nếu không cân chỉnh đúng tỉ lệ, sản phẩm rất dễ rạn nứt hoặc vỡ khi nung. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỷ mỷ và kỹ thuật cao, để từng sản phẩm khi ra lò không chỉ đạt chất lượng hoàn mỹ mà còn mang dấu ấn tinh hoa của nghề gốm Kim Lan.

Bên cạnh các phương pháp làm gốm truyền thống, người dân Kim Lan không ngừng đổi mới, ứng dụng công nghệ hiện đại như bàn in cán lăn, máy ép áp lực, giúp nâng cao độ chính xác, tối ưu sản xuất nhưng vẫn giữ hồn cốt của gốm cổ.
Bên cạnh các phương pháp làm gốm truyền thống, người dân Kim Lan không ngừng đổi mới, ứng dụng công nghệ hiện đại như bàn in cán lăn, máy ép áp lực, giúp nâng cao độ chính xác, tối ưu sản xuất nhưng vẫn giữ hồn cốt của gốm cổ.
Những nét vẽ gốm tinh tế của người thợ gốm làng Kim Lan.

Những nét vẽ gốm tinh tế của người thợ gốm làng Kim Lan.

Hiện làng gốm sứ Kim Lan, xã Kim Đức có trên 350 lò gốm đang hoạt động, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và đóng góp khoảng 500 tỷ đồng mỗi năm vào doanh thu của địa phương..

Hiện làng gốm sứ Kim Lan, xã Kim Đức có trên 350 lò gốm đang hoạt động, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và đóng góp khoảng 500 tỷ đồng mỗi năm vào doanh thu của địa phương..

Trong hai năm 2023 và 2024, mỗi năm Gia Lâm đón khoảng 650.000 lượt khách đến thăm quan, trải nghiệm và mua sắm.

Trong hai năm 2023 và 2024, mỗi năm Gia Lâm đón khoảng 650.000 lượt khách đến thăm quan, trải nghiệm và mua sắm.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện các cơ quan tiến hành động thổ bắt đầu khai quật khẩn cấp. (Ảnh: Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh)

Nghệ An: Khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại Rú Bụt

Ngày 13/8, thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết, Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức khai quật khẩn cấp lăng mộ gạch cổ tại xã Kim Liên. Sau hai ngày khai quật, nhiều hiện vật đã được tìm thấy.

Các nghệ nhân vừa nghe nhạc vừa vẽ tranh. (Ảnh: THÙY VÂN)

Zhostovo - thương hiệu khay vẽ thủ công nổi tiếng của Nga

Phong cách nghệ thuật Zhostovo với những bó hoa rực rỡ đầy biểu cảm và hài hòa khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ nghệ thuật nào khác trên thế giới. Đằng sau mỗi chiếc khay được vẽ là lịch sử nghệ thuật dân gian Nga, đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, vẫn giữ được giá trị và chỉ cần nhìn thấy là đã cảm nhận được "chất Nga".

Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại sự kiện. (Ảnh: TRẦN HUẤN)

Phát động Giải Báo chí toàn quốc "Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam" năm 2026

Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. Ban tổ chức bổ sung giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.

Luật Phát triển công nghiệp văn hóa ra đời sẽ tạo "cú huých" chính sách cho công nghiệp văn hóa. (Ảnh: LINH BẢO)

Tạo “cú huých” chính sách cho công nghiệp văn hóa

Việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.

Phim có sự trở lại của Tom Holland. (Ảnh chụp màn hình)

“Người Nhện” lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu, “The Odyssey” thiết lập cột mốc mới

Cuộc đua màn ảnh rộng trên thế giới mùa phim hè 2026 đang chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có. Trong khi siêu phẩm “Spider-Man: Brand New Day” (tạm dịch “Người Nhện: Khởi đầu mới”) đang càn quét mọi kỷ lục doanh thu, thì “The Odyssey” của đạo diễn Christopher Nolan cũng chính thức ghi tên mình vào lịch sử điện ảnh.

Không gian Hồ Văn thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám là nơi diễn ra chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức)

Nghệ thuật trở thành nhịp cầu kết nối yêu thương trong mùa Vu Lan

Từ Hồ Văn, chương trình "Duyên 8" tiếp tục kể những câu chuyện, chia sẻ những ký ức về mẹ bằng âm nhạc. Không chỉ lan tỏa yêu thương trong mùa Vu Lan, góp phần khơi dậy tinh thần đạo hiếu, đạo học, để mỗi lần trở về với cha mẹ cũng là một lần mỗi người trở về với những giá trị bền vững của văn hóa Việt.

Chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” sẽ diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh vào 20 giờ ngày 23/8/2026. (Ảnh: Ban tổ chức)

Công bố sơ đồ khu vực khán giả chương trình “Tổ quốc trong tim”

Sơ đồ các khu vực dành cho khán giả tại Chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” năm 2026 chính thức được công bố. Tiếp nối dấu ấn từ mùa đầu tiên tại Hà Nội, các khu vực mang tên Độc lập, Tự do, Hạnh phúc và Cờ đỏ sao vàng tiếp tục được sử dụng khi chương trình đến với Thành phố Hồ Chí Minh.

Khách tham quan triển lãm tranh “Sắc dó 4” của họa sĩ Vũ Thái Bình tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Sức sống mới cho giấy dó

Từ lâu, giấy dó đã gắn với tranh dân gian, thư tịch cổ và các sản phẩm truyền thống, giữ vị trí riêng trong đời sống văn hóa Việt. Được làm từ vỏ cây dó theo quy trình thủ công, loại giấy này có độ dai, bền, ít bị mối mọt và khả năng lưu giữ màu sắc tốt, tạo nên những ưu điểm so với nhiều chất liệu khác.

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. (Ảnh: DUY LINH)

Hoàn thiện Luật Xuất bản để theo kịp sự phát triển của môi trường số

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Các đại biểu Quốc hội tập trung góp ý nhiều nội dung mới của dự thảo Luật Xuất bản, từ quản lý văn học mạng, xuất bản điện tử, lưu chiểu và hậu kiểm đến trách nhiệm của các nền tảng số.