AI và bản quyền tác phẩm nghệ thuật

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã đem lại nhiều tiến bộ vượt bậc cho con người. Nhờ sự hỗ trợ của AI những công việc vốn phải thực hiện trong nhiều năm, nhiều tháng đã có thể hoàn thành trong vài tuần, thậm chí vài phút.

Ảnh | GETTY
Ảnh | GETTY

Tuy nhiên, AI cũng mang tới nhiều “dấu hỏi” cho con người và một trong đó là vấn đề bản quyền và phương thức sáng tác tác phẩm nghệ thuật.

Khi sáng tác chỉ với vài câu lệnh

Bạn cần đăng tải một đoạn video lên mạng xã hội nhưng sợ vi phạm bản quyền khi dùng một bản nhạc nền có sẵn nào đó. Bạn bèn sử dụng một công cụ AI (như Suno), mô tả phong cách âm nhạc bạn thích, chọn tông giọng ca sĩ, đưa ra một vài câu lệnh cơ bản. Vậy là có một bản nhạc của riêng mình mà không sợ các nền tảng mạng xã hội “vụt gậy” bản quyền, xóa mất video của bạn. Tương tự, nếu muốn làm phim mà kịch bản chưa đủ hay, AI có thể giúp bạn chỉnh sửa nội dung như ý. Khi thiếu kinh phí thuê diễn viên quần chúng, bạn chỉ cần sử dụng AI tạo nhân vật ảo với hình ảnh, giọng nói và hành động theo ý muốn. Từ đó, phim của bạn vừa hay hơn, vừa tiết kiệm chi phí đáng kể.

Khi muốn tạo ra một tác phẩm hội họa gây ấn tượng, bạn ra lệnh cho AI pha trộn vài phong cách nghệ thuật khác nhau từ cổ điển đến hiện đại, sau đó mô tả cách bạn muốn vẽ. Tác phẩm của bạn được tạo ra chỉ trong vài phút và còn có thể được treo trang trọng trong một triển lãm. Tất cả những điều trên là mô tả chân thật và chính xác nhất về cách thức mà AI gây tác động đến phương thức sáng tác tác phẩm. Và vấn đề này gây ra nhiều cuộc tranh luận.

Tranh luận đầu tiên là về việc AI cướp đi công việc của con người khi mô phỏng lại hành vi của con người bằng những phiên bản kỹ thuật số. Vấn đề thứ hai là sự bất công giữa những nghệ sĩ sáng tác một cách thực thụ và những nghệ sĩ sử dụng AI làm công cụ hỗ trợ, thậm chí là công cụ chính để sáng tác. Vấn đề cuối cùng là bản quyền, một tác phẩm được sáng tác bằng AI thì bản quyền hay tác giả của nó là người nghệ sĩ hay là của AI.

nhung-hinh-anh-tao-boi-stable-diffusion-bi-to-sao-chep-phong-cach-cua-nhieu-nghe-si-anh-stable-diffusion.jpg
Những hình ảnh tạo bởi Stable Diffusion bị tố sao chép phong cách của nhiều nghệ sĩ. Ảnh | Stable AI

Bản quyền và lằn ranh mong manh

Tháng 5/2023, WGA - công đoàn độc lập đại diện cho các nhà biên kịch tại Hoa Kỳ với khoảng 11.500 thành viên đã đình công với một trong những lý do chính là lo ngại AI sẽ viết kịch bản thay thế con người mà không có cơ chế bảo vệ bản quyền. Tới tháng 7/2023, SAG-AFTRA - công đoàn đại diện cho hơn 160.000 diễn viên truyền hình và điện ảnh cũng chính thức tham gia đình công, với trọng tâm là yêu cầu bảo vệ hình ảnh, giọng nói và quyền lợi của diễn viên trước sự phát triển của AI. Cuối cùng, hai cuộc đình công này đã đạt được thỏa thuận mà trong đó các hãng phim phải xin phép và trả thù lao nếu muốn tạo bản sao kỹ thuật số của diễn viên. Các diễn viên giành được quyền kiểm soát hình ảnh số của mình, tránh việc bị quét 3D và dùng lại vô thời hạn mà không có sự đồng ý. Kết quả đạt được có thể mang đến sự tích cực nhất định trong ngành điện ảnh nhưng nó cũng làm dấy lên nỗi sợ hãi về việc bị AI “cướp” việc trong các ngành khác. Chưa kể tới sự bất công giữa những người sử dụng AI và những người không muốn sử dụng hay không kịp cập nhật công nghệ để bắt kịp theo bước tiến của thời đại.

Đã có nhiều lập luận chặt chẽ để bênh vực cho việc sử dụng AI trong việc sáng tác các tác phẩm nghệ thuật như âm nhạc, hội họa, biên kịch... Như dùng AI chỉ mang một chút tính vay mượn và phối trộn mà thời nào thì cũng có sự vay mượn và phối trộn. Về nghệ thuật thị giác, người La Mã cổ đại từng sao chép các bức tượng Hy Lạp, thậm chí còn cải tiến chúng. Hay ngành công nghiệp âm nhạc là thí dụ rõ ràng nhất cho thấy văn hóa phối trộn đã định hình cách để biểu đạt âm điệu suốt nhiều thập kỷ. Có người cho rằng AI chỉ đơn thuần là một công cụ như máy ảnh. “Các họa sĩ cuối thế kỷ 19 có thể cũng đã chửi rủa máy ảnh rất nhiều, rằng đống ảnh trắng đen sao sánh được với các bức họa, máy ảnh giết chết ngành vẽ thuê lẫn ngành giấy mực. Tuy nhiên sau hơn 100 năm, cái chúng ta thấy là những họa sĩ giỏi vẫn tồn tại và kiếm tiền không kém đi và chụp ảnh cũng trở thành một môn nghệ thuật”, photographer Nguyễn Việt Anh (Hà Nội) nhận định.

Nhưng nếu một tác phẩm được sáng tác bằng AI, thì bản quyền thuộc về tác giả gốc, người sử dụng AI, hay chính công cụ AI? Phong cách nghệ thuật vốn là một khái niệm mơ hồ. Luật bản quyền hiện nay chỉ bảo vệ tác phẩm cụ thể, chứ không bảo vệ phong cách hoặc kỹ thuật chung. Hay trong văn học, khái niệm liên văn bản cũng thừa nhận việc các chi tiết trong các tác phẩm khác nhau có thể giống nhau. Vì thế, việc bảo vệ bản quyền cho một tác giả có tác phẩm, phong cách bị bắt chước gần như là bất khả thi.

Tuy nhiên, vụ kiện Stability AI, Midjourney và DeviantArt của họa sĩ Kelly McKernan, Sarah Andersen và Karla Ortiz năm 2023 đã cho thấy một khía cạnh khác. Họ đã phát hiện tên của mình được sử dụng hơn 12.000 lần trong các lời nhắc công khai trên các ứng dụng Stable Diffusion, Midjourney Product, DreamStudio và DreamUp. Những hình ảnh được tạo ra có sự tương đồng rõ rệt với phong cách đặc trưng của họ. Trước đó, Công ty ảnh nổi tiếng Getty Images cũng đã kiện Stability AI về hành vi vi phạm bản quyền, dù không sở hữu bất kỳ giấy phép nào nhưng vẫn sao chép và xử lý hàng triệu hình ảnh được Getty Images sở hữu hoặc đại diện.

Ứng xử ra sao với AI?

Sự sao chép phong cách, kỹ thuật và thương mại hóa mà không có sự cho phép có thể được coi là thiếu đạo đức. Nhưng không phải tất cả các nghệ sĩ đều coi việc dùng AI là hành vi đánh cắp. Trong cuộc phỏng vấn về sử dụng AI trong sáng tác, họa sĩ Phạm Duy Ly cho rằng: “Người nghệ sĩ sử dụng AI để sáng tạo tác phẩm khi họ muốn gây ấn tượng với công chúng. Khi đó, tác phẩm không được xem là nội tâm, là những cảm xúc nội tại của họ. Việc này không sai nhưng với tôi nó không thật sự được coi là tác phẩm của bản thân”.

Cũng có những người coi AI là một công cụ mạnh mẽ hỗ trợ sự sáng tạo nếu sử dụng một cách có đạo đức, một blogger nổi tiếng có fanpage là Planet Rus cho rằng: “Với nhạc AI, bạn ấn 1 nút mất nửa giây từ công cụ miễn phí tự động xử lý cũng ra 1 bài, tuy nhiên bạn mua công cụ trả phí, mất cả ngày ngồi viết lời, chọn câu lệnh, lấy mẫu giọng, chọn nhạc cụ để cho ra một bài hát đúng loại, đúng giai điệu, đúng chủ đề cũng là 1 bài hát và không thể nói rằng nó vô hồn, vì bạn cũng đã đóng góp công sức vào đó. Điều này càng giá trị hơn trong thời buổi bản quyền online bị áp đặt khắc nghiệt như hiện nay, khi chỉ 1 đoạn nhạc nền lọt vào clip quay cảnh lễ hội cũng có thể khiến video bị tắt tiếng, xóa hay thậm chí là tiêu hủy tài khoản. Về phần mình thì mình rất vui. Có thể nhạc AI do mình tạo ra nó không xứng đáng được coi là tác phẩm nghệ thuật, vì mình cũng chẳng cần ai coi nó là nghệ thuật, tuy nhiên nó giúp mình thoát khỏi gông cùm khi trước đây không có gì để đưa vào các video clip...”.

Cuối cùng vẫn là mục đích của con người khi sử dụng AI, Tiến sĩ Phạm Diệu Hương - họa sĩ, nhà nghiên cứu mỹ học đã chia sẻ: “Con người tạo ra AI để mở rộng năng lực hiểu biết; nhưng nghịch lý là: chính khi sử dụng AI, con người lại được học ngược trở lại về mình. AI buộc ta rèn luyện tư duy, soi xét thiên kiến, làm sáng tỏ cách ta nghĩ, viết và lựa chọn. Nó không chỉ giúp ta tạo ra tri thức, mà còn giúp ta trở nên có ý thức hơn về cách tri thức được tạo ra. Trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, thực ra, là hai nhánh tiến hóa của cùng một động lực: Một nhánh hướng ra ngoài, tìm cách đọc và mô phỏng thế giới. Một nhánh hướng vào trong, tìm cách hiểu và gìn giữ nhân tính. Khi hai nhánh ấy gặp nhau - nơi dữ liệu chạm tới ý nghĩa, và công cụ được dẫn dắt bởi lương tâm - trí tuệ nhân loại bước sang một hình thái mới: biết mà không đánh mất mình”.

Tại Việt Nam, Luật Sở hữu trí tuệ chưa quy định về quyền tác giả cho sản phẩm do AI tạo ra, mà chỉ tập trung bảo vệ quyền của con người, gây nhiều thách thức khi AI ngày càng tham gia sâu vào lĩnh vực sáng tạo. Theo TS Nguyễn Thái Cường (phụ trách Viện Luật So sánh, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh), một vấn đề đặt ra nữa là dữ liệu huấn luyện AI có sao chép không phép không? Bởi AI cần khối lượng dữ liệu khổng lồ để “học”, thường thu thập từ internet chứa nhiều tác phẩm có bản quyền mà không xin phép. Có thể là tái tạo nguyên bản hoặc gần giống nội dung gốc. Điều này vi phạm quyền sao chép, quyền phái sinh.

Có thể bạn quan tâm

Cụ nghiến nghìn tuổi, được công nhận là Cây di sản Việt Nam, ở Cốc Ly, xã Bảo Nhai (Lào Cai).

Kho vàng xanh trên núi đá Cốc Ly

Tôi đã đi qua nhiều cánh rừng bạt ngàn của vùng cao Tây Bắc, từng đứng trước những rặng pơ mu trầm mặc ở đỉnh Tây Côn Lĩnh hay những tán sa mộc thẳng đứng giữa sương mờ Đồng Văn. Nhưng chưa nơi nào cho tôi một cảm giác choáng ngợp và đầy rung chấn như hành trình ngược sông, vượt núi về với quần thể nghiến cổ thụ Cốc Ly. Trên những vách đá vôi dựng đứng, sừng sững những cụ nghiến trăm tuổi, tỏa bóng uy nghiêm, như chiếc ô xanh khổng lồ che chở vùng đất thượng nguồn sông Chảy hùng vĩ và thơ mộng...

Nhiều hoạt động bổ ích tại Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi Long Biên (Hà Nội). Ảnh | Thúy Anh

Bài học an sinh từ thế giới

Việt Nam sẽ chính thức trở thành nước có dân số già vào khoảng năm 2036, với tốc độ “già hóa” thuộc nhóm nhanh nhất thế giới khi chỉ mất 20 năm để chuyển từ “già hóa” sang “già”, trong khi Pháp mất 115 năm hay Thụy Điển là 85 năm. Thực tế này đặt ra một câu hỏi: Hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam đã sẵn sàng cho sự chuyển biến dân số này chưa và có thể học hỏi được gì từ các mô hình y tế trên thế giới?

Nhằm tạo sân chơi bổ ích, lành mạnh và góp phần nâng cao kỹ năng phòng, chống đuối nước cho trẻ em, các lớp dạy bơi hè tại Hà Nội được tổ chức với nhiều nội dung thiết thực, thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Vui khỏe giũa ngày hè

Mùa hè của trẻ em không chỉ là khoảng thời gian rời xa sách vở, học hành bận rộn mà còn là những ngày được phát triển cả thể chất lẫn tinh thần, tham gia nhiều hoạt động bổ ích, trải nghiệm, khám phá và sẻ chia. Những lớp dạy bơi giúp các em biết cách bảo vệ mình trước nạn đuối nước, hỗ trợ cứu giúp người khác trong hoạn nạn. Các buổi tập thể thao nâng cao sức khỏe vừa là liều thuốc quý vừa là niềm đam mê thư giãn đáng khích lệ. Lại thêm không ít trò chơi dân gian gợi lại ký ức tuổi thơ… Các chuyên gia và phụ huynh tận tình hướng dẫn, động viên, tiếp thêm động lực, các em càng thêm phấn khích. Giữa “sân chơi” mùa hè, những giây phút rụt rè ban đầu chóng qua, dần nhường chỗ cho sự tự tin, hào hứng, những ánh mắt háo hức, tiếng reo vui.

Phối cảnh khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City, Dự án đã được khởi công xây dựng vào tháng 2/2026.

Đô thị đa mục tiêu: Cơ hội và thách thức

Hà Nội vừa ban hành Quyết định 2636/QĐ-UBND phê duyệt Đề án khu đô thị đa mục tiêu trên địa bàn thành phố hướng tới xây dựng các không gian đô thị thông minh, tích hợp đồng bộ về hạ tầng, công nghệ số, dịch vụ và an ninh ngay tại chỗ. Mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành và đưa vào vận hành 2-3 khu đô thị đa mục tiêu và khu đầu tiên đã được khởi công tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh.

Giáo viên Trường phổ thông liên cấp Marie Curie (Hà Nội) trong một đợt dạy trực tiếp tại Mèo Vạc (Tuyên Quang).

Bài toán chưa có lời giải

Tính đến tháng 6/2026, cả nước vẫn còn thiếu hơn 104 nghìn giáo viên các cấp so với định mức. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ đã tồn tại từ nhiều năm học. Không thể chậm trễ hơn, lúc này cần những lời giải thiết thực và hiệu quả.

Với hệ thống hiện vật ở Bảo tàng, có thêm các cựu tù cách mạng kể chuyện, các bài học lịch sử trở nên chân thực, cảm xúc và thuyết phục hơn.

Những “nhân chứng sống” tái hiện ký ức hào hùng

Hơn nửa thế kỷ sau ngày trở về từ những nhà tù đế quốc, nhiều cựu chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày vẫn lặng lẽ trả món nợ ân tình với đồng đội. Có người dành cả gia tài, đổi hơn 2.000 m² đất để dựng một bảo tàng lưu giữ hơn 5.000 kỷ vật chiến tranh. Có người ở tuổi ngoài 80 vẫn đi khắp các trường học, di tích, dùng chính những vết thương trên cơ thể là “giáo cụ trực quan” kể lại lịch sử...

Các vật liệu xây dựng tăng giá cùng lúc tạo ra cú sốc với ngành xây dựng. Ảnh trong bài | Khiếu Minh

Cơn sốt giá vật liệu xây dựng: Người dân, nhà thầu cùng “ngộp thở”

Cơn sốt giá vật liệu xây dựng đang lan rộng trên nhiều địa phương khi cát, đá, thép, xi-măng đồng loạt thiết lập mặt bằng giá mới. Chỉ trong vài tháng, chi phí xây dựng một căn nhà có thể đội thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng, đẩy người dân, nhà thầu và doanh nghiệp bất động sản vào vòng xoáy áp lực chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Công an tỉnh Thanh Hóa xác định ổ nhóm do Hoàng Văn Toàn cầm đầu đã thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt số tiền lên tới 227 tỷ đồng của hàng chục nghìn người. Ảnh trong bài | Công an Thanh Hóa

Ma trận lừa đảo trên mạng xã hội

Từ một nhà xưởng đầy cỏ dại, lá cây vô danh ở Thanh Hóa, những túi “thảo dược gia truyền ba đời” đã được bán cho hàng chục nghìn người bệnh trên cả nước, mang về hàng trăm tỷ đồng cho đường dây lừa đảo núp bóng đông y. Vụ Hoàng Minh Đường chỉ là một lát cắt của ma trận “thần y” đang bủa vây người bệnh trên mạng xã hội, nơi những chiếc áo blouse giả, fanpage giả bệnh viện và các lời quảng cáo chữa bách bệnh đang biến niềm tin và nỗi tuyệt vọng của người bệnh thành món hàng để trục lợi.

Công ty TNHH Sankoh Việt Nam có 100% vốn đầu tư Nhật Bản, chuyên sản xuất, gia công dây điện và linh kiện điện. Ảnh trong bài | Thành Đạt

Bước chuyển lớn trong tư duy phát triển

Trong gần 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu khi dòng vốn đầu tư nước ngoài ngày càng tăng trưởng mạnh. Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trong bối cảnh Việt Nam đang xác lập mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, việc thu hút và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.

Cuộc chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về

Cuộc chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đang bước vào giai đoạn tăng tốc với nhịp độ khẩn trương trên khắp mọi miền đất nước. Từ những cánh rừng biên giới còn sót lại bom mìn, những địa bàn trên đất bạn Lào, Campuchia đến các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh thiêng liêng: tìm đồng đội, trả lại tên cho những phần mộ liệt sĩ khuyết danh, đưa các anh trở về với gia đình, Tổ quốc.

Nhà là để ở , không phải để kinh doanh, tích sản

Nhà là để ở , không phải để kinh doanh, tích sản

“Nhà là để ở, không phải để kinh doanh, tích sản” - thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển thị trường bất động sản. Với tinh thần đó, Nhân Dân hằng tháng thực hiện chuyên đề này, góp phần làm rõ những vấn đề đặt ra và các giải pháp để nhà ở trở về đúng giá trị và chức năng vốn có.

Khu xóm trọ dành cho bệnh nhân hiểm nghèo ở phố Lê Thanh Nghị (Hà Nội), với những phòng trọ chật chội, mái lợp fibro xi-măng luôn nóng hầm hập trong các tháng cao điểm mùa hè.

Người bệnh quay cuồng trong nắng nóng

Tháng 6, Hà Nội bước vào những ngày nóng nhất trong năm. Ngoài đường, không khí hầm hập hắt lên từ mặt đất bỏng rát, trong các bệnh viện tuyến cuối và những xóm trọ quanh viện, cái nóng còn ngột ngạt hơn gấp bội. Ở đó, những bệnh nhân suy thận, ung thư... vẫn ngày ngày chống chọi với chồng chất lo toan và kiệt quệ, cái nghèo và bệnh tật đeo bám. Vì nghèo, có người đã 23 năm hỏng cả hai quả thận vẫn không dám bật điều hòa dù căn phòng trọ nóng như lò nung; có người dùng khăn ướt, chăn ướt treo lên trần nhà với mong muốn hạ nhiệt; có người kiệt sức sau mỗi đợt điều trị hóa chất...

Sản xuất ô-tô điện tại nhà máy Công ty TNHH sản xuất và kinh doanh VinFast (Hải Phòng). Ảnh | TRẦN HẢI

Cuộc dịch chuyển lịch sử từ xe xăng sang xe điện

Những tấm biển giảm giá xuất hiện ngày một nhiều tại các cửa hàng xe xăng, trong khi ở nhiều đại lý xe điện, khách hàng phải đặt cọc chờ nhận xe. Đằng sau sự tương phản ấy là một cuộc dịch chuyển đang âm thầm diễn ra trên thị trường ô-tô, xe máy.

Kiến tạo diện mạo mới cho Thủ đô

Kiến tạo diện mạo mới cho Thủ đô

Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc lịch sử với hàng loạt siêu dự án hạ tầng trọng điểm, nổi bật là trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Olympic, các tuyến đường vành đai khép kín và hệ thống cầu vượt sông.

Nghi thức trong lễ cưới truyền thống của người Chu Ru.

Dẳng dai "món nợ bắt chồng"

Ngồi cùng tôi dưới gốc xoài già bên ngôi nhà gỗ giữa rừng Pơtơu Gớp, ông Ya Loan, một già làng Chu Ru mở giọng trầm trầm: “Ngày xưa, mình là thầy giáo tiểu học, cao lớn, đẹp trai, kinh tế gia đình cũng khá.

Vườn quốc gia Bạch Mã (thành phố Huế) đang có gần 400 loài chim. Ảnh | VQG Bạch Mã

“Báu vật” trên đỉnh Ngựa Trắng

Sớm mùa đông ở Bạch Mã. Màn sương dày như tấm khăn trắng ôm trọn dãy núi rồi bất chợt, một vệt nắng mỏng le lói xuyên qua. Chỉ một tia sáng thôi mà cả khu rừng như bừng tỉnh, chim chóp mào, khướu bạc má, cu rốc họng vàng đồng loạt cất tiếng gọi tạo nên bản hợp âm chỉ rừng già mới có.

Các cơ quan của Pháp cam kết hỗ trợ kinh phí cho thành phố Hà Nội triển khai dự án. Ảnh | Hoàng Sơn

Nhịp sống

Hà Nội vừa chính thức khởi động dự án FASEP - “Phố thở - Hà Nội thở” với sự tham dự của nhiều tổ chức, đối tác phát triển của Cộng hòa Pháp.

Bác sĩ Đinh Dương Tùng Anh nhận quyết định bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư.

Ngọn lửa yêu nghề

Vào một chiều cuối năm ở thành phố cảng Hải Phòng, tại căn phòng làm việc với những chiếc tủ ngập tràn hồ sơ, số liệu, tôi gặp bác sĩ Đinh Dương Tùng Anh, Trưởng bộ môn Nhi, khoa Y, Trường đại học Y Dược Hải Phòng. Anh vừa được nhận học hàm Phó Giáo sư ngành Y năm 2025, đánh dấu một mốc mới trong sự nghiệp giảng dạy, nghiên cứu.