Trong hai ngày 14 và 15/6, tại Cairo, Bộ Tư pháp Ai Cập phối hợp Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), Hội đồng châu Âu và Đại học Anh Quốc tại Ai Cập tổ chức Hội nghị quốc tế với chủ đề “Chống tội phạm mạng: Các nguy cơ mới, chứng cứ điện tử và yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế” nhằm thúc đẩy triển khai Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng.
Tham dự Hội nghị có: Bộ trưởng Tư pháp Ai Cập Mahmoud Helmy El-Sherif, Phó trưởng đại diện UNODC khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại Ai Cập Mirna Bouhabib, Phó trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Ai Cập Anne Schouw, đại diện Bộ Ngoại giao Ai Cập, đoàn ngoại giao, các tổ chức quốc tế, cơ quan tư pháp, giới học giả và chuyên gia công nghệ pháp lý, viện kiểm sát và lực lượng thực thi pháp luật của nhiều nước Arab và châu Phi.
Hội nghị tập trung trao đổi về các xu hướng tội phạm mạng mới nổi, tăng cường hợp tác quốc tế trong chia sẻ chứng cứ điện tử, hỗ trợ xây dựng năng lực cho các cơ quan thực thi pháp luật, đồng thời thúc đẩy triển khai Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua tháng 12/2024.
Phát biểu tại phiên khai mạc, Đại sứ Việt Nam tại Ai Cập Nguyễn Nam Dương đánh giá việc Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng vào tháng 12/2024 và Lễ mở ký Công ước tại Hà Nội tháng 10/2025 là những dấu mốc lịch sử, thể hiện quyết tâm chung của cộng đồng quốc tế trong ứng phó với thách thức an ninh mạng toàn cầu.
(Ảnh do Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập cung cấp)
Đại sứ Nguyễn Nam Dương nhấn mạnh, thành công của Công ước không chỉ được đo bằng số lượng quốc gia ký kết mà quan trọng hơn là năng lực triển khai trên thực tế, khả năng hợp tác xuyên biên giới và việc vận dụng hiệu quả các cơ chế của Công ước nhằm bảo vệ người dân và nền kinh tế trước các mối đe dọa trên không gian mạng.
Đây là thách thức đặc biệt lớn đối với các nước đang phát triển. Quá trình chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các quốc gia ở châu Phi, châu Á và khu vực Nam bán cầu, song đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ từ các hình thức tội phạm mạng ngày càng tinh vi như lừa đảo trực tuyến, tấn công mã độc tống tiền và các loại hình tội phạm công nghệ cao khác.
Nhiều quốc gia vẫn gặp khó khăn trong hoàn thiện hệ thống pháp luật, đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn, xử lý chứng cứ điện tử và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong điều tra, truy tố tội phạm mạng.Việt Nam cho rằng xây dựng năng lực cần được đặt ở vị trí trung tâm trong giai đoạn triển khai Công ước, đồng thời ủng hộ việc tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm dưới sự điều phối của UNODC cùng các quốc gia thành viên và đối tác liên quan.
Đại sứ Nguyễn Nam Dương cho biết, Việt Nam đang phối hợp với UNODC và các đối tác thúc đẩy sáng kiến thành lập Trung tâm khu vực về phòng, chống tội phạm mạng (Regional Cybercrime Hub) tại Hà Nội. Trung tâm được định hướng trở thành nền tảng hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu, tư vấn pháp lý, nâng cao năng lực và tăng cường hợp tác quốc tế, qua đó hỗ trợ các quốc gia trong khu vực chuẩn bị triển khai Công ước và nâng cao hiệu quả ứng phó với tội phạm mạng. Đây được xem là một kết quả cụ thể, thể hiện cam kết của Việt Nam không chỉ trong thực thi Công ước ở trong nước mà còn đóng góp tích cực vào các nỗ lực chung ở cấp độ khu vực và toàn cầu.
Đại sứ Nguyễn Nam Dương cũng nhấn mạnh sự tham gia tích cực của các nước châu Phi sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với thành công của Công ước trong thời gian tới; đồng thời khẳng định tiếng nói, kinh nghiệm và nhu cầu của các nước đang phát triển cần được phản ánh đầy đủ trong quá trình triển khai Công ước. Việt Nam đã nộp văn kiện phê chuẩn Công ước lên Tổng Thư ký Liên hợp quốc ngày 17/4/2026, trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á và là một trong ba nước đầu tiên trên thế giới phê chuẩn Công ước.
“Với tư cách là một trong những quốc gia thành viên đầu tiên của Công ước, Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Ai Cập, các đối tác châu Phi, UNODC và các nước thành viên Liên hợp quốc nhằm thúc đẩy triển khai hiệu quả Công ước, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, an ninh và có khả năng chống chịu cao hơn cho các thế hệ hiện tại và tương lai”, Đại sứ Nguyễn Nam Dương nhấn mạnh.
Với tư cách là một trong những quốc gia thành viên đầu tiên của Công ước, Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Ai Cập, các đối tác châu Phi, UNODC và các nước thành viên Liên hợp quốc nhằm thúc đẩy triển khai hiệu quả Công ước, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, an ninh và có khả năng chống chịu cao hơn cho các thế hệ hiện tại và tương lai.
Tại phiên khai mạc, Phó Trưởng đại diện UNODC Mirna Bouhabib nhấn mạnh, tội phạm mạng đang phát triển nhanh chóng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi, tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, hệ thống tài chính, cơ sở hạ tầng trọng yếu và đời sống kinh tế-xã hội. UNODC đánh giá Công ước Hà Nội sẽ tạo nền tảng pháp lý toàn cầu quan trọng nhằm tăng cường hợp tác tư pháp, dẫn độ, chia sẻ thông tin và chứng cứ điện tử giữa các quốc gia.
Về phía Ai Cập, Bộ trưởng Tư pháp Ai Cập Mahmoud Helmy El-Sherif cho rằng, sự xuất hiện của các hình thức tội phạm mới liên quan đến trí tuệ nhân tạo, tấn công mạng xuyên biên giới, tống tiền trực tuyến, khai thác trẻ em trên không gian mạng và các chợ đen điện tử đòi hỏi các quốc gia phải có cách tiếp cận đồng bộ hơn về pháp luật, điều tra và hợp tác quốc tế. Ai Cập đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc nâng cao năng lực cho các cơ quan tư pháp và thực thi pháp luật tại các nước đang phát triển.
Tại các phiên thảo luận, các đại biểu tập trung vào các chủ đề như: những xu hướng tội phạm mạng mới nổi; các thách thức quốc gia và khu vực trong phòng, chống tội phạm mạng; nhu cầu hài hòa hóa các khuôn khổ pháp lý; sự phối hợp giữa Công ước Budapest và Công ước Hà Nội; xây dựng năng lực; các biện pháp phòng ngừa và lộ trình triển khai Công ước ở cấp quốc gia và quốc tế.
Các đại biểu đều thống nhất cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, tội phạm mạng đang là thách thức toàn cầu, đòi hỏi tất cả các quốc gia phải phối hợp chặt chẽ, có phản ứng ở cấp độ toàn cầu.
Hội nghị nhất trí tăng cường trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực, đồng thời thúc đẩy việc ký kết, phê chuẩn và thực thi hiệu quả Công ước Hà Nội. Các cơ quan hữu quan của Ai Cập, UNODC và Hội đồng châu Âu sẽ tiếp tục phối hợp triển khai các chương trình hỗ trợ nhằm giúp các quốc gia nâng cao năng lực pháp lý và thực thi trong đấu tranh phòng, chống tội phạm mạng nguy cơ ngày càng lớn, tác động sâu sắc đến mọi mặt đời sống con người, của không chỉ các nước thành viên mà còn ở tất cả các quốc gia trên thế giới.
Công ước Hà Nội - Dấu mốc mới trong hợp tác toàn cầu chống tội phạm mạng:
Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng được Đại hội đồng Liên hợp quốc đồng thuận thông qua ngày 24/12/2024 sau hơn 5 năm đàm phán.
Lễ mở ký Công ước diễn ra tại Hà Nội ngày 25/10/2025 với chủ đề “Chống tội phạm mạng - Chia sẻ trách nhiệm - Hướng tới tương lai”.
Sự kiện có sự tham dự của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cùng lãnh đạo, đại diện cấp cao của khoảng 110 quốc gia và nhiều tổ chức quốc tế.
Công ước gồm 9 chương, 71 điều, quy định về hình sự hóa các hành vi phạm tội trên không gian mạng, hợp tác quốc tế, dẫn độ, chia sẻ chứng cứ điện tử, bảo vệ nhân chứng và hỗ trợ nạn nhân.
Việt Nam là quốc gia đăng cai Lễ mở ký Công ước và là nước đầu tiên ở Đông Nam Á, thứ ba trên thế giới phê chuẩn Công ước.
Việc tên gọi “Công ước Hà Nội” được ghi nhận trong văn kiện phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những đóng góp tích cực của Việt Nam trong quá trình xây dựng và thúc đẩy thông qua Công ước.
